Πέμπτη, 29 Νοεμβρίου 2012

Πορνογραφία


.........................Γενικά, όπως όλοι οι άνθρωποι που θεωρούν τον εαυτό τους ανεκτικό, δεν προσβάλλομαι από το υλικό που είναι απερίφραστα σεξουαλικό. Ούτε από την γραφή του D.H Lawrence, η οποία προκάλεσε την πιο διάσημη πορνογραφική δίκη του αιώνα μας, ούτε οι φωτογραφίες των γυναικών που κρατούν τα γιγάντια στήθη τους τα εξώφυλλα των ανδρικών περιοδικών είναι, κατά την γνώμη μου πορνογραφικές. Το να εμπορευθούν τα μέρη του σώματος μπορεί να είναι απεχθές αλλά δεν είναι, από μόνο του, πορνογραφικό.

Αυτό που κάνει μια δουλειά πορνογραφική- κατά την άποψή μου- είναι ο συνδυασμός του σεξ και της βίας που επιβάλλονται σε ένα πρόσωπο, το οποίο είναι συνήθως γυναίκα από ένα άλλο πρόσωπο που είναι συνήθως άντρας. 

Η κοινωνιολόγος Dianna Russel δίνει ένα προσεχτικά διατυπωμένο ορισμό της πορνογραφίας, αναφέροντας ότι είναι το “ υλικό που συνδυάζει το σεξ η την έκθεση των γεννητικών οργάνων με προσβλητικό και εξευτελιστικό τρόπο, ο οποίος φαίνεται να επικυρώνει, να παραβλέπει ή να ενθαρρύνει αυτή την συμπεριφορά

Αυτού του είδους το υλικό μπορεί εύκολα να διαχωριστεί εύκολα από το ερωτικό, το οποίο αφήνει σεξουαλικό υπονοούμενα, ακόμη και απροκάλυπτα, και σίγουρα ερεθιστικά, αλλά κατ' ουσίαν όχι αβλαβή για τα πρόσωπα που συμμετέχουν. Λέω “ συνήθως” γιατί οι άνθρωποι δεν συμφωνούν απαραίτητα για το σημείο από το οποίο ξεκινά η βλάβη. Ορισμένοι την βλέπουν να ξεκινά με την απεικόνιση γυμνών γυναικών δίπλα σε ντυμένους άνδρες, όπου η ανόμοια εμφάνιση προδίδει τη μεγάλη διαφορά εξουσίας ανάμεσα στα δύο φύλα , που σίγουρα δεν έχει εξαφανιστεί στις μέρες μας. Άλλοι βλέπουν αυτή την βλάβη σε οποιαδήποτε προσπάθεια παρουσιάζει τα μέρη του γυναικείου σώματος ως αντικείμενα προς πώληση.

Υπάρχει πράγματι μια γκρίζα ζώνη μεταξύ του ερωτικού και του πορνογραφικού, αλλά όταν μια γυναίκα παρουσιάζεται σε μια ερωτική πράξη που μοιάζει να της έχει επιβληθεί – όταν την έχουν ξεγυμνώσει, της έχουν φωρέσει χειροπέδες, την έχουν μαστιγώσει, ή την έχουν βιάσει – το πρόσωπο της πορνογραφίας είναι αδιάψευστο.. Όταν οι ραπ στίχοι του Ice - T περιγράφουν τον ομαδικό βιασμό μια γυναίκας με το φακό “να φωτίζει τις ρόγες της”- αυτό είναι πορνογραφία. 'Όταν το περιοδικό Hustler δείχνει έναν άντρα να τοποθετεί σφιχτήρες στις θηλές μια; Αφροαμερικανής και να ισχυρίζεται ότι ένα πέος θα αποκτήσει τα “ ¾ της στύσης του” αν ο κάτοχός του δει την ταινία από την οποία προέρχεται αυτό το απόσπασμα – αυτό είναι πορνογραφία. Όταν οι σαδιστικές φωτογραφίες δείχνουν άνδρες να καρφώνουν βελόνες στα στήθη μια γυναίκας ή να τα κόβουν με ψαλίδια ή να τρυπούν τη θηλή τους με λαβίδες μαγειρικής ή με πένσες, αυτό είναι πορνογραφία
Το περιοδικό Tit and Body Torture Photos περιλαμβάνει φωτογραφίες που είναι αποκλειστικά αφιερωμένες στον ακρωτηριασμό του στήθους. Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί τα στήθη τυγχάνουν ιδιαίτερης μεταχείρισης από τους σαδιστές: τα διαταραγμένα άτομα συχνά επιτίθενται σε αυτό που φοβούνται περισσότερο. Η Lorena Bobbitt την οποία ο σύζυγός της βίασε και κακοποίησε κατ' επανάληψη, έκοψε το πέος του την ώρα που κοιμόταν. (Ο κύριος Bobbitt στην συνέχεια άρχισε να παίζει σε βίαια πορνογραφικά βίντεο). Οι άνδρες που αντλούν σαδιστική ευχαρίστηση κατακρεουργώντας γυναικεία στήθη – ή κοιτάζοντας άλλους να το κάνουν – επιτίθενται στην εστία αυτού που θεωρείται ότι αποτελεί την μεγαλύτερη δύναμη των γυναικών. 
 
Χρειάζεται πολύ μίσος για να ακρωτηριάσεις την πιο ελκυστική και την πιο μητρική σάρκα μιας γυναίκας..................................................................................

Πηγή
Από το βιβλίο
της
MARILYN YALOM
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟΥ ΣΤΗΘΟΥΣ
Εκδόσεις ΑΓΡΑ

Διαφήμιση και Γυναίκα – Μια Διαχρονική Σχέση




Πρωταρχικό και προαπαιτούμενο εργαλείο της σημερινής παντοδυναμίας των Μ.Μ.Ε. θεωρείται η διαφημιστική προπαγάνδα όπου στόχος της είναι η παραπλάνηση και ο αποπροσανατολισμός των μελών της κοινωνίας που μετατρέπονται σε μια ευκόλως ποδηγετούμενη αγέλη (ICAP, 2007). Μέσα από τις διαφημίσεις περνούν πρότυπα ζωής που τις περισσότερες φορές είναι ιδεατά και εξιδανικευμένα, δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα και ως σκοπό έχουν να κάνουν τον δέκτη να ταυτιστεί με τα πρότυπα αυτά και να προβεί στην αγορά των αντίστοιχων προϊόντων. Τα μέσα που χρησιμοποιεί η προπαγάνδα – διαφήμιση είναι τα τεχνικά κανάλια της μαζικής προπαγάνδας που στις μέρες μας έχουν πληθύνει και εκσυγχρονιστεί. Σπουδαιότερο όμως παραμένει η τηλεόραση η οποία διαθέτει μια τεράστια συγκινησιακή δύναμη, αφού συνδυάζει οπτικές και ακουστικές εικόνες και δείχνει το γεγονός ή το φαινόμενο στην εξέλιξη και στην κίνησή του. (Culturaltec Media Project, 2009)

Μελετώντας κανείς τον μηχανισμό διακίνησης ιδεών και προβολής προτύπων και μηνυμάτων που αποτελούν και το ρόλο της διαφήμισης, παρατηρούμε πως στοχεύει ιδιαίτερα στη γυναίκα - καταναλωτή. Πράγματι, στις διαφημίσεις και τα πρόσωπα που διαφημίζουν τα προϊόντα είναι κυρίως γυναίκες μα και τα προτεινόμενα είδη αφορούν σε μεγάλο ποσοστό τη γυναίκα και τα ενδιαφέροντά της καθημερινά. Προϊόν μαζικά καταναλώσιμο στην κοινωνία της γυάλινης αφθονίας η γυναικεία
σάρκα, φαίνεται να έχει περάσει από τη δυναστεία του φαλλοκρατισμού και του φεμινισμού, σε εκείνη της μικρής οθόνης. Η γυναίκα πόθος, όνειρο, παρηγοριά, ανάγκη και καταφύγιο γίνεται εύκολα λεία του τηλεοπτικού φακού, που αναζητεί πρότυπα εύπεπτα, οικεία και κατανοητά για να ολοκληρώσει τη διαδικασία της τηλε- ύπνωσης.

Στη σημερινή εποχή ο νέος ΄΄δήμιος γυναικών΄΄ φαίνεται να είναι η διαφήμιση. Τα τηλεοπτικά μέσα επιδόθηκαν σε μια πρωτοφανή επιστράτευση, προκειμένου να ανακαλύψουν κατάλληλο προϊόν κοντά στην πιο κατάλληλη γυναίκα και να ιδιοποιηθούν κάποιο κέρδος. Έτσι, η γυναίκα σήμερα αποτελεί τον πρώτο στόχο των διαφημιστικών βελών αλλά και το κύριο όπλο επιβολής τους από τις επιχειρήσεις που παράγουν αγαθά και υπηρεσίες για αυτές αλλά και εκείνες που θέλουν να τα διαφημίσουν. Η σύγχρονη διαφήμιση προβάλλει πολλά πρότυπα γυναίκας έτσι που αγκαλιάζει όλο το φάσμα του γυναικείου πληθυσμού. Το πρότυπο της εξευγενισμένης συζύγου που είναι όμορφη, αισθησιακή, καλλίγραμμη, ένα όργανο εύκολης μεταχείρισης αλλά και ακριβής συντήρησης, το πρότυπο της μοντέρνας νοικοκυράς που βρίσκει την ευτυχία μέσα σε μία ακριβή και πεντακάθαρη
κουζίνα, το πρότυπο της πολυάσχολης εργαζόμενης που συνδέει την εργασία της με το καινούργιο χτένισμά της, το πρότυπο της μητέρας και σπανιότερα, ακόμα και το πρότυπο της γυναίκας-διανοούμενης. (ό.π.)

Η γυναίκα ωστόσο ως μέσο διαφήμισης παρουσιάζεται νέα, ωραία, ελκυστική, με πλαστικότητα και αρμονία με την προβολή προτύπων που τις περισσότερες φορές δεν αντανακλούν την ελληνική πραγματικότητα, μεταφέρει τη γυναίκα σε κόσμους μαγευτικούς, κάνοντάς την να ταυτίζεται με τα πρότυπα που της υποβάλλει. Επιπλέον, η γυναίκα η οποία τα τελευταία χρόνια κατόρθωσε να
αποδεσμευτεί από την κοινωνική καταπίεση και τις παραδοσιακές αντιλήψεις σχετικά με το ρόλο της στην οικογένεια και την κοινωνία έχει ανάγκη από κοινωνική καταξίωση. Η σημερινή καταναλωτική κοινωνία προωθεί το πρότυπο του/ της οικονομικά ισχυρού /ισχυρής, που έχει κύρος, γόητρο και οικονομική επιφάνεια. Προωθεί το ΄΄έχειν΄΄ ως μέσο καταξίωσης και επιβολής. Έτσι, η γυναίκα προσπαθώντας να αποκτήσει καταξίωση από το ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, καταναλώνει διαρκώς και γίνεται ευάλωτη στο διαφημιστικό λόγο μέσα στα πλαίσια της κοινωνίας της αφθονίας. (ό.π.)

Η σύγχρονη διαφήμιση, προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις της σημερινής εποχής έχει κύριο στόχο τη γυναίκα. Διότι η γυναίκα εξαιτίας του ρόλου της ως διαχειρίστρια του οικογενειακού προϋπολογισμού και θεματοφύλακας της ευμάρειας του νοικοκυριού, είναι ο κύριος αποδέκτης του διαφημιστικού μηνύματος, γιατί αποτελεί το βασικό καταναλωτικό πρόσωπο. Αυτή είναι που αγοράζει τα απαραίτητα
για τα μέλη της οικογένειας, αυτή βρίσκεται πιο κοντά στους κανόνες της αγοράς, άρα αυτή αγγίζει περισσότερο η διαφήμιση των καταναλωτικών προϊόντων. Επίσης, τα καταναλωτικά αγαθά λειτουργούν ως υποκατάστατα και ψυχολογικές αναπληρώσεις καθώς και μέσα εκτόνωσης της ψυχολογικά καταπιεσμένης γυναίκας μέσα στα στενά πλαίσια της οικογενειακής εστίας, στην
οποία έχει το ρόλο της νοικοκυράς.

 Η διαφήμιση λοιπόν εκμεταλλεύεται τα συμπλέγματα της καταπίεσης και της κατωτερότητας που είχαν συσσωρευτεί στην ψύχη της γυναίκας και με μόνιμη φροντίδα για την εξωτερική της εμφάνιση χρησιμοποιείται σα δόλωμα, για να παρασύρει τους καταναλωτές στο προϊόν που προβάλλει. Για το λόγο αυτό τις περισσότερες φορές εμφανίζεται στη διαφήμιση για προϊόντα που δεν προορίζονται γι' αυτήν αλλά για τον άνδρα, έτσι ώστε να ελκύει την προσοχή του ανδρικού φύλου, με αποτέλεσμα την αύξηση της κατανάλωσης του διαφημιζόμενου προϊόντος. Επίσης, σε αρκετές περιπτώσεις εμφανίζεται σε ρόλους κατώτερους από τους άνδρες, υποδηλώνοντας έτσι το διαχωρισμό των δύο φύλων και την παραδοσιακή ιεραρχία του άνδρα που στηρίζεται στις παραδοσιακές δομές της κοινωνίας. (ό.π.)

Η γυναίκα ως αγοραστής, ως δέκτης των καταναλωτικών μηνυμάτων αγωνίζεται να πλησιάσει το διαφημιζόμενο γυναικείο πρότυπο, αγωνίζεται να εξομοιωθεί με αυτό. Τείνει και προσπαθεί να ταυτίσει το ΄΄είναι΄΄ της με το γυναικείο πρότυπο, γιατί ο παραδοσιακός της ρόλος είναι να διατηρηθεί νέα και ωραία, διότι μόνο η σωματική της διάπλαση κι όχι τα άλλα χαρακτηριστικά της καταξιώνουν την ύπαρξή της και την παρουσία της στον κοινωνικό χώρο. Παίζει λοιπόν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία του καταναλωτικού προτύπου ως καταναλώτρια η ίδια, προμηθευτής όχι μόνο των αγαθών που προορίζονται γι' αυτήν αλλά και για ολόκληρη την οικογένεια, αφού ο καταμερισμός των ευθυνών προσφέρει την ευθύνη του σπιτιού στη γυναίκα.

Τέλος, η σημερινή γυναίκα είναι φιλάρεσκη, αγαπά τον εαυτό της και το κυριότερο ενδιαφέρον της είναι η φροντίδα και η περιποίηση της εξωτερικής της εμφάνισης. Γι' αυτό και καταναλώνει συνεχώς ή στρέφεται στα διαφημιζόμενα καταναλωτικά προϊόντα, γιατί προσπαθεί να διατηρηθεί νέα και ωραία, για το λόγο ότι θεωρεί πως η σωματική της διάπλαση αποτελεί το μέτρο καταξίωσης της ύπαρξής της στον κοινωνικό χώρο. Είναι μια θεώρηση που καθίσταται σύμπλεγμα κατωτερότητας και προσπαθώντας να ξεφύγει από αυτό γίνεται επιρρεπής στο διαφημιστικό λόγο.

Η γυναίκα στις μέρες μας αποτελώντας τον πρώτο στόχο των διαφημιστικών βελών, από τη μια μεριά αναγκάζεται να υιοθετεί πρότυπα που προωθούν τη λειτουργία της ως καταναλωτή, ενώ από την άλλη μεταβάλλεται σε ετερο- κατευθυνόμενο και άκριτο ενεργούμενο των συμφερόντων της αγοράς.

 Η γυναίκα στις διαφημίσεις δεν αντιμετωπίζεται ως άνθρωπος αλλά σαν απλό αντικείμενο. Τα
αξιόλογα στοιχεία της προσωπικότητάς της, όπως η ομορφιά, η μητρότητα, ο συναισθηματισμός ταυτίζονται με τα προϊόντα που χρησιμοποιεί. Αποτέλεσμα είναι να επιτυγχάνεται η μείωσή της κι όχι η εξύψωσή της. Επίσης, η σύγχρονη διαφήμιση προβάλλοντας πρότυπα διαφόρων γυναικών, δεν προβάλλει ένα πρότυπο άξιο για μίμηση αλλά μια ουτοπική ιδέα που κάθε προσπάθεια για προσέγγισή της οδηγεί στον εξευτελισμό του γυναικείου φύλου. (ό.π.)

Επιπροσθέτως, η γυναίκα γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης για την αύξηση των κερδών μιας επιχείρησης. Η σύγχρονη διαφήμιση προσαρμοσμένη στις απαιτήσεις της εποχής μας δεν προβάλλει πρότυπα προϊόντων αλλά πρότυπα καταναλωτών και επομένως πρότυπα αξιών. Η γυναίκα λοιπόν αποκτά αξία, όταν χρησιμοποιεί κάποια συγκεκριμένη σειρά καλλυντικών, όταν πίνει ένα συγκεκριμένο ποτό και, γενικότερα, όταν ταυτίζεται με το προϊόν που διαφημίζει, συμβάλλοντας
καθοριστικά στην αύξηση των εσόδων της επιχείρησης. Αυτό όμως έχει ως αποτέλεσμα να χάνει την προσωπική της αξία μαζί με την εσωτερική της ελευθερία, πράγμα που έχει δυσάρεστες συνέπειες στην προσπάθειά της να χειραφετηθεί και να απελευθερωθεί.

πηγή
από την
ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
της
Μαρίας Κονταξάκη
με τίτλο
Η Γυναίκα ως εργαλείο των διαφημιστικών εταιρειών στην Ελλάδα.
Πώς επηρεάζεται το γυναικείο καταναλωτικό κοινό
.

Κυριακή, 25 Νοεμβρίου 2012

Η βια μεσα στην οικογενεια.

 
 
Σήμερα 25 Νοεμβρίου:
Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών.
Ιστορικη αναδρομη

Η βια μεσα στην οικογενεια και γενικοτερα μεσα στο κοινωνικο συνολο δεν υπηρχε παντοτε.Οι αρχαιολογοι,οι κοινωνιολογοι και οι αλλοι ερευνητες και ειδικοι επιστημ-ονες υποστηριζουν οτι η βια κανει την εμφανιση της περιπου γυρω στο 4000 π.χ.μαζι με το πατριαρχικο συστημα και την εμφανιση του θεσμου της ιδιοκτησιας.Τη προπα-τριαρχικη περιοδο οι ανθρωποι ζουν ειρηνικα χωρις διενεξεις και συγκρουσεις.Οι μεν ανδρες στις δικες τους ομαδες,οι δε γυναικες στις δικες τους.Κανεις δεν διεκδικει κυ-ριαρχικα δικαιωματα πανω στον αλλο.Οταν εμφανιζεται το πατριαρχικο συστημα,ενα συστημα που χαρακτηριζεται ως ιεραρχικο και εξουσιαστικο,που στηριζεται κυριως στη δυναμη του ισχυρου,οι ανθρωποι διαχωριζονται σε ταξεις.Στ ανωτερο μερος της ιεραρχιας βρισκεται ο ισχυρος,ο Πατριαρχης,ο οποιος ασκει κυριαρχικα δικαιωματα πανω στους αδυνατους η κατωτερους του η υπηκοους του.Για να επιβληθει και να υποταξει τους ανθρωπους που αλλοτε ηταν ισοτιμοι ο θυτης χρησιμοποιει πολλα και διαφορα μεσα.Μεταξυ των μεσων αυτων ειν η τιμωρια και οι πατριαρχικοι νομοι που επιβαλλονται με τη βια και τις απειλες καθως και οι πολεμοι.Μεσα σ ενα πατριαρχικο κρατος η οικογενεια αποτελει μια μικρογραφια της πιο μεγαλης οικογενειας,του κρα-τους και λειτουργει με τον ιδιο εξουσιαστικο τροπο.Ανωτατος αρχων της πατριαρχικ-ης οικογενειας ειν ο ανδρας που ονομαζεται αρχηγος της οικογενειας.Τα μελη της οι-κογενειας του,ειν η ιδιοκτησια του.Οι νομοι του επιτρεπουν να τους συμπεριφερεται οπως αυτος θελει,χωρις να δινει λογοαριασμο σε κανεναν..

Μεσα σε μια πατριαρχικη οικογενεια δεν υφισταται ισοτητα και επικοινωνια.Ο αρχ-ηγος της οικογενειας,ο ανδρας,μιλαει,διατασσει,υποδεικνυει και οι υπολοιποι υπακ-ουουν πιστα σ αυτον και εκτελουν τις διαταγες του.Αν αντιδρασουν η αν δεν υπακου-σουν στις εντολες του,τοτε οι νομοι του δινουν το δικαιωμα να τους τιμωρησει,οπως αυτος θελει..Τ αγορια που βλεπουν συνεχως το πατερα τους να χτυπα μαθαινουν απο πολυ νωρις οτι η βια ειν ενας εξαιρετικα αποτελεσματικος τροπος για την επιβολη της θελησης του ισχυροτερου.Οταν θα μεγαλωσουν θα τη χρησιμοποιουν πανω στις δικες τους συζυγους,διαιωνιζοντας την βια μ αυτο το τροπο απο γενια σε γενια.Η κακοποι-ηση,ο ξυλοδαρμος ιδιαιτερως,της συζυγου για «διορθωτικους σκοπους» προβλεπεται απ τη νομοθεσια αρκετων πατριαρχικων κρατων ακομη και μεχρι τον 20ο αιωνα.Και οταν καποιοι νομοι αρχιζουν δειλα-δειλα να την απαγορευουν η κακοποιηση συνεχι-ζεται απο συνηθεια.Το κρατος και ο κοινωνικος περιγυρος συνεχιζουν να την ανεχο-νται.Αν τολμησει καποιο απ τα θυματα να διαμαρτυρηθει γι αυτο που υπεστη ολοι το ρωτουν τι εκεινο εκανε για να προκαλεσει τη βιαιη αντιδραση του συζυγου της,ριχν-ουν δηλαδη ολη την ευθυνη σ αυτην.Επειδη το κοινωνικο συνολο γενικα θεωρει ως υπευθυνες τις γυναικες για τη κακοποιηση που αυτες υφιστανται,γι αυτο και οι γυναι-κες αρνουνται να μιλησουν για το προβλημα που τις απασχολει.Φοβουνται οτι θα κα-τηγορηθουν και γι αυτο επιλεγουν τη σιωπη.Ετσι λοιπον παρα το γεγονος οτι γνωριζ-ουμε απο παλια κειμενα οτι ο ξυλοδαρμος της γυναικας ειναι πλατια διαδεδομενος δεν μπορουμε ακριβως να υπολογισουμε την εκταση του.Η διεξαγωγη ερευνας πανω σ αυτο τ αντικειμενο ειναι πολυ δυσκολη.

-Το φαινομενο της βιας.Τι ειναι βια
 
Βια ειν ενας τροπος συμπεριφορας που πληγωνει ειτε σωματικα ειτε ψυχικα το ατομο που την υφισταται.Υπαρχουν 3 μορφες βιας.
-Ψυχολογικη βια που μπορει να ναι
Λεκτικη
Η λεκτικη βια εκφραζεται μ υβρεις,προσβολες,απειλες,εκφρασεις μειωτικες και υποτ-ιμητικες για τη προσωπικοτητα του ατομου.
Κοινωνικη
Η κοινωνικη βια στοχευει στην ουσιαστικη απομονωση του θυματος.Ο θυτης απαγο-ρευει στο θυμα να χει οιαδηποτε σχεση με συγγενεις,φιλους,γνωστους,γειτονες.Του απαγορευει επισης να εργαζεται.
Οικονομικη
Η οικονομικη βια προυποθετει τη πληρη οικονομικη εξαρτηση θυματος απ το θυτη.Ο θυτης δεν επιτρεπει στο θυμα να χει δικα του λεφτα και δικους του πορους.Του αφαι-ρει και αυτα που κερδιζει στην εργασια του.

-Σωματικη βια
Η σωματικη κακοποιηση του θυματος αποτελειται απο ξυλοδαρμο,κλωτσιες,μπουνιες και οπιαδηποτε αλλη ενεργεια μπορει να θεσει σε κινδυνο τη σωματικη ακεραιοτητα, τη ζωη και την υγεια του ατομου.Ειναι δυνατον να χρησιμοποιηθουν και αντικειμενα για τη κακοποιηση του θυματος,οπως μαχαιρια,πετρες και αλλα.

-Σεξουαλικη βια
Η σεξουαλικη βια ειν η πιο αγνωστη αλλα και σιωπηρη μορφη βιας.Αν και φαινεται οτι ειναι πλατια διαδεδομενη στη κοινωνια,τα θυματα πολυ σπανια μιλουν για πολλ-ους και διαφορους λογους.(Βιασμος εντος η εκτος του γαμου,αιμομιξια)Αυτες οι μο-ρφες βιας συνηθως συνυπαρχουν.Ατομα τα οποια δεχονται σωματικη κακοποιηση ταυτοχρονα ειναι πιθανον να δεχονται και ψυχολογικη κακοποιηση.

Oι θυτες οπως αλλωστε και τα θυματα προερχονται απ ολα τα κοινωνικα και οικον-ομικα στρωματα και παρουσιαζουν αρκετα κοινα χαρακτηριστικα μεταξυ τους,οπως χαμηλη αυτοεκτιμηση για τον εαυτο τους,ανασφαλεια,φοβιες.Δεν δεχονται οτι υπα-ρχει βια μεσα στην οικογενεια τους,μειωνουν η εκμηδενιζουν τ αποτελεσματα της βι-ας και συνηθως εχουν τη ταση ν απομονωνουν τον συντροφο η τη συντροφο τους απο συγγενεις,φιλους,γνωστους και γειτονες.Προβαλλουν σαν δικαιολογια οτι χανουν τον ελεγχο των πραξεων τους εξαιτιας υπερβολικης μεθης,χρησης ναρκωτικων ουσιων, ανεργιας,οξυμενων οικονομικων προβληματων και κυριως θυμου.Συνηθισμενα θυμα-τα προερχονται απο οικογενειες στις οποιες εξασκειται βια κατα κορον,υπαρχει ζηλ- εια παθολογικη και εχουν κτητικες διαθεσεις.Παρουσιαζουν μια διπλη και αντιφατικη προσωπικοτητα.Γλυκοι,ευπρεπεις και ευγενικοι εξω απ το σπιτι τους,σκληροι,βιαοι και βαναυσοι απεναντι στα μελη της ιδιας τους της οικογενειας.Παρουσιαζουν εντον-ες αντιδρασεις και στρες και προσπαθουν ν αντιμετωπισουν αυτα,ανεπιτυχως ομως, με το ποτο,τη χρηση ναρκωτικων και την ασκηση βιας εναντι της συντροφου τους. Πιστευουν σ ολους τους μυθους που κυκλοφορουν γυρω απ τη κακοποιηση,στη παρ-αδοσιακη υπεροχη των ανδρων εναντι των γυναικων και στον αρχηγικο τους ρολο και τη δεσποζουσα θεση τους μεσα στην οικογενεια τους.Επιρριπτουν ολες τις ευθυνες των πραξεων τους στους αλλους ανθρωπους,υιοθετουν βιαιη σεξουαλικη συμπεριφο-ρα για ν αυξησουν την ηδη χαμηλη αυτοεκτιμηση τους και δεν πιστευουν σε καμια περιπτωση οτι η βιαιη αυτη συμπεριφορα τους εχει τετοιες αρνητικες επιπτωσεις σ ολα τα μελη της οικογενειας τους.

Μπορουν αυτα τα βιαια ατομα ν αλλαξουν τροπο συμπεριφορας?Βεβαιως και μπο-ρουν ν αλλαξουν συμπεριφορα.Ομως για να το αποτολμησουν και να το καταφερουν αυτο,πρεπει να νιωσουν και να συνειδητοποιησουν οτι η συμπεριφορα τους αυτη κατ-αδικαζεται απεριφραστα και οτι θα υποστουν πολλες συνεπειες γι αυτη τους τη συμπ-εριφορα και να ζητησουν βοηθεια απο ειδικους επιστημονες για να μαθουν να ελεγχ-ουν τη βιαιη τους συμπεριφορα.Ας δουμε ομως καποια γενικα συμπερασματα των επιστημονικων ερευνων της Σχολης Κοινωνικης Εργασιας του Πανεπιστημιου της Χαιφα του Ισραηλ,οπως τα επιμεληθηκε η επιστημονικη ομαδα του διακεκριμενου καθηγητης Τζβι Ιβικοβιτς.

Η ψυχολογικη βια οδηγει στη σωματικη βια και δεν συνβαινει το αντιθετο.Αυτοι που ναι πιο δυνατοι κακοποιουν αυτους που ναι πιο αδυνατοι(αντρας-γυναικα,γονιος-παιδι,μεγαλα-μικρα αδερφια).Εκεινοι που χρησιμοποιουν βια αντιλαμβανονται τη χρ-ηση της ως τροπο για την επιλυση των προβληματων που τους απασχολουν.Σ οικογε-νειες που διεπραχθη μια φορα βια υπαρχει σοβαρη πιθανοτητα να επαναληφθει στο μελλον καποια στιγμη..Ενα μεγαλο ποσοστο των γυναικων που υφιστανται κακοποιη-ση (περιπου το 70%),εξακολουθουν να παραμενουν με το θυτη συζυγο τους και προ-σπαθουν να επιβιωσουν,με διαφορους μηχανισμους αμυνας μεχρι τη παραδοχη και τη θεραπεια.Οι εξαρτησιογονες ουσιες δεν συνδεονται με χρηση βιας μεσα στην οικογε-νεια.Η βια δεν παρουσιαζεται,κατα κυριο λογο,σ ατομα που χουν προβληματα ψυχικ-ης υγειας.Ενα πολυ μεγαλο ποσοστο απο γυναικες που κακοποιουνται σωματικα αντ-αποδιδουν τη κακοποιηση στο συζυγο τους η στα παιδια τους.Οι γυναικες που κακοπ-οιουνται σωματικα δεν εχουν ουσιαστικη κοινωνικη υποστηριξη και ενθαρρυνονται απ τους γονεις τους να παραμεινουν στην οικογενεια για λογους κοινωνικους(επηρρε-ασμος του γοητρου της οικογενειας,αποφυγη στιγματισμου απ τη κοινωνια).Η κοινω-νικη υποστηριξη αυτων των γυναικων μεσα απο διαφορα δικτυα ειν ενα επιτυχημενο εργαλειο γι αμεση παρεμβαση.

Αυτη η προοπτικη ειν επιβεβλημενη αλλα και αναγκαια γιατι το θυμα εμφανιζει μια επικτητη αδυναμια και προσπαθει να ελεγξει τη κακοποιηση,αλλαζει σταση και χαρα-κτηρα,αλλ αποτυγχανει δυστυχως να ελεγξει τη κατασταση.Βλεπει αυτη τη καταστα-ση σαν κατασταση που ναι εκτος ελεγχου,δεν βλεπει εναλλακτικες λυσεις στον οριζο-ντα και επιλογες,ειναι παθητικο,υποτακτικο,αδυναμο ν αντιδρασει.Τα επανειλημμενα τραυματα που υπεστη προκαλουν λιγοτερες αντιδρασεις,η κλιμακωση της βιας με κυ-ρια χαρακτηριστικα της τη συχνοτητα και την ενταση οδηγει στη παθητικοτητα,στην δολοφονια του θυτη,στην αυτοκτονια,σε ψυχολογικα και σωματικα προβληματα.Με-τα απ αυτη τη γενικη θεωρηση που εγινε οφειλουμε να εξειδικευσουμε το φαινομενο αυτο μ επιστημονικη αναλυση.

α.Μορφες κακοποιησης γυναικων

Ζουμε ολοι σ ενα κοσμο βιαιο και σε μια κοινωνια γεματη απο εικονες με βια.Στο σπιτι μας,στον εργασιακο μας χωρο,στη τηλεοραση,οι εικονες βιας ειναι συχνοτατο φαινομενο,ειναι μερος της καθημερινοτητας μας.Μια απ τις δολιοτερες και πιο ασχη-μες μορφες βιας ειν η οικογενειακη βια,η βια δηλαδη που εμφανιζεται στο σπιτι ανα-μεσα στον ανδρα και τη γυναικα,αναμεσα σε συζυγους.Η βια που μετατρεπει το συν-αισθημα της αγαπης σε τρομο.Ακουγοντας τις δυσαρεστες ιστοριες των κακοποιημε-νων γυναικων ας θυμομαστε ολοι πως οτι συμβαινει στις κακοποιημενες γυναικες θα μπορουσε να συμβει καλλιστα σε καθε γυναικα η σ αγαπημενα τους προσωπα.Δεν υπαρχει τιποτα ξεχωριστο στη προσωπικοτητα και το χαρακτηρα αυτων των γυναικ-ων,ουτε συνεβη στη ζωη τους καποιο μεμονωμενο συγκλονιστικο γεγονος που τις οδ-ηγησε ν αγαπησουν ενα συντροφο που ναι βασανιστης.Οι ιστοριες τους μοιαζουν πο-λυ μ ιστοριες αλλων γυναικων μ εξαιρεση μονο το τρομερο μυστικο της κακοποιησ-ης,που προσπαθησαν επιμελως να κρυψουν οσο πασχιζαν ν αντιμετωπισουν μονες και αβοηθητες τους ανδρες της ζωης τους.Ανδρες που αλλες φορες τις αγαπουσαν και αλλες φορες τις κακοποιουσαν».(Walker 1989)

Με τον ορο κακοποιηση χαρακτηριζεται καθε προσβολη της σωματικης και ψυχικ-ης ακεραιοτητας ενος ανθρωπου,που ασκειται στα πλαισια της εκμεταλλευσης του απο εκεινον που κατεχει τη θεση της εξουσιας.Η κακοποιηση και η ασκηση βιας κατα των γυναικων στις μερες μας,αναγνωριζεται απο καθε πεφωτισμενο ανθρωπο ως ενα τεραστιο κοινωνικο στιγμα,αλλα δυστυχως μονο τα τελευταια χρονια εχει απασχολη-σει συνειδητα τη κοινη γνωμη.Στην εποχη μας το μεγαλο κοινωνικο αυτο προβλημα, οχι μονο παραμενει χωρις λυση,αλλα και βρισκεται δυστυχως σε τρομερη εξαρση. Πριν απ το 1960 και το 1970 η προσεγγιση στα ζητηματα της βιας κατα των γυναικ-ων,γινοταν με τροπο περιστασιακο και ευκαιριακο και εξεταζοταν απο μια περιορισμ-ενη επιστημονικη σκοπια.Σ ολες σχεδον τις ανθρωπινες κοινωνιες,απ τα πολυ παλια χρονια,η γυναικα βρισκοταν κατω απ το ζυγο του ανδρα της,που μεσα απ το θεσμο του γαμου μπορουσε και ειχε το αδιαμφισβητητο δικαιωμα να διαπραξει καθε ειδους βιαιοτητα,καθιστωντας μ αυτο το τροπο τη γυναικα θυμα,με την ασκηση πανω της καθε βαναυσοτητας,χωρις να διατρεχει κανενα κινδυνο να κατηγορηθει αλλα και να διωχθει τοσο νομικα οσο και ποινικα.
Για παραδειγμα,γυρω στα 1824 περιπου,το ανωτατο δικαστηριο της Πολιτειας του Μισισσιπι των ΗΠΑ εκχωρουσε στον ανδρα το δικαιωμα να προβαινει σε κακοποιη-ση της γυναικας του,εφοσον τηρουσε ορισμενες προδιαγραφες στη συμπεριφορα της. Για παραδειγμα,μπορουσε να της τραβηξει τα μαλλια,να τη φτυσει,να τη κλοτσησει η να τη πεταξει στο εδαφος αλλα δεν ειχε το δικαιωμα να τη σκοτωσει.Παραλληλα,στο αγγλικο δικαιο της ιδιας χρονικης περιοδου,δινοταν στον ανδρα το δικαιωμα να κακ-οποιει τη γυναικα του,υπο τη προυποθεση ομως οτι η βεργα του ξυλοδαρμου δεν θα ξεπερνουσε σε παχος τη διαμετρο του αντιχειρα του ανδρα.Αυτος ο νομος εμεινε γν-ωστος σαν ο «νομος του αντιχειρα».Εκατο χρονια αργοτερα,το 1975,σε καποια αλλη πολιτεια των ΗΠΑ,ενας δικαστης που εκδικαζε την υποθεση κακοποιησης μιας γυν-αικας απ τον επιχειρηματια ανδρα της,μ αποτελεσμα να της σπασει μερικα κοκκα-λα,καλεσε στο γραφειο του τους ενδιαφερομενους και αντι για την αποφαση του,ανη-γγειλε πως αυτο το ζητημα ειναι μια οικογενειακη υποθεση και θα ναι λυπηρο να δει-ξουμε τα βρομικα σεντονια μας προς τα εξω,αφου δεν υπαρχει και τοσο σοβαρη κακο
-ποιηση,ας τη λυσουμε σαν ιδιωτικη υποθεση.

Η κοινωνια μας διασφαλιζει ουσιαστικα τ απαραβιαστο του οικογενειακου μας ασ-υλου.Η ενδο-οικογενειακη βια εθεωρειτο ανεκαθεν οικογενειακη υποθεση και οχι μια υποθεση της αστυνομιας,των δικαστηριων η και της πολιτειας.Στην πραγματικοτητα «μεχρι προσφατως ο ξυλοδαρμος της συζυγου αποτελουσε ενα ανεκδοτο η κατι που ναι λογικο,φυσικο και αυτονοητο.Αλλα πλεον δεν ειναι δυνατον να παραγνωρισθουν η σοβαροτητα και η αγριοτητα τετοιου ειδους σχεσεων».Δολοφονια,αυτοκτονια,μονι-μες σωματικες βλαβες,απαγωγες,αιμομιξιες και κακοποιηση των παιδιων ειναι συνα-φεις μορφες του συνδρομου της κακοποιησης.Η ενδοοικογενειακη βια αναφερεται σ ατομα που ζουν σε σπιτια οπου ασκειται βια.Πολλες γυναικες που κακοποιουνται θα πεθανουν τελικα στα χερια αυτων που τις βασανιζουν ανελεητα.Ορισμενες,αναμεσα σ αυτες,αρνουνται ν αποδεχτουν και να υποταχτουν στη μοιρα τους,που ναι ο θανατ-ος.Βρισκουν τη δυναμη να επιβιωσουν σκοτωνοντας τους συντροφους τους,που τις βασανιζουν.Και ο κυκλος της βιας μολις αρχιζει.

Η ασκηση σωματικης οσο και ψυχικης βιας απ τους ανδρες πανω στις γυναικες απ-ηχει αλλα και ερμηνευει με τροπο απεριφραστο και κυνικο την ανιση κατανομη της εξουσιας που υπαρχει αναμεσα στα δυο φυλα.Η ανιση αυτη κατανομη της εξουσιας αποτελει δομικο στοιχειο της κοινωνικης πραγματικοτητας,οπως αλλωστε και η οικο-νομικη εξαρτηση της γυναικας απ το συζυγο,η μειονεκτικη θεση στην οποια αυτη βρ-ισκεται,τις περισσοτερες φορες,στο τοπο που αυτη εργαζεται,οι μειωμενες ευκαιριες που χει για να μορφωθει,ο παραγκωνισμος της απ τα κεντρα οπου λαμβανονται οι ση-μαντικες αποφασεις και αλλα παρα πολλα.Οι περισσοτεροι απ τους κοινωνικους επι-στημονες αναγνωριζουν οτι η πατριαρχικη δομη που χει η οικογενεια αποτελει το κυ-ριο αιτιο της βιας εναντιον των γυναικων.Η αναχρονιστικη οικογενειακη δομη που υπαρχει διαιωνιζει τη γυναικεια υποτελεια,μ αποτελεσμα οι σχεσεις μεταξυ των δυο φυλων να προσδιοριζονται αλλα και να χαρακτηριζονται σαν σχεσεις οπου κυριαρχει η υποταγη του ενος συζυγου στον αλλο συζυγο και ν αναπαραγεται συνεχως η ανιση κατανομη της εξουσιας και η ανισοτητα σ ολους τους τομεις του κοινωνικου γιγνεσθ-αι.Στη σημερινη εποχη οι περισσοτερες κοινωνιες,κατω απ την αυξανομενη και δια-ρκως εντεινομενη πιεση του γυναικειου κινηματος και των δικαιων αιτηματων του, υποχρεωνονται εκ των πραγματων να συνειδητοποιησουν αλλα και ν αναγνωρισουν επισημως το υπαρκτο και φλεγον προβλημα της κακοποιησης που υφιστανται οι γυν-αικες,του οποιου ολο και περισσοτερες μορφες ερχονται στην επιφανεια συνεχως με-σα απ τη συλλογη σχετικων στατιστικων στοιχειων.
Εξαλλου το διαρκως αναπτυσσομενο γυναικειο κινημα και οι επιστημονικες ερευν-ες που πραγματοποιηθηκαν προχωρησαν σε μια φεμινιστικη προσεγγιση του ολου ζη-τηματος και προσπαθουν να τοποθετησουν τα προβληματα της ασκησης βιας εναντι-ον των γυναικων σε μια επιστημονικη βαση,περα και εξω απο συναισθηματικες προκ-αταληψεις οσο και μηχανιστικες κοινωνικες ερμηνειες.Για παραδειγμα,εμφανιζεται μ επιστημονικοφανη τροπο η βια μεσα στην οικογενεια και ιδιαιτερα η κακοποιηση που υφιστανται οι γυναικες σαν διαταραχη της συμπεριφορας που χουν οι ψυχοπαθεις,οι ναρκομανεις η αλκοολικοι η γενικοτερα τ ατομα μ ιδιαιτερα ψυχολογικα προβληματα ενω καταβαλλεται προσπαθεια να εξηγηθει λογικα η κακοποιηση των γυναικων σαν καθημερινος τροπος επιλυσης των συγκρουσεων που ανακυπτουν στα χαμηλοτερα κοινωνικα και οικονομικα στρωματα.Οι θεωρητικες αυτες αποπειρες για την ερμην-εια του φαινομενου αυτου ειναι παρα πολυ παλιες και παραγνωριζουν το γεγονος οτι προκειται τελικα γι ανδρες που κακοποιουν συστηματικα γυναικες.Δεν εξηγουν ομως γιατι οι γυναικες που βρισκονται στις ιδιες προβληματικες καταστασεις,ψυχολογικες αλλα και κοινωνικες,δεν κακοποιουν τους συζυγους τους.Πισω απ αυτες τις ερμηνει-ες κρυβεται μια πεποιθηση οτι ο ανδρας νομιμοποιειται να κακοποιει τη συζυγο του οταν αυτος βρισκεται σε καποια βεβαρημενη ψυχολογικη κατασταση,οπως για παρα-δειγμα σε κατασταση μεθης.Η ολη προσεγγιση αυτου του προβληματος γινεται μ αν-δροκρατικα κριτηρια και ορισμενες αφορμες παρουσιαζονται σαν οι πραγματικες αι-τιες της κακοποιησης αυτης.

Οι γυναικες,οταν απευθυνονται για παροχη βοηθειας και προχωρουν σε πραξεις διε-κδικητικες με σκοπο την ισοτιμια η σε καταγγελιες,οχι μονο δεν βρισκουν την απαιτ-ουμενη συμπαρασταση στο προβλημα τους και δικαιωση,αλλ αντιθετως καθοδηγου-νται κατευθειαν στην υποταγη και διαμεσου των καθιερωμενων σχηματων της ανισο-τητας και των ταμπου επιχειρειται η αυτοενοχοποιηση τους.Παρα το γεγονος αυτο, επιστημονικες ερευνες επιβεβαιωνουν οτι το φαινομενο της κακοποιησης εναντιων των γυναικων ειν ευρυτατα διαδεδομενο σ ολα τα κοινωνικα στρωματα ανεξαρτητα απ το μορφωτικο,πολιτιστικο,κοινωνικο και οικονομικο επιπεδο τοσο του ανδρα οσο και της γυναικας.Η ενδο-οικογενειακη βια και η κακοποιηση των γυναικων δεν συμβ-αινει ουτε συνεχεια,ουτε σε τυχαια χρονικα διαστηματα.Μια απ τις πιο εντυπωσιακες διαπιστωσεις που εγιναν ηταν ο κυκλος της βιας και το συνδρομο της επικτητης αδυν-αμιας.Η κατανοηση αυτου του κυκλου ειναι παρα πολυ σημαντικη αν επιθυμουμε να μαθουμε με ποιο τροπο να σταματαμε η με ποιο τροπο ν αποφευγουμε επεισοδια κακ-οποιησης.Αυτος ο κυκλος μας βοηθαει επισης,να εξηγησουμε με ποιο τροπο οι κακο-ποιημενες γυναικες μετατρεπονται σε θυματα,πως βιωνουν την επικτητη τους αδυνα-μια και γιατι δεν προσπαθουν να ξεφυγουν απ αυτη.Η κυκλικη θεωρια της βιας ειναι αναγκη να γινει κατανοητη απ ολους μας αν επιθυμουμε να χουμε μια σφαιρικη και ολοκληρωμενη εικονα για τη κατανοηση της δυναμικης που χει η οικογενειακη βια στη κοινωνια μας,αλλα και για τη ψυχολογια που χει η κακοποιημενη γυναικα.Ο κυ-κλος της βιας εμφανιζεται να χει τρεις διακριτες φασεις,που ποικιλουν σε χρονο αλλα και σ ενταση.Αυτες οι φασεις ειναι κατα σειρα,η φαση δημιουργιας της εντασης,η εκ-ρηξη η το εντονο περιστατικο της κακοποιησης και η φαση της ηρεμιας,συμφιλιωσης η περιοδος αγαπης.(μηνας του μελιτος)

-Φαση 1η
Δημιουργια της εντασης

Κατα τη διαρκεια αυτης της φασης συμβαινουν καποια μικροτερης σημασιας επεισο-δια κακοποιησης.Η γυναικα ειναι δυνατον να ελεγχει αυτα τα επεισοδια με διαφορους τροπους.Συνηθως,προσπαθει να ηρεμησει το δραστη της κακοποιησης με τη βοηθεια τεχνικων που χουν προηγουμενως αποδειχθει εξαιρετικα επιτυχεις.Μπορει να γινεται περιποιητικη και υποχωρητικη και να προλαβαινει ολες τις ιδιοτροπιες που αυτος εχει η μπορει καλλιστα να κραταει διακριτες αποστασεις.Αφηνει το δραστη να νομιζει οτι δεχεται πως ο θυμος του ειναι απολυτως δικαιολογημενος.Στη πραγματικοτητα η γυν-αικα επιτρεπει στον ιδιο της τον εαυτο να κακοποιηθει με τροπους που συμφωνα με την αποψη της ειναι συγκριτικα ηπιοτεροι.Ειναι δυνατον ακομη και να τον καλυπτ-ουν,να επινοουν προφασεις για να δικαιολογησουν τη κακη του συμπεριφορα και γε-νικως ν απομονωνονται απ ολα εκεινα τ ατομα και συγγενικα τους προσωπα που θα μπορουσαν βασιμα να τους βοηθησουν.Η με ραγδαιο ρυθμο αυξανομενη απομονωση εμφανιζεται κοινη σ ολες τις κακοποιημενες γυναικες και αυτο βεβαιως αυξανει ετι περαιτερω το ψυχολογικο τους τρομο.

-Φαση 2η
Η εκρηξη.Εντονο περιστατικο κακοποιησης

Στη δευτερη φαση η βια εξελισσεται σε μενος,μανια και βαναυσοτητα.Προκαλει σω-ματικες βλαβες ανεπανορθωτες και καμια φορα και το θανατο.Η ελλειψη ελεγχου και τα σοβαρα επεισοδια κακοποιησης διαχωριζουν αυτη τη φαση απ την προηγουμενη.
Αυτο σε καμια περπτωση δεν σημαινει πως τα επεισοδια κακοποιησης που συμβαιν-ουν στη πρωτη φαση δεν μπορει να ναι σοβαρα.Η διακριση ομως,συνισταται στ οτι, οχι μοναχα τα επεισοδια της δευτερης φασης ειναι τις περισσοτερες φορες,σοβαροτε-ρα,αλλα και η κατασταση εχει ξεφυγει πλεον απο καθε ελεγχο.Η κακοποιημενη γυν-αικα και συζυγος,συνειδητοποιει οτι δεν μπορει να συζητησει λογικα και υπευθυνα μαζι με το συζυγο της και οτι η αντισταση που τυχον θα του προβαλλει το μοναδικο που θα επιτυχει ειναι να χειροτερεψει την ηδη αρνητικη κατασταση.Αποστασιοποιει-ται επομενως απ την επιθεση και το τρομερο πονο που νοιωθει και πειθει τον εαυτο της οτι αυτα τα γεγονοτα συμβαινουν οχι σ αυτην,αλλα σε καποιο αλλο ατομο η οτι δεν ειν η μοναδικη που αντιμετωπιζει ενα τετοιο προβλημα.Γι αυτο λοιπον και πολλ-ες γυναικες δεν επιζητουν αμεσως ιατρικη βοηθεια ακομα και αν η κατασταση στην οποια βρισκονται ειναι πολυ σοβαρη.Η διαρκεια της ειν η πιο μικρη.Συνηθως κρατα-ει μοναχα μερικα λεπτα η λιγες ωρες αλλα σε μερικες αλλες περιπτωσεις μπορει να διαρκεσει και μερες.Η πιο βιαιη φαση της κακοποιησης.Οι γυναικες χανουν τον ελε-γχο.Ο θυτης θελει να τους δωσει ενα «καλο μαθημα».

-Φαση 3η
Περιοδος συμφιλιωσης,αγαπης.(Μηνας του μελιτος)

Στη συνεχεια αρχιζει η τριτη και τελικη φαση του κυκλου της βιας.Η ενταση και η βια υποχωρουν σταδιακα και το ζευγαρι αισθανεται μια ανακουφιση.Η φαση αυτη εχ-ει διαρκεια καποιες ωρες,μερες,ισως ακομα και μηνες.Ο θυτης μεταμορφωνεται σ εν-αν«αγγελο»,αγαπαει πολυ τη συντροφο του,δειχνει εμπρακτη μεταμελεια,απολογειται για τις πραξεις του,ζηταει συγγνωμη,προσφερει δωρα και δινει την υποσχεση να μην ξανακανει τετοια πραγματα ποτε.Η κακοποιημενη γυναικα στη διαρκεια της τριτης αυτης φασης επιθυμει να διατηρησει αυτη την ωραια ατμοσφαιρα,της γαληνης.Πειθει τον ιδιο της τον εαυτοοτι ο συντροφος της δεν θα την κακοποιησει ποτε ξανα και οτι θ αλλαξει αισθητα τη συμπεριφορα του προς το καλυτερο.Ο «αγγελος»,ο«τοσο καλος αυτος ανθρωπος»,που ναι ευαισθητος,ευγενικος,συμπονετικος και στοργικος ειναι ο πραγματικος ανδρας που τοσο αγαπησε και που παντρευτηκε.Ισως αυτη να φταιει και πιθανοτατα ειν υπευθυνη για τη συναισθηματικη και πνευματικη του υγεια.Σ αυτη τη φαση της τρυφερης μεταμελειας η κακοποιημενη γυναικα γινεται πλεον το ψυχολογι-κο θυμα ολης αυτης της ιστοριας.Η επικτητη της αδυναμια εχει διαμορφωσει πια μια αλλη,διαφορετικη πραγματικοτητα.
Συμφωνα με τη θεωρια που υποστηριξε ο Seligman,το συνδρομο της επικτητης αδ-υναμιας ειναι δυνατον να υιοθετηθει και στη περιπτωση των κακοποιημενων γυναικ-ων.Οι κακοποιημενες γυναικες δεν καταβαλουν προσπαθεια να ξεφυγουν απ τη βιαιη σχεση ακομα και οταν οι καταστασεις κανουν επιτρεπτη τη φυγη επειδη δεν μπορουν να προβλεψουν εαν θα ναι ασφαλεις γιατι πιστευουν οτι οτιδηποτε και αν κανουν δεν θα μπορεσουν ν αλλαξουν τις τρομακτικες συνθηκες της ζωης τους.Η γυναικα μαθαι-νει να ναι ανικανη να προβλεψει τ αποτελεσμα της συμπεριφορας της.Στην ερωτηση λοιπον γιατι οι κακοποιημενες γυναικες δεν φευγουν και παραμενουν μεσα στη σχεση θα μπορουσαμε να υποστηριξουμε οτι η επικτητη αδυναμια τους διαμορφωνει μια αλ-λη,διαφορετικη πραγματικοτητα,τη πραγματικοτητα του τρομου και της χειραγωγησ-ης.Βεβαιως δεν υπαρχει μια απαντηση γιατι οι γυναικες δεν φευγουν,υπαρχουν ομως αρκετες επιστημονικες επισημανσεις ειδικων που μελετησαν το ολο αυτο θεμα ενδελ-εχως και εμπεριστατωμενα.

-Φοβος αντιποινων
Η κακοποιημενη γυναικα μπορει να παραμενει στη σχεση λογω των παιδιων της η δι-οτι νιωθει φοβο οτι κινδυνευει περισσοτερο διακοπτοντας τη σχεση της αυτη.Στατι-στικα στοιχεια που υπαρχουν επιβεβαιωνουν αυτες τις φοβιες της.Ο πιο επικινδυνος χρονος γι αυτην ειναι απ τη στιγμη της αποχωρησης της απ την οικογενειακη στεγη η τη σχεση ως και τα επομενα δυο χρονια.
-Ελαχιστοποιηση
Πειθει τον εαυτο της οτι ενδεχομενως τα πραγματα θα ταν χειροτερα.
-Αρνηση
Ειν ενας μηχανισμος αμυνας.Οι κακοποιημενες γυναικες,οπως και τα θυματα απο τρ-αυματικα γεγονοτα,πολυ συχνα κινουνται μεταξυ της αρνησης και της συνειδητοποι-ησης της πραγματικοτητας.
-Απωθηση
Ασυνειδητος μηχανισμος.Επωδυνα γεγονοτα απωθουνται πολυ μακρια απο το συνει-δητο στο ασυνειδητο.
-Διασχιση
Ασυνειδητος μηχανισμος αμυνας.Ο χωρισμος του μυαλου απ το σωμα.Για παραδει-γμα το να μη ποναει καποιο ατομο τη στιγμη της κακοποιησης νοιωθοντας οτι αυτο συμβαινει σε καποιο αλλο ατομο
-Αυτοενοχοποιηση
Οι κακοποιημενες γυναικες δικαιολογουν το θυτη πιστευοντας οτι πιθανοτατα αυτες ευθυνονται για τη κακοποιηση τους απ αυτον.
-Ντροπη,ενοχη και ελλειψη εμπιστοσυνης.
Πολλες κακοποιημενες γυναικες πιστευουν οτι αυτο συμβαινει μοναχα σ αυτες και σε καμια αλλη γυναικα.Ειν αποτυχημενες και δεν αξιζουν καμιας καλυτερης μεταχειρισ-ης η βοηθειας απο κανεναν συνανθρωπο η τη κοινωνια.
-Γνωστικη συγχυση
Ειν η προσπαθεια να συγκερασει η να συμβιβασει καποιος τη πεποιθηση που χει οτι ο συζυγος του εχει πραγματικα πολυ καλες προθεσεις απ αυτο που πραγματικα συμβαι-νει.Αρα δικαιολογει τις πραξεις του.
-Γνωστικη δυσλειτουργια
Εχει ανικανοτητα να οργανωσει τη σκεψη του σωστα και επομενως να μη μπορει να παρει μια αποφαση με τροπο ρεαλιστικο.Διαθετει αρα μειωμενο μνημονικο και ελλι-πη αυτοσυγκεντρωση.
-Φοβος να χασει τον ελεγχο αν επιτρεψει στον εαυτο της παραδοχη της κακοποιησης.
-Φοβος οτι δεν θα γινει πιστευτη.
-Φοβος οτι μπορει να κατηγορηθει οτι προκαλεσε τη κακοποιηση της.(αστυνομια,θε-ραπευτης,οικογενειακο περιβαλλον,θυτης και αλλοι)
Η βιαιη συμπεριφορα αναμεσα στον ανδρα και τη γυναικα αποτελει μερος του συν-ολικου φαινομενου της βιας και δεν θα πρεπει ν αντιμετωπιζεται με τροπο περιστασι-ακο,αλλα μ εναν εξειδικευμενο επιστημονικο τροπο που θα συμβαλλει αποφασιστικα στην εξαλειψη των μηχανισμων της βιας αναμεσα σ ολους τους ανθρωπους και σ ολ-ες τις μορφες που αυτη εμφανιζεται.Θα πρεπει να καταβληθει πολυ μεγαλη προσπαθ-εια ωστε να μειωθουν και να εκμηδενισθουν η ενταση και η υψηλη συχνοτητα των επεισοδιων της βιαιης συμπεριφορας χωρις αυτο σε καμια περιπτωση να σημαινει οτι θα πρεπει να παραιτηθουμε απ τον αντικειμενικο σκοπο να φτασουμε βαθια στη κα-ρδια του σοβαρου αυτου προβληματος,να τ ανασυρουμε απ τα σκοταδια της ντροπης και του περιθωριου,να το ερμηνευσουμε σωστα και να το παρουσιασουμε σ ολες του τις εκφανσεις στο πλατυ κοινο.Ολοι θα πρεπει να συμβαλλουμε ωστε να υπαρξει περ-ισσοτερη ενημερωση σχετικα με τις φοβερες συνεπειες της κακοποιησης των γυναικ-ων,αλλα και με την ελπιδα και τη προσμονη οτι μια μερα η βια ειτε αυτη ειναι σωμα-τικη ειτε σεξουαλικη ειτε ψυχολογικη ειτε πνευματικη-δεν θα επιβληθει ξανα σ ανθρ-ωπινο πλασμα ποτε και πουθενα.Η οδυνη που ναι απολυτως συνυφασμενη με τους απανθρωπους τροπους της συμπεριφορας πρεπει να σταματησει να εχει γενεσιουργα αιτια και ο ανθρωπος να συνειδητοποιησει επιτελους αλλα και να κατανοησει αυτο το τροπο της ζωης που ταιριαζει στη σημερινη εποχη,στο πολιτισμο του και τη τεχνολο-γικη εξελιξη της εποχης μας.

Στοιχεια ενδοοικογενειακης βιας-κακοποιηση

-Υπολογιζεται οτι μια στις δυο γυναικες-περιπου το 50%-θα υποστει κακοποιηση κα-ποια στιγμη στη ζωη της απ το συζυγο της που την «αγαπαει» (Walker 1998)
-Kαθε 15 δευτερολεπτα μια γυναικα κακοποιειται συμφωνα με το National Coalition against Dome-stic Violence,USA
-Η γυναικα ειν εκτεθειμενη σε υπαρκτο κινδυνο η σε βιαιη επιθεση εναντιον της ενν-εα φορες περισσοτερο μεσα στο σπιτι της παρα εξω απ αυτο η στο δρομο κατα το Ce-nter for disease control,USA)
-Ο ξυλοδαρμος θεωρειται υπευθυνος για τις μισες τουλαχιστον εισαγωγες των γυναι-κων στα επειγοντα περιστατικα των νοσοκομειων των ΗΠΑ
-Υπολογιζεται οτι δυο εκατομμυρια Αμερικανοι ανδρες κακοποιουν τις συζυγους τους καθε χρονο.Ακομα 5000 γυναικες ξυλοκοπουνται μεχρι θανατου καθε χρονο. Πηγη U.S. Department of Justice
-Η ερευνα δειχνει ξεκαθαρα οτι περισσοτεροι απ τους 5000 θανατους αυτους συμβαι-νουν οταν η γυναικα ζηταει διαζυγιο η αποπειραται να τερματισει τη σχεση της με το συζυγο.(Brown & Williams)
-Πολλες ερευνες αποκαλυπτουν οτι η ενδοοικογενειακη βια παρατηρειται σ ολες τις κοινωνικες ομαδες ανεξαρτητως θρησκειας,φυλης,εκπαιδευσης και κοινωνικης,οικον-ομικης καταστασης.
-Συμφωνα με τα οσα αναφερουν οι ερευνες αυτες οι περισσοτερες απ τις κακοποιημε-νες γυναικες εκδηλωσαν ψυχολογικα και παθολογικα προβληματα μετα απο παρατετ-αμενη κακοποιηση που υπεστησαν.
-Τα στατιστικα φανερωνουν οτι στις ομαδες υψηλου κινδυνου βρισκονται οι γυναικες που ναι εγκυοι.
πηγή:
από την
 Διπλωματικη εργασια μεταπτυχιακου φοιτητη
Μπακογιωργου Γεωργιου
Δικηγορου
Θεμα διπλωματικης εργασιας
«Η ενδοοικογενειακη βια και η αντιμετωπιση της»

Παρασκευή, 23 Νοεμβρίου 2012

ΤΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ





 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ

Το γνωστικό και το συναισθηματικό κομμάτι συνεργάζονται για τη δημιουργία της συναισθηματικής εμπειρίας, δηλαδή τη συν-κατασκευάζουν. Συχνά το ένα από τα δύο παίρνει το προβάδισμα. Τα συναισθήματα ρυθμίζουν τόσο τον εσωτερικό κόσμο, την ενδοπροσωπική δηλαδή συμπεριφορά, όσο και τις αλληλεπιδράσεις με τον εξωτερικό κόσμο, τις διαπροσωπικές σχέσεις (intrapersonal και interpersonal behaviour) (Denham, 1998: 5). Τα συναισθήματα παρέχουν πληροφορίες στα ίδια τα άτομα που τα εκφράζουν και στους άλλους και αντίστοιχα διαμορφώνουν συμπεριφορές. Άλλωστε τα συναισθήματα νοηματοδοτούνται μέσα από τις διαπροσωπικές σχέσεις και μέσω της επιτήδευσης και επεξεργασίας τους διαμορφώνουν προσδοκίες για τις μελλοντικές διαπροσωπικές επαφές (Denham, 1998: 8-9)

Τα συναισθήματα κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην αλληλεπίδραση με το περιβάλλον μας. Επιδρούν στην αντιληπτική διαδικασία και οδηγούν σε αλλαγές στη συμπεριφορά, στην έκφραση του προσώπου και στη στάση του σώματος. Το συναίσθημα είναι μια υποκειμενική αντίδραση σε ένα σημαντικό γεγονός που εκδηλώνεται μέσω φυσιολογικών, εμπειρικών και συμπεριφορικών αλλαγών. Προκύπτει μέσα από την αλληλεπίδραση του ατόμου και του γεγονότος, μέσα από την αποτίμηση του γεγονότος από το άτομο. Τα συναισθήματα έχουν εξελικτικό υπόβαθρο και συνδέονται με το λεγόμενο ΄παλαιό΄ εγκέφαλο, ως μετεξέλιξη απλούστερων αρχέγονων μορφών θυμικών αντιδράσεων του ανθρώπου σε διάφορες καταστάσεις (κινδύνου κατά βάση). Τα συναισθήματα έχουν αρχέγονο βιολογικό υπόστρωμα, συνιστούν έναν πανάρχαιο κώδικα κληροδοτημένο από τους απώτερους προγόνους μάς (Goleman: 30). Βασική ιδιότητα τους είναι η καθολικότητα και η παγκοσμιότητα τους (Sroufe: 41-50).

Το συναίσθημα και η θέση του στη διανοητική ζωή παραμελήθηκε εντυπωσιακά για μεγάλο χρονικό διάστημα από τους ερευνητές και δεν είχε ληφθεί υπόψη ότι η συναισθηματική νοημοσύνη συμμαχεί με το νοητικό δυναμικό του ατόμου στην κατάκτηση επιτευγμάτων (Goleman: 22-23). Για τη χάραξη της ατομικής πορείας του καθενός, οι ακαδημαϊκές δεξιότητες δεν επαρκούν αν δεν ληφθεί υπόψη και η συναισθηματική σφαίρα. Το ρεπερτόριο δεξιοτήτων είναι ιδιαίτερα ευρύ και πολυεπίπεδο (Goleman: 69). Τα βαθύτερα συναισθήματα, τα πάθη και οι επιθυμίες λειτουργούν καθοδηγητικά και ασκούν έντονη επιρροή στη συμπεριφορά του ατόμου. Το συναίσθημα αφυπνίζει για δράση, θέτει το άτομο σε εγρήγορση για την αντιμετώπιση των προκλήσεων.

Από τη μία πλευρά το άτομο σκέφτεται και από την άλλη νιώθει, συνυπάρχουν ο συγκινησιακός και ο λογικός νους, η λογική και η συναισθηματική νοημοσύνη. Τα συναισθήματα και η σκέψη δηλαδή τελούν υπό καθεστώς αλληλεξάρτησης (Goleman: 36). Τα συναισθήματα παίζουν ρόλο στη λογική σκέψη, είναι απαραίτητα στη λήψη λογικών αποφάσεων (Goleman: 61). Ο κυκεώνας των συναισθημάτων επηρεάζει τον τρόπο επεξεργασίας της πληροφορίας. Η διανοητική ζωή και δραστηριότητα δεν είναι μονόπλευρη συγκινησιακά (Goleman: 76). Η ισορροπία αρνητικών και θετικών συναισθημάτων είναι αυτή που εξασφαλίζει την ψυχική ευεξία (Goleman: 97).

 Τα συναισθήματα λοιπόν βρίσκονται σε σχέση αλληλεξάρτησης με την αντίληψη και επιδρούν σ’ αυτή με τους εξής τρόπους σύμφωνα με το Hoffman: α. ενεργοποιούν ή εμποδίζουν την επεξεργασία πληροφοριών, μπορούν ακόμη να επιβάλλουν και μια επιλεκτικότητα στην επεξεργασία. β. οργανώνουν την ανάκληση πληροφοριών για παρελθούσες καταστάσεις, οι οποίες συνδέονται με τα συγκεκριμένα συναισθήματα, γ. συμβάλλουν στη διαμόρφωση συναισθηματικά φορτισμένων κατηγοριών και σχημάτων (Sroufe: 283-284). -εν μπορούμε να μιλήσουμε για απλή γραμμική σχέση αιτιώδους συνάφειας, αλλά για αλληλοσυμπλήρωση στα πλαίσια της ενιαίας αναπτυξιακής πορείας του ατόμου, για αλληλοσυμπληρούμενους μηχανισμούς (Sroufe: 288).

. Ο ορισμός των συναισθημάτων.

Είναι δύσκολο να δοθεί ένας ολοκληρωμένος και πλήρης ορισμός του όρου συναίσθημα (emotion) λόγω τις ποικιλίας των συναισθηματικών καταστάσεων που βιώνουν οι άνθρωποι. Μια απόπειρα απόδοσης ορισμού θα ήταν πως πρόκειται για την ψυχική κατάσταση που βιώνει το άτομο θετικά ή αρνητικά συναισθήματα ανάλογα με τις εκάστοτε συνθήκες. Ορισμένοι ερευνητές θεωρούν ως συναισθήματα το ενδιαφέρον, τη χαρά, την έκπληξη, τη λύπη, το θυμό, την ντροπή άλλοι όμως αναφέρονται σε μικτές ψυχικές καταστάσεις όπως η αγάπη που περιλαμβάνει την χαρά και την αποδοχή, την φιλία που εμπεριέχει την αμοιβαιότητα χαράς και αποδοχής (Κακαβούλης, 1997: 93).

Η φύση των συναισθημάτων εμπεριέχει πέντε βασικά χαρακτηριστικά. Πρώτον, τα ερεθίσματα που τα προκαλούν (εξωτερικές εικόνες, παραστάσεις) δεύτερον, οι αντιδράσεις του νευρικού συστήματος τρίτον, οι μεταβολές στις φυσιολογικές λειτουργίες του οργανισμού (παλμός, πίεση του αίματος) τέταρτον, οι εξωτερικές αλλαγές του πρόσωπου (φωνή, συμπεριφορά) και πέμπτον, οι εμπειρίες του ατόμου ως αποτέλεσμα της βίωσης αυτών των συναισθημάτων1.

Σύμφωνα με τον Goleman (1995) τα βασικά συναισθήματα είναι της χαράς, της λύπης, του θυμού, της έκπληξης, του φόβου και της αηδίας. Υπάρχει όμως και η οικογένεια των συναισθημάτων για παράδειγμα στο συναίσθημα της αγάπης υπάρχει και η αποδοχή, η αφοσίωση, η τρυφερότητα, στο θυμό, ο εκνευρισμός, η οργή η εχθρότητα κ.α. δηλαδή μια ποικιλία συναισθημάτων με προσμίξεις και μεταλλάξεις.

Οι Leutenberg & Khalsa-Korb (1999) παράτειναν τον κατάλογο από 16 σε 63 συναισθήματα2. Τα 16 συναισθήματα που χρησιμοποιούμε όταν απευθυνόμαστε σε μικρότερα παιδιά είναι το συναίσθημα της αγάπης, της απογοήτευσης, της απόρριψης, τους εγωισμού, της ειλικρίνειας, της ενοχής, της επιθετικότητας, της ευγνωμοσύνης, της ζήλιας, του θυμού, της μοναξιάς, της ντροπής, της περηφάνιας, της συγκίνησης, του φόβου και της χαράς.
 Σε μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους χρησιμοποιούμε πιο σύνθετα συναισθήματα όπως ευγνωμοσύνη, ευθυμία, κακία, κατήφεια, κολακεία, κόπωση, ματαίωση, οδύνη, πλήξη, προδοσία, σύγχυση, συγκίνηση, συγκλονισμός κ.α.

Οι ιδιότητες των συναισθημάτων.

Η ένταση, η διάρκεια και η ποιότητα είναι τρεις από τις βασικές ιδιότητες των  συναισθημάτων. Η ένταση αφορά το βαθμό που αισθανόμαστε ένα συναίσθημα αυτό μπορεί να είναι πολύ δυνατό, μέτριο ή ελάχιστο σε ένταση. Η διάρκεια αφορά το χρόνο που διαρκεί ένα συναίσθημα, αν αυτό είναι θετικό και κρατάει μεγάλο χρονικό διάστημα υπάρχει η πιθανότητα να οδηγήσει σε αρνητική κατάληξη όπως πλήξη, κόπωση λόγω κορεσμού και επανάληψης του συναισθήματος αντίθετα δεν συμβαίνει το ίδιο με το αρνητικό συναίσθημα αυτό σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να οδηγήσει σε κάτι θετικό απλά μπορεί η ένταση του να μειωθεί. Η ποιότητα αφορά το είδος της ψυχικής κατάστασης που δημιουργεί και αυτή διαχωρίζεται σε δύο είδη τα θετικά και ευχάριστα και τα αρνητικά και δυσάρεστα συναισθήματα που κυριαρχούν στην ζωή του ατόμου.

Οι βασικές λειτουργίες των συναισθημάτων είναι οι εξής: α. η εξωτερίκευση της εσωτερικής κατάστασης (προθέσεις, ανάγκες, επιθυμίες) προς ένα ξεχωριστό άτομο, β. η διερεύνηση του περιβάλλοντος, γ. η αντίδραση σε επείγουσες περιστάσεις (Sroufe: 51). Το εκάστοτε περιστασιακό κοινωνικό πλαίσιο έχει σημασία για την πυροδότηση του συναισθήματος (Sroufe: 68). Τα νέα συναισθήματα που εμπλουτίζουν το συναισθηματικό ρεπερτόριο, εντασσόμενα στο συμπεριφορικό φάσμα, επιφέρουν αλλαγές στις συναισθηματικές διεργασίες (Sroufe: 71)

Η ταξινόμηση των συναισθημάτων.

Τα συναισθήματα ταξινομούνται σε ατομικά, κοινωνικά, βιολογικά και ανώτερα. Ξεκινώντας από τα ατομικά συναισθήματα (αυτοσυναισθήματα) που έχουν ως σημείο αναφοράς το ίδιο το άτομο και τι αισθάνεται μπορούμε να οδηγηθούμε στο θετικό ή αρνητικό αυτοσυναίσθημα. Σε οριακές καταστάσεις αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σύμπλεγμα ανωτερότητας ή κατωτερότητας αντίστοιχα.
Επιπλέον έχουμε τα κοινωνικά συναισθήματα που έχουν ως πεδίο αναφοράς τον άλλον και τα συναισθήματα που δημιουργούνται μέσα από συναναστροφή αυτή. Πρόκειται για τις διαπροσωπικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ του ατόμου και των ανθρώπων που τον περιβάλλουν. Η επικοινωνία όταν είναι πραγματοποιήσιμη και εφικτή προκαλεί θετικά κοινωνικά συναισθήματα όπως: φιλία, αποδοχή, συμπάθεια αναγκαία για την ψυχική υγεία του ατόμου. Αντίθετα τα αρνητικά κοινωνικά συναισθήματα οδηγούν σε διάσπαση της ψυχικής ηρεμίας του ατόμου ωθώντας το στην οργή, το θυμό, την επιθετικότητα κ.α.

Σχετικά με τα βιολογικά συναισθήματα που προκαλούνται στο άτομο αυτά έχουν σχέση με βιολογικές λειτουργίες όπως η δίψα, η πείνα, ο κορεσμός και τα συναισθήματα που προκαλούνται στο άτομο ως αποτέλεσμα αυτών.
Τέλος τα ανώτερα συναισθήματα συνδέονται με ανώτερες γνωστικές καταστάσεις και τον κώδικα αξιών και χωρίζονται σε θεωρητικά, ηθικά, καλαισθητικά, θρησκευτικά, ανθρωπιστικά, εθνικά και πατριωτικά3

.Σημειώσεις

1 Κακαβούλης, Α. (1997). ό.π., σ. 94
2 Πλωμαρίτου, Β. (2004). Πρόγραμμα ανάπτυξης συναισθηματικής νοημοσύνης, σσ. 21-23.
3 Κακαβούλης, Α. (1997). ό.π., σσ. 94-96.

πηγή
 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ-ΤΕΠΑΕ


ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ-ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ
με θέμα
Η συναισθηματική αγωγή του παιδιού. Ο ρόλος των
γονέων
».

των
Γελαδάρη Ευαγγελία
Παράσχου Ευαγγελία
Παυλίδου Αλεξία


πίνακας

Mirko Sevic

Τετάρτη, 21 Νοεμβρίου 2012

ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ





Ιστορική αναδρομή της έννοιας

«Η ζωή του ανθρώπου χωρίζεται σε δύο μέρη:
Στο πρώτο μισό ευχόμαστε
να έρθει γρήγορα το δεύτερο.
Στο δεύτερο μισό ευχόμαστε
να ξαναγυρίσει το πρώτο»
 S.Freud

Αναζητώντας τον ορισμό του χιούμορ παρατηρούμε ότι ιστορικά η αγγλική λέξη humour ως εξέλιξη της λατινικής λέξης humor ή umor σημαίνει χυμός ή υγρασία και συνδέεται με την θεωρία «των χυμών του σώματος» που ανέπτυξε ο Ιπποκράτης, σύμφωνα με την οποία για να μπορέσει ο άνθρωπος να είναι υγιής και ευδιάθετος χρειάζεται να βρίσκονται σε μια ισορροπία οι χυμοί του.
Ειδικότερα, υποστήριξε ότι η ψυχοσύνθεση των ανθρώπων διαμορφώνεται από τέσσερα συστατικά, τους χυμούς (το αίμα, το φλέγμα, τη χολή και τη μέλανα χολή). Καθένας χυμός έχει ένα χρώμα και συνδέεται με κάποιο στοιχείο της φύσης. Έτσι η φωτιά συνδέεται με τη κίτρινη χολή, ο αέρας με το αίμα και την αιματώδη χολή, το νερό με το φλέγμα ή βλέννα και η γη με τη μέλανα χολή. Κάθε άτομο διαθέτει μια συγκεκριμένη ιδιοσυγκρασία επειδή επικρατεί ένας συγκεκριμένο χυμός στο σώμα του έναντι των άλλων (Σταθαρού, Γαλάτου & Κοτρότσιου, 2012).

Ο Γαληνός τον 2ο αιώνα μ.Χ υιοθέτησε και επέκτεινε τη θεωρία του Ιπποκράτη αναζητώντας τα αίτια των ασθενειών στην ανώμαλη επικράτηση του ενός χυμού έναντι του άλλου και ορίζοντας τέσσερις κατηγορίες ανθρώπων:
 Τον αιματώδη, ο οποίος είναι καλόκαρδος και ευχάριστος,
 τον φλεγματικό ο οποίος είναι απαθής, αδιάφορος και κυνικός,
 τον μελαγχολικό ο οποίος είναι εσωστρεφής και σαρκαστικός και
 τέλος τον χολερικό, όπου είναι ευερέθιστος, επιθετικός και επικριτικός (Γιακουμάκη & Δερμεντζή 2005).

Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι Πλάτωνας και Αριστοτέλης ασχολήθηκαν με τον ορισμό του κωμικού εστιάζοντας στην αρνητική πλευρά του χιούμορ και συνδέοντας το κυρίως με την υποτίμηση του άλλου. Θα ήταν παράλειψη να μηναναφέρουμε ότι την ίδια εποχή το χιούμορ εκφράζεται μέσω της τέχνης του θεάτρου, από τις κωμωδίες του Αριστοφάνη.

Από τον 16ο αιώνα και μετά ο όρος μετασχηματίστηκε και με τη λέξη χιούμορ εννοούσαμε την ψυχική διάθεση ενός ατόμου καλή ή κακή. Η φιλοσοφική αναζήτηση του ορισμού τόσο του χιούμορ όσο και του γέλιου συνεχίστηκε από εξέχοντες φιλοσόφους όπως ο Thomas Hobbes (1558- 1679), ο Immanuel Kant (1724-1804), ο Arthur Sopenhauer (1788-1860), ο Anri Bergson (1858-1954). Από τον 18ο αιώνα και μετά το χιούμορ συνδέθηκε με θετικό περιεχόμενο, όπου όταν κάποιος κάνει χιούμορ έχει καλή πρόθεση. Ο 20ος αιώνας συνδέει το χιούμορ με τους Άγγλους ως ένα χαρακτηριστικό και αρετή τους ( Χανιωτάκης, 2010).

Οι σημερινοί μελετητές του χιούμορ θεωρούν ότι αποτελεί ένας όρος «ομπρέλα» καθώς περιλαμβάνει γνωστικές, συναισθηματικές, συμπεριφοριστικές, ψυχοφυσιολογικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Επομένως, για να μπορέσουμε να ορίσουμε με μεγαλύτερη σαφήνεια το χιούμορ θα χρειαστεί να βρούμε έναν ορισμό ο οποίος περιλαμβάνει όσο δυνατόν περισσότερες από τις πλευρές που αναφέραμε προηγουμένως.

Οι Chapman και Foot (1975) θέλοντας να ορίσουν το χιούμορ διαπίστωσαν ότι μπορεί να είναι είτε ένα ερέθισμα, το οποίο αφορά οτιδήποτε προκαλεί γέλιο σε κάποιο άτομο. Ακόμα, χιούμορ μπορεί να είναι μια αντίδραση, η εύθυμη διάθεση που δημιουργείται. Επιπλέον, μπορεί να αποτελεί μια πνευματική διαδικασία, να είναι δηλαδή η ικανότητα του ατόμου να αντιλαμβάνεται την αστεία και διασκεδαστική πλευρά των καταστάσεων.

Ο Raskin (1985, σ.2) στο βιβλίο του Semantic Mechanism of Humor αναγνωρίζει ότι το χιούμορ αποτελεί ένα πανανθρώπινο χαρακτηριστικό «…Ανεξάρτητα από την ηλικία, το φύλο, το κοινωνικό ή οικονομικό κύρος, την κουλτούρα ή την εποχή, οι άνθρωποι είναι ικανοί να εκλαμβάνουν ένα ερέθισμα ως αστείο και να γελάνε. Διαφορετικοί άνθρωποι θα θεωρήσουν αστείο διαφορετικά ερεθίσματα. Μερικές ομάδες ατόμων που ορίζουν ως αστεία κάποια πράγματα μπορεί μια άλλη ομάδα ατόμων να τα ορίζει βαρετά. Πάραυτα, η ικανότητα της εκτίμησης και απόλαυσης του χιούμορ είναι παγκόσμια και τη μοιράζονται όλοι οι άνθρωποι». Επίσης, εστιάζοντας στις ψυχοφυσιολογικές πλευρές του χιούμορ, το θεωρεί εξίσου σημαντικό με τη γλώσσα, την ηθική, τη λογική. Αναφέρει ότι αποτελεί τόσο μια ικανότητα που έχουμε εκ γενετής, όσο και μια δεξιότητα η οποία καλλιεργείται μέσα από την μάθηση.

Ο ορισμός του Fry (1994) συμφωνεί με την παραπάνω νοηματοδότηση όταν θεωρεί το χιούμορ ως ένα γενετικό, βιολογικό χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φυλής, το οποίο συνεχίζει να αναπτύσσει την πολυπλοκότητα του, όσο μεγαλώνει το άτομο και αποκτά περισσότερες εμπειρίες. Επιπλέον, το χιούμορ έχει ένα νόημα, όταν κάποιο άτομο θεωρήσει μια κατάσταση χιουμοριστική τότε σημαίνει ότι την νοηματοδοτεί με τέτοιο τρόπο που να σχετίζεται με τον εαυτό του και τις εμπειρίες του ( OJha & Holmes, 2010).

Οι ψυχολόγοι μελετητές του χιούμορ χρησιμοποιούν τον όρο «αίσθηση του χιούμορ» όταν θέλουν να αναφερθούν στο γεγονός ότι αποτελεί μια ιδιότητα του ατόμου. Έτσι, σύμφωνα με τον Martin (2001) αίσθηση του χιούμορ αποτελεί η συνηθισμένη διαφοροποίηση σε όλα τα είδη συμπεριφοράς, εμπειριών, συναισθημάτων, στάσεων και ικανοτήτων που συνδέονται με την ψυχαγωγία, το γέλιο και τη χιουμοριστική διάθεση.

O Dubberley (1988) εστίασε στη γνωστική πλευρά του χιούμορ περιγράφοντας το ως μια διαδικασία, η οποία έχει ως συστατικά στοιχεία τη δημιουργικότητα και την φαντασία, κατά τη διάρκεια της οποίας τα άτομα έρχονται σε επαφή με δύο ασύμβατες πραγματικότητες. Η μια πραγματικότητα είναι διαστρεβλωμένη με δημιουργικό τρόπο και η άλλη αφορά μια πραγματική κατάσταση. Οι δύο πραγματικότητες που αντιλαμβανόμαστε τη στιγμή του χιουμοριστικού γεγονότος ενώ διέπονται από μια ασυμβατότητα μεταξύ τους κάποια στιγμή συνδέονται.

Αυτή η σύνδεση μας σοκάρει και για να μπορέσουμε να απελευθερώσουμε την ένταση που έχει δημιουργηθεί ξεσπάμε σε γέλια. Οι παράγοντες που παρεισφρέουν ώστε να αντιληφθεί το άτομο κάτι ως αστείο είναι η κουλτούρα, η ιδεολογία, η κοινωνική θέση που κατέχει καθώς και η προσωπική του βιογραφία.

Έναν παρόμοιο ορισμό έδωσε ο Mc Ghee (1979 σ.6 οπ. αν. Loizou 2006) ορίζοντας το χιούμορ ως την «πνευματική δραστηριότητα της ανακάλυψης ή εκτίμησης του γελοίου ή της παράλογης ασυμβατότητας ιδεών, γεγονότων ή καταστάσεων».

Αντίθετα, ορισμένοι ερευνητές (Ausubel et al., 1980) επιθυμώντας να δώσουν έμφαση σε μια άλλη διάσταση του χιούμορ εκτός από τη γνωστική του πλευρά, έκαναν λόγο και για την συναισθηματική διάσταση ορίζοντας το ως μια κατάσταση χαράς και αγαλλίασης. Ο Rollo May (οπ. αν. Sultanoff, 1994) επίσης αναφέρει ότι: «το χιούμορ αποτελεί έναν τρόπο να δημιουργείς μια απόσταση ανάμεσα στον εαυτό σου και το πρόβλημα, είναι ένας τρόπος να στέκεσαι πίσω και να κοιτάς το πρόβλημα από μια άλλη οπτική». Αυτή η έννοια της αποστασιοποίησης αποτελεί μια συναισθηματική κατάσταση, η οποία είναι μια απόκριση αλλά και ένα συστατικό του ίδιου του χιούμορ. Για να μπορέσει κάποιος να δημιουργήσει χιούμορ χρειάζεται να διαθέτει συναισθηματική αδιαφορία.

Η Reiger (2004 οπ. αν. Λούλιος, 2008) επίσης έκανε λόγο για την θεραπευτική ιδιότητα του χιούμορ, λέγοντας ότι αποτελεί έναν ενσωματωμένο μηχανισμό του ανθρώπου που βοηθάει στην αντιμετώπιση τραγικών, δύσκολων και στρεσσογόνων καταστάσεων.

Ο ορισμός της μας θυμίζει πολύ τον ορισμό που έδωσε ο Freud, (1972) για το χιούμορ θεωρώντας τον ως τον σημαντικότερο μηχανισμό άμυνας, ο οποίος έχει την δυνατότητα να απαλλάσσει το άτομο από δυσάρεστα συναισθήματα και έτσι να αντιμετωπίζει τις όποιες δυσκολίες ενδέχεται να προκύψουν στην καθημερινότητα του.

Δίνοντας βάση στην συμπεριφορική διάσταση του χιούμορ ο Martin, (2007) το όρισε ως οποιαδήποτε δράση του ατόμου η οποία έχει ως στόχο να προκαλέσει το γέλιο ή την ευχαρίστηση.

Οι παραπάνω ορισμοί αντιμετωπίζουν το χιούμορ ως κάτι ατομικό είτε χαρακτηριστικό, είτε συναίσθημα, είτε συμπεριφορά. Στη συνέχεια, θα επικεντρωθούμε στην κοινωνική διάσταση του χιούμορ όπου πολλοί ερευνητές στην προσπάθεια τους να ορίσουν το χιούμορ κατανόησαν την σημαντικότητα τόσο του δημιουργού όσο και του αποδέκτη - ακροατηρίου. Συνεπώς, διαπίστωσαν ότι δεν είναι δυνατόν να ειδωθεί το χιούμορ ατομικά αλλά ως ένα κοινωνικό φαινόμενο, ως μια ιδιαίτερη μορφή επικοινωνίας η οποία βρίσκεται σε όλες τις κουλτούρες. Οι ερευνητές δεν έχουν ανακαλύψει καμία κουλτούρα που να μην διαθέτει χιούμορ ασχέτως με το ότι κάθε πολιτισμός διαθέτει τις δικές του νόρμες, αξίες και κανόνες ώστε να καθορίσει τα όρια που αφορούν το αποδεκτό περιεχόμενο του χιούμορ (Mc Ghee, 1979 oπ. αν. Ojha & Holmes, 2010).

Με βάση τα παραπάνω, το χιούμορ αναφέρεται σε οποιαδήποτε επικοινωνιακή στιγμή η οποία νοείται ως χιουμοριστική, δηλαδή αποτελείται είτε από λεκτική ή μη λεκτική επικοινωνία και η οποία παράγει μια θετική γνωστική ή συναισθηματική απάντηση για τους ακροατές (Romero & Cruthirds, 2006). Αντίστοιχο ορισμό έδωσε και η Mallet, (1995) όταν θεωρεί το χιούμορ ως την επικοινωνία που έχει ως στόχο την πρόκληση ευχαρίστησης.

Για να μπορέσει ωστόσο να υπάρξει η χιουμοριστική διαδικασία, αναγκαία συνθήκη αποτελεί η παρουσία ενός πομπού, ενός δέκτη και ενός κοινού κώδικα επικοινωνίας δομημένο με κοινά νοήματα. Κάποιες φορές πομπός και δέκτης ταυτοποιούνται, όταν θυμόμαστε κάτι ή γελάμε με τον εαυτό μας (Χανιωτάκης, 2010).

Οι κοινωνιολόγοι που μελετούν το χιούμορ συχνά δίνουν σημασία περισσότερο στην αλληλεπίδραση που ενέχει η διαδικασία του χιούμορ παρά σε ορισμούς που βασίζονται στο περιεχόμενο. Για να αναγνωρίσουν το χιούμορ χρησιμοποιούν είτε την πρόθεση του ομιλητή, είτε την αντίδραση του ακροατηρίου. Η χιουμοριστική επικοινωνία λοιπόν, ορίζεται ως σχόλια τα οποία έχουν ως σκοπό τη δημιουργία ψυχαγωγίας (Fine, 1984, σ.84).

Ορισμένοι ερευνητές (Romero & Cruthirds, 2006) εστίασαν στις λειτουργίες του χιούμορ στις διαπροσωπικές σχέσεις. Έτσι, με τη χρήση του χιούμορ δημιουργείται μια «ανοιχτή» ατμόσφαιρα, αφυπνίζοντας θετικά συναισθήματα τα οποία βελτιώνουν την ακρόαση, την κατανόηση και την αποδοχή των μηνυμάτων. Ένα από τα μοναδικά χαρακτηριστικά του χιούμορ, εξαιτίας της διφορούμενης φύσης του είναι ότι επιτρέπει σε κάποιον να ασκήσει κριτική χωρίς να προκαλέσει αρνητικές διαπροσωπικές επιδράσεις. Αυτό συμβαίνει επειδή το χιούμορ αφαιρεί από τους ανθρώπους την αίσθηση ότι απειλούνται.

Εν κατακλείδι, εφόσον κάναμε μια ανασκόπηση κάποιων σημαντικών ορισμών της έννοιας του χιούμορ στη παρούσα εργασία με τον όρο χιούμορ εννοούμε ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της προσωπικότητας του ανθρώπου, δηλαδή μια αίσθηση του χιούμορ, μια ευχάριστη ψυχολογική διάθεση και μια ιδιαίτερη μορφή λεκτικής ή μη λεκτικής επικοινωνίας που έχει ως στόχο να προκαλέσει γέλιο και ευχάριστη ατμόσφαιρα στους ακροατές (Χανιωτάκης, 2010).

 Είδη του Χιούμορ

«Δόξα το Θεό που είμαι άθεος»

Σε αυτή την ενότητα της εργασίας μας θα γίνει μια προσπάθεια να προσεγγίσουμε τους τύπους του χιούμορ που συναντάμε στη βιβλιογραφία. Αναζητώντας τα είδη του χιούμορ παρατηρήσαμε ότι υπάρχουν διαφορετικές κατηγοριοποιήσεις. Κάποιοι ερευνητές εστιάζουν στις αισθήσεις θεωρώντας ότι το χιούμορ μπορεί να είναι λεκτικό (αστείες ιστορίες, ανέκδοτα), οπτικό (γελοιογραφίες, καρτούν) και φυσικό ( γκριμάτσες, φάρσες).
Μερικοί εστίασαν στο χιούμορ που συναντάμε στην λογοτεχνία και στο θέατρο και αναγνωρίζοντας αυτά ως είδη του κωμικού.

Συγκεκριμένα, μπορούμε να διακρίνουμε ως είδη με βάση αυτό το διαχωρισμό,

 πρώτον
την παρωδία η οποία αποτελεί μια απομίμηση ενός πρωτότυπου έργου έχοντας ως στόχο να το γελοιοποιήσει υπερβάλλοντας και σατιρίζοντας.

Δεύτερον,
τη σάτιρα όπου αποτελεί ένα είδος τέχνης που έχει ως στόχο να γελοιοποιήσει τα θύματα της για να αφυπνίσει ηθικά, πολιτικά, συναισθηματικά το ακροατήριο της (Βαλούκος, 2001).

Τρίτον,
το μαύρο χιούμορ όπου αφορά στο να κάνεις αστεία με μακάβρια θέματα.

Τέταρτον,
τη φάρσα όπου το κωμικό προκύπτει από την αποκάλυψη μιας απάτης.

 Πέμπτον,
τη καρικατούρα όπου αποτελεί μια αστεία αναπαράσταση κάποιου ατόμου υπερβάλλοντας ως προς κάποια χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του, είτε πνευματικά, είτε φυσικά.

 Έκτον,
το παράλογο/παράδοξο - σουρεαλιστικό όπου είναι ο συνδυασμός λέξεων, νοημάτων χωρίς να έχουν κάποια λογική (ibid, 2001).

Τέλος, τη κωμωδία όπου είναι μια έννοια που περικλείει όλα τα παραπάνω είδη. Όπως κάνει σαφές ο Βαλούκος στο βιβλίο του Κωμωδία (2001) η κωμωδία αποτελεί το φυσικό χώρο του χιούμορ. Η ίδια η κωμωδία από τη φύση της έχει ως στόχο να δημιουργήσει ευχαρίστηση χρησιμοποιώντας όλα τα παραπάνω είδη χιούμορ (Γιακουμάκη & Δερμεντζή 2005).

Μια άλλη ομαδοποίηση των τύπων που μπορεί να λάβει το χιούμορ πραγματοποιήθηκε παρατηρώντας τον τρόπο που αλληλεπιδρούμε στην καθημερινή κοινωνική μας δραστηριότητα. Έπειτα από πλήθος ερευνών, εξετάζοντας συζητήσεις που προέκυπταν σε διαφορετικά κοινωνικά πλαίσια προέκυψαν τρείς μεγάλες κατηγορίες χιούμορ. Πρώτον, τα ανέκδοτα, τα οποία αποτελούν «έτοιμα» αστεία που τα άτομα απομνημονεύουν και ανταλλάσουν μεταξύ τους. Τα ανέκδοτα έχουν ξεχωριστή κατηγοριοποίηση ανάλογα με τη θεματολογία τους. Για παράδειγμα έχουμε αθώα, «σόκιν», για ξανθιές, θρησκευτικά κ.τ.λ. Δεύτερον, το αυθόρμητο χιούμορ που προκύπτει κατά τη συζήτηση, το οποίο δημιουργείται σκόπιμα από τα άτομα κατά τη διάρκεια της κοινωνικής τους αλληλεπίδρασης και μπορεί να είναι είτε λεκτικό, είτε μη λεκτικό. Τέλος, το τυχαίο ή ακούσιο χιούμορ που αφορά κάθε τυχαίο γλωσσικό χιούμορ όπως λάθη στην εκφορά γραπτού ή προφορικού λόγου (Martin, 2007).

Οι Long και Graesser (1988) πραγματοποίησαν ένα σύστημα ταξινόμησης του αυθόρμητου χιούμορ που μπορεί να προκύψει κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης καταλήγοντας σε έντεκα κατηγορίες:
1. Ειρωνεία:
ο ομιλητής εκφράζει μια θέση όπου η κυριολεκτική σημασία είναι αντίθετη με τη σκόπιμη σημασία. Παρατηρούμε δηλαδή μια αντίθεση ανάμεσα σε ένα φαινόμενο και την πραγματικότητα. Παραδείγματος χάρη: σε μια καταιγίδα ο αστειευόμενος λέει: «τι όμορφη μέρα!».
2. Σάτιρα:
όπως είδαμε ήδη αποτελεί ένα επιθετικό χιούμορ, το οποίο έχει ως στόχο να χλευάσει τους κοινωνικούς θεσμούς ή την πολιτική.
3. Σαρκασμός:
 επίσης επιθετικό χιούμορ το οποίο στοχοποιεί ένα άτομο παρά έναν θεσμό. Οι διάφοροι ορισμοί που έχουν προταθεί για τον σαρκασμό εστιάζουν στο να κάνεις πλάκα εις βάρος κάποιου χρησιμοποιώντας ένα συγκεκριμένο είδος προφορικού τονισμού. Καθώς και η χρήση σχολίων που ξεκάθαρα σημαίνουν το αντίθετο από αυτό που λένε και λέγονται για να πληγώσουν κάποιον ή να ασκήσουν κάποιου είδους κριτική με ευχάριστο τρόπο (Cartsburg, 2007).
4. Υπερβολή και υποεκτίμηση:
αλλαγή της σημασίας αυτού που έχει λεχθεί επαναλαμβάνοντας το, δίνοντας έμφαση σε διαφορετικό σημείο. (Έχεις ποτέ παντρευτεί; Αν έχει ποτέ παντρευτεί!!).
5. Εαυτό απαξίωση:
 χιουμοριστικά σχόλια τα οποία έχουν στόχο το ίδιο το άτομο που τα δημιουργεί. Αυτό μπορεί να γίνει από μετριοφροσύνη, είτε για να βοηθήσει τον ακροατή να αισθανθεί άνετα, είτε για να κερδίσει την εύνοια του.
6. Πείραγμα:
χιουμοριστικά σχόλια τα οποία απευθύνονται στον ακροατή και αφορούν συνήθως την εμφάνιση του ή τα ελαττώματα του. Σε αντίθεση με το σαρκασμό, η πρόθεση δεν είναι να προσβάλλεις τον συνομιλητή σου.
7. Απαντήσεις σε ρητορικές ερωτήσεις:
Επειδή οι ρητορικές ερωτήσεις από τη φύση τους δεν αναζητούν απάντηση, απαντώντας κάποιος παραβιάζει τις προσδοκίες της συνομιλίας και εκπλήσσει το άτομο που έθεσε την ερώτηση. Αυτό μπορεί να εκληφθεί ως αστείο και το κίνητρο είναι να ψυχαγωγηθεί ο συνομιλητής του.
8. Έξυπνες απαντήσεις
σε σοβαρές δηλώσεις: έξυπνες, ασύμφωνες, παράλογες απαντήσεις σε μια δήλωση ή ερώτηση που είχε ως σκοπό να είναι σοβαρή. Η δήλωση σκόπιμα παρερμηνεύεται έτσι ώστε ο ομιλητής απαντά με ένα νόημα διαφορετικό από αυτό που σκόπευε.
9. Διττή σημασία:
μια δήλωση ή λέξη σκόπιμα παρερμηνεύεται έτσι ώστε να προκαλεί μια διπλή σημασία, που είναι στη φύση της συχνά σεξουαλικού περιεχομένου.
10.Μετατροπή
σε γνωστές εκφράσεις: μετατροπή γνωστών εκφράσεων, αξιωμάτων, κλισέ σε νέες δηλώσεις (π.χ το καλό το σαλιγκάρι ξέρει και άλλο μονομάτη).
11. Λογοπαίγνιο:
χιουμοριστική χρήση μιας λέξης η οποία προκαλεί ένα νέο νόημα, συχνά βασισμένο στην ομοφωνία (π.χ. παίζουν δυο κρουασάν πόκερ ποιό θα κερδίσει; Το κρουασάν με - ρέντα)

Έχοντας υπόψη μας τις παραπάνω ομαδοποιήσεις και μορφές που μπορεί να λάβει το χιούμορ θα εξετάσουμε μια ακόμα κατηγοριοποίηση, η οποία έχει επικρατήσει στην ερευνητική διαδικασία καθώς συνδέει τους τύπους του χιούμορ με τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας ενός ατόμου. Αντί να εστιάζει σε συγκεκριμένα είδη χιούμορ, δίνει βάση στον τρόπο και τον σκοπό με τον οποίο το άτομο χρησιμοποίει το χιούμορ και πως συνδέονται τόσο με την προσωπικότητα του όσο και με τη φιλοσοφία ζωής που έχει αναπτύξει. Έτσι το χιούμορ διακρίνεται σε τέσσερεις τύπους δύο από αυτούς είναι κοινωνικά προσαρμοστικοί και δύο δυσπροσαρμοστικοί.

Το προσαρμοστικό (adaptive) χιούμορ εστιάζει στη θετική πλευρά του χιούμορ που είναι αποδεκτό και παιγνιώδες και υιοθετείται από τα άτομα έχοντας ως στόχο να εδραιώσει τις σχέσεις με άλλους, για να βοηθήσει να μειωθεί το άγχος ή τα αρνητικά συναισθήματα. Παρατηρούμε λοιπόν ότι σε αυτήν την κατηγορία τα είδη του χιούμορ από τη μια εστιάζουν στους άλλους (κοινωνικό) και από την άλλη στον εαυτό (αυτόεξυψωτικό) (Kuiper & Leite, 2010, Χανιωτάκης, 2010).

Πιο συγκεκριμένα, το κοινωνικό χιούμορ (affiliative humor) αποτελεί μια υγιής διαπροσωπική μορφή, περιγράφεται ως καλοπροαίρετο και υιοθετείται από τα άτομα στις κοινωνικές εκδηλώσεις έχοντας ως κύριο στόχο να διευκολύνει και να ενδυναμώσει τις διαπροσωπικές σχέσεις και αλληλεπιδράσεις δημιουργώντας παράλληλα ένα θετικό περιβάλλον (Kuiper, & Leite, 2010). Επιπλέον, πρόθεση του είναι να μειώσει διαπροσωπικές εντάσεις που μπορεί να προκύψουν. Ο τρόπος μέσα από τον οποίο το άτομο χρησιμοποιεί αυτού του είδους του χιούμορ είναι κυρίως μέσα από ανέκδοτα, αστείες ιστορίες, λογοπαίγνια και άλλες μορφές ελκυστικού χιούμορ, οι οποίες εστιάζουν στην κοινωνική ενδυνάμωση και στην τάση να προκαλέσουν γέλιο χωρίς να προσβάλλουν (Romero & Cruthirds, 2006). Τα άτομα που επιδεικνύουν αυτού του είδους τη συμπεριφορά είναι εξωστρεφείς, έχουν αυτοπεποίθηση και αυτό τα καθιστά ιδιαίτερα δημοφιλή και συμπαθητικά,( Kalliny, Cruthirds, & Minor, 2006). Χρησιμοποιώντας το κοινωνικό χιούμορ το άτομο είναι αποδεκτό από τον κοινωνικό του περίγυρο και χαρακτηρίζεται ως μη εχθρικό (Xανιωτάκης, 2010).

Το δεύτερο είδος το αυτοεξυψωτικό χιούμορ (self-enhancing humor) εκφράζει την τάση και την ικανότητα του ατόμου που το χρησιμοποιεί να έχει μια θετική και χιουμοριστική εικόνα για τη ζωή και τις αντιξοότητές της. Υιοθετείται από το άτομο μια χιουμοριστική οπτική του κόσμου που του επιτρέπει να μην επηρεάζεται από τα καθημερινά προβλήματα και τις αγχωτικές και κρίσιμες καταστάσεις που μπορεί να συναντήσει. Είναι φανερό, ότι αυτού του είδους το χιούμορ αποτελεί μια υγιή μέθοδο τόσο διαχείρισης όσο και μείωσης αρνητικών συναισθημάτων και άγχους.

 Ως συνέπεια το άτομο που υιοθετεί αυτό τον τρόπο έκφρασης του κωμικού δίνει βάση στον εαυτό του και τα συναισθήματα του. Έχει παρατηρηθεί ότι συνδέεται θετικά με αυξημένη αυτοεκτίμηση, με θετικά συναισθήματα και με μια πιο αισιόδοξη και εποικοδομητική στάση διαχείρισης των καταστάσεων. Αντίθετα, συνδέεται αρνητικά με αρνητικά συναισθήματα όπως κατάθλιψη και νευρωτισμό.

Το δυσπροσαρμοστικό χιούμορ (maladaptive) κατά αναλογία παρουσιάζει την ίδια διαφοροποίηση όπου η μια διάσταση του αναφέρεται στους άλλους (εχθρικό) και η άλλη στον εαυτό (εαυτό-μειωτικό). Χρησιμοποιείται έχοντας ως στόχο είτε να εξυψώσουμε τον εαυτό μας εις βάρος των άλλων (επιθετικό), είτε να κερδίσουμε την αποδοχή από τους άλλους( εαυτό-μειωτικό).

Ειδικότερα, ως επιθετικό ή εχθρικό χιούμορ (aggressive humor) εκλαμβάνεται το είδος εκείνο το οποίο έχει ως στόχο να υποβιβάσει, να δυσφημήσει, να θυματοποίησει και να προσβάλει τους άλλους (Kuiper & Leite, 2010). Τα μέσα με τα οποία το επιτυγχάνει το άτομο είναι κυρίως ο σαρκασμός, η ειρωνεία, ο εμπαιγμός και η άμεση ή υποβόσκουσα απειλή γελοιοποίησης (Kalliny, Cruthirds & Minor, 2006). Τα άτομα που κάνουν χρήση επιθετικού χιούμορ δεν λαμβάνουν υπόψη τους τις αρνητικές συνέπειες που έχει στους άλλους ανθρώπους και θεωρείται ότι αισθάνονται καλύτερα εις βάρος κάποιου άλλου. Ουσιαστικά υποβιβάζοντας τον άλλον θεωρούν ότι πετυχαίνουν να φαίνονται οι ίδιοι καλύτεροι ή ότι κατέχουν υψηλότερη κοινωνική θέση (Saroglou, & Scariot, 2002).

Αυτού του είδους του χιούμορ έχει αρνητική επίδραση στις διαπροσωπικές σχέσεις και συνδέεται θετικά με τον θυμό και την εχθρότητα (Romero & Cruthirds, 2006). Χαρακτηριστικός τύπος επιθετικού χιούμορ είναι το ρατσιστικό και το σεξιστικό χιούμορ ( Χανιωτάκης, 2010).

Η τελευταία κατηγορία χιούμορ το αυτομειωτικό χιούμορ (self- defeating humor) αναφέρεται στην τάση των ατόμων να γελοιοποιούν και να υποβιβάζουν τους εαυτούς τους για να διασκεδάσουν τους άλλους (Kuiper & Leite, 2010). Η κύρια αιτία που επιτρέπουν στον εαυτό τους να είναι ο στόχος των αστείων και γελάνε όταν κάποιος τους υποβιβάζει είναι επειδή ελπίζουν ότι με αυτόν τον τρόπο θα γίνουν αποδεκτοί και αρεστοί από τον κοινωνικό τους περίγυρο,( Kalliny, Cruthirds & Minor, 2006). Επιπλέον, επισκιάζουν τα αρνητικά συναισθήματα και τις σκέψεις που έχουν για τον εαυτό τους (Romero & Cruthirds, 2006). Αυτός ο τύπος χιούμορ εμποδίζει την επίλυση προβλημάτων και υιοθετείται από άτομα τα οποία χαρακτηρίζονται ως ανασφαλείς και με χαμηλή αυτοεκτίμηση (Χανιωτάκης, 2010). Συνδέεται θετικά με αρνητικά συναισθήματα κατάθλιψης, άγχους, εχθρότητας που συνήθως παρουσιάζουν άτομα με ψυχολογικά προβλήματα (Saroglou, & Scariot, 2002).

ΠΗΓΗ
ΑΠΟ
ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ:
«Η χρήση του χιούμορ από τον σύμβουλο στη
συμβουλευτική διαδικασία: Μια ποιοτική έρευνα»

ΤΗΣ
φοιτήτριας:
Ξηνταροπούλου Μαριάννας
 Πάτρα, 2012

Κυριακή, 18 Νοεμβρίου 2012

Η ιστορία της Αισθητικής





Η τέχνη της περιποίησης και διατήρησης της ομορφιάς απασχόλησε τις γυναίκες από αρχαιοτάτους χρόνους. Στους μακρινούς χρόνους της Κλεοπάτρας, της Λάιδας, της Φρύνης, και της Σαλώμης, όλες οι γυναίκες γνώριζαν να περιποιούνται την επιδερμίδα τους, με διάφορα παρασκευάσματα, ειδικά για την αξιοποίηση και τη διατήρησή της. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν εξυψώσει στο επίπεδο της θρησκείας
την περιποίηση του προσώπου και του σώματος. Και το αρχαίο κάλλος που με άφθαστη τέχνη, η σμίλη των διάσημων γλυπτών αποθανάτισε, θαυμάζεται ως σήμερα σαν απαράμιλλο. Iραίεςγυναίκες της Αρχαίας Ελλάδας, της Ρώμης και της Αιγύπτου, πατρικίες, αρχόντισσες και γυναίκες του λαού, συνήθιζαν να αλείφουν το πρόσωπό τους με διάφορα καλλυντικά που είχαν σα βάση διάφορα βότανα, αρωματισμένα λάδια, διάφορα λίπη και άλλες ουσίες που συχνά έφθαναν τις παραδοξότητες. Έβαφαν το πρόσωπο τους με διάφορα ψιμύθια και τα μαλλιά τους, που αρωμάτιζαν με πολύτιμα αρώματα, τα χτένιζαν με τον πιο καλαίσθητο τρόπο.

Οι ανασκαφές που έγιναν κατά καιρούς έφεραν στο φως τα διάφορα αυτά ψιμύθια και διάφορα μυροδοχεία και μικρά αντικείμενα που τα χρησιμοποιούσαν για τη βαφή των ματιών και των παρειών, γενικά για τις ανάγκες του καλλωπισμού τους. Μεταχειρίζονταν κατά προτίμηση τον ανθρακικό μόλυβδο για το άσπρισμα της επιδερμίδας, τον φύκο που εξάγεται από τα φύκια, τις ρίζες της αλγχούσης για να αποκτά η επιδερμίδα ρόδινο χρώμα, το καλλιβλέφαρο για τη βαφή των βλεφάρων και την άσβολο στάχτη για τη βαφή των τσίνορων.

Τα καλλυντικά αυτά άπλωναν στο πρόσωπο με τα δάχτυλα ή με μικρό πινέλο. Το εμπόριο των κοσμητικών φάνηκε πρώτα στην Αίγυπτο, και πήρε μεγάλες διαστάσεις στην εποχή των Πτολεμαίων, η δε αξία τους έχει φθάσει σε μεγάλα ύψη. Σοφοί, αλχημιστές καταγίνονταν στη μελέτη των
παρασκευασμάτων που τις συνταγές τους κρατούσαν μυστικές. Η Κλεοπάτρα, η θρυλική βασίλισσα της Αιγύπτου, είχε μεγάλη προτίμηση στα πανάκριβα λάδια, πολύτιμα αρώματα και εκλεκτά καλλυντικά που καθώς αναφέρει ο ιστορικός, βοήθησαν κατά πολύ την ομορφιά της, για να επιτύχει την κατάκτηση του Αντωνίου.

Στην αρχαία Ελλάδα οι γυναίκες είχαν την ίδια αδυναμία στα πολύτιμα αρώματα, στις διάφορες πομάδες και τα ψιμύθια. Συνήθιζαν επίσης να μεταχειρίζονται μάσκες πού είχαν ως βάση φυτικά έλαια, μέλι, γάλα, ζωτικά στοιχεία που και σήμερα ακόμη μεταχειριζόμαστε. Η περιποίηση αυτή δεν περιοριζόταν μόνο στο πρόσωπο. Φρόντιζαν και γύμναζαν το σώμα τους που οι γραμμές του έφθαναν στη τελειότητα. Αυτά τα σώματα σμίλευσαν οι διάσημοι γλύπτες και με τη θαυμαστή σμίλη τους απεικόνισαν τους θεούς τους σε αριστουργηματικά αγάλματα, που σήμερα όλος ο κόσμος τα θαυμάζει στα μουσεία μας και στα ξένα.

Οι αρχαίες Ρωμαίες έκαναν υπερβολική χρήση από αρώματα ,καλλυντικά και ψιμύθια. Άλειφαν επίσης τα σώματα τους με αρωματισμένα λάδια. Μεταχειρίζονταν πηλό και έβαφαν τα μαλλιά τους μαύρα, τα δε λουτρά που ήταν ονομαστά για τη χλιδή και πολυτέλεια μεταβάλλονταν σε τόπους διασκεδάσεων και συμποσίων.

Η πιο διάσημη για την περιποίηση του προσώπου και του σώματος υπήρξε η αυτοκράτειρα Ποπαία σύζυγος του Νέρωνα. Κάθε πρωί έπαιρνε το μπάνιο της στο γάλα ζώων. Περίφημη έμεινε η μάσκα που μεταχειριζόταν για τη διατήρηση της επιδερμίδας της. Άλειφε το πρόσωπό της με αυτή τη μάσκα που τη διατηρούσε σε όλη τη διάρκεια της ημέρας και μόνο το βράδυ την καθάριζε.

Κατά την εποχή εκείνη ήταν τόση η ζήτηση των καλλυντικών, που για την προμήθεια της πρώτης ύλης, τα καράβια ταξίδευαν πολύ μακρινά. Οι Φοίνικες αναδείχθηκαν μεγάλοι έμποροι στα αρώματα και στα καλλυντικά παρασκευάσματα. Με την παρακμή της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας μετριάσθηκε αισθητά η συνήθεια του καλλωπισμού και γενικά της περιποίησης του σώματος, αλλά δεν εγκαταλείφθηκε τελείως. Κατά τα χρόνια που ακολούθησαν, το εμπόριο των καλλυντικών πέρασε στα χέρια των Αράβων και Ενετών. Μετά εμφανίσθηκαν οι Φλωρεντιανοί που είχαν μεγάλη τέχνη στη αρωματοποιία και κοσμητική.

Και τα χρόνια κυλούν και φθάνουμε στο μεσαίωνα. Ο μεσαίωνας ήταν για τη γυναίκα ο πραγματικός θάνατος της ομορφιά της γιατί κάθε περιποίηση είχε εγκαταλειφθεί. Κάθε δε γυναίκα που θα ασχολούνταν με αυτή θεωρούνταν ανήθικη, έτσι κάθε χρήση καλλυντικών και ειδικά για μακιγιάζ ήταν μόνο για τις γυναίκες ελαφρών ηθών.

Οι γυναίκες έπρεπε να είναι χλωμές και η θρησκοληψία καταντούσε αρρώστια. Η δε καθαριότητα του σώματος θεωρούνταν απρέπεια. Περιορίζονταν να πλένουν το πρόσωπο και τα χέρια και συχνά η κακοσμία του σώματός τους γινόταν αισθητή που προσπαθούσαν να την καλύπτουν με βαριά αρώματα. Αυτή την κατάσταση την επέβαλε ο κλήρος, γιατί καταδίκασε τα δημόσια λουτρά της αρχαιότητας, που με την παρακμή μεταβάλλονταν σε τόπους οργίων που ακολουθούσαν τα λουτρά, τα συμπόσια και τις διασκεδάσεις. Για να έχουν οι γυναίκες αυτό το χλωμό πρόσωπο μεταχειρίζονταν την ωχρή πούδρα.

Οι δύο Κατευθύνσεις της Αισθητικής

Η Αισθητική ξεκινά από το φαινομενικά επιφανειακό επίπεδο της εξωτερικής εξύψωσης και ομορφιάς και μπορεί να φτάσει σε μεγάλο βάθος, δηλαδή στη συνολική εξύψωση, πρόληψη και εναρμόνιση του ανθρώπου, περιλαμβάνοντας ολόκληρη τη ζωή του. Μπορεί δηλαδή να γίνει ένα ζωτικό λειτούργημα για την ατομική και κοινωνική ευζωία.
Οι δύο γενικές κατευθύνσεις της Αισθητικής, δηλαδή η κλασική και η συνολική, δείχνουν το διαφορετικό βάθος της φροντίδας.

Κλασική Αισθητική

Η παραδοσιακή κατεύθυνση της Αισθητικής φροντίζει το πρόσωπο και τα χέρια με τις κλασικές μεθόδους (καθαρισμός, μασάζ, νερά-ατμοί, μάσκες, μεικ απ κ.α.) και θα εξακολουθήσει να είναι κεντρική και στο μέλλον.
Η κλασική κατεύθυνση επεκτείνεται είτε σε έκταση, δηλαδή σε όλο το σώμα (πράγμα που δεν πρέπει να συγχέεται με την συνολική Αισθητική) και μπορεί να περιλαμβάνει και περιοχές που
θεωρούνται πιο ιατρικές (π.χ. φροντίδα ποδιών), είτε διευρύνεται
προς την συνολική Αισθητική.

Συνολική Αισθητική

Η διευρυμένη αυτή κατεύθυνση της Αισθητικής δεν είναι μια ειδίκευση της Αισθητικής, ούτε απλώς μια Αισθητική όλου του σώματος, όπως συχνά πιστεύεται, αλλά πηγαίνει σε βάθος και εναρμονίζει όλα τα επίπεδα του ανθρώπου από έξω και από μέσα, πάντα με ήπια φυσικά μέσα.

Η ανάγκη για πιο συνολική φροντίδα προκύπτει από το γεγονός ότι ο άνθρωπος είναι ένα ενιαίο σύνολο, επομένως οι διαταραχές στο δέρμα τροφοδοτούνται από πολλές πλευρές. Από μέσα και
από έξω. Αυτό σημαίνει ότι η κλασική φροντίδα του δέρματος δεν επαρκεί, αλλά χρειάζεται και πιο συνολική φροντίδα και στο βαθύτερο σώμα, την ψυχή και το πνεύμα.

Στη πιο διευρυμένη Αισθητική εφαρμόζονται και συνολικές φροντίδες, όπως φυσικά αρώματα (αιθέρια έλαια), χρώματα, μουσική και χορός. Επίσης βιωματικές θεραπείες όπως π.χ. γιόγκα
και άλλες ανατολικές τεχνικές, καθώς και οι δυτικές παραλλαγές τους συνήθως σε συνδυασμό με ενεργειακά και βιωματικά μασάζ, ενώ μεγάλο ρόλο παίζει επίσης η σωστή διατροφή και η πνευματική εξέλιξη.
Αυτές οι μέθοδοι λειτουργούν κυρίως στη πηγή των διαταραχών, δηλαδή στην ψυχή και το πνεύμα, ενώ εξυψώνουν τον άνθρωπο με φυσικό τρόπο, φροντίζουν δηλαδή τον άνθρωπο σε όλο το βάθος του.

Η διευρυμένη Αισθητική απαιτεί σαν απαραίτητη προϋπόθεση τις γνώσεις της κλασικής Αισθητικής, επιπρόσθετα όμως ενεργειακές και βιωματικές γνώσεις, αλλά κυρίως μια πιο διευρυμένη αντίληψη.
πηγή:

Από την
Πτυχιακή εργασία
Θέμα :  
Ψυχολογία και Αισθητική
Των
Φοιτητριών
Γουμπέρη Μαρία
Τολίκα Δέσποινα