Δευτέρα, 29 Σεπτεμβρίου 2014

Η συμμετοχή της τηλεόρασης στη διαμόρφωση της κοινωνικής συμπεριφοράς των παιδιών



 





 
Εισαγωγή

     Ο βαθμός ικανότητας των παιδιών να αφομοιώνουν τα ήθη και τα έθιμα του τόπου τους, καθώς και η απόκτηση δεξιοτήτων και συμπεριφορών διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς τους και την ομαλή ένταξή τους στην κοινωνία. Μερικούς αιώνες πριν, όλα αυτά επιτυγχάνονταν μέσα από σκληρές και επώδυνες διαδικασίες. Σήμερα το ρόλο αυτό καλούνται να διαμορφώσουν άλλοι, ηπιότεροι κοινωνικοποιητικοί παράγοντες, ανάμεσά τους, και στο υψηλότερο βάθρο, η τηλεόραση. Η τηλεόραση, δηλαδή, έχει τις ίδιες δυνατότητες που διαθέτει και η οικογένεια στο να διαμορφώνει πρότυπα και στάσεις ζωής στα νεότερα μέλη της. Για παράδειγμα, τα παιδιά μαθαίνουν από την τηλεόραση πώς πρέπει να γίνονται αρεστά στην παρέα τους, πώς θα ντύνονται σύμφωνα με τη μόδα, πώς θα συμπεριφέρονται προς τους συνομηλίκους τους κ.ά. (Κούρτη, 2004:117).

     Παρ’ όλα αυτά, οι περισσότεροι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι αρνητικές επιδράσεις της τηλεόρασης υπερτερούν έναντι των θετικών. Καταλογίζουν, μάλιστα, στην τηλεόραση ότι συμβάλλει στην απο-ευαισθητοποίηση και την παθητικοποίηση των μικρών τηλεθεατών, στην ισοπέδωση των αξιών, στη δημιουργία παραπλανητικής εικόνας για την έννοια του κόσμου και, ακόμη, ότι βοηθάει, με την προβολή που δίνει σε παραβατικές συμπεριφορές, στην πρόκληση παράνομων ή και εγκληματικών πράξεων (Halloran, 1975, τ. 9:19).
     Στη συνέχεια θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε αν πράγματι η τηλεόραση έχει τόση δύναμη στο να δημιουργεί νέα συστήματα αξιών, στο να αλλάζει τις συνήθειες των παιδιών, καθώς και σε ποιο βαθμό μπορεί να επεμβαίνει στον ψυχοπνευματικό κόσμο των παιδιών και να τον αλλοιώνει.

1. Ο ρόλος της τηλεόρασης στην αλλαγή των κοινωνικών στάσεων

     Στις μέρες μας είναι αποδεκτό ότι η τηλεόραση δημιουργεί συνήθειες και, κατά συνέπεια, διαμορφώνει τον τρόπο ζωής του σύγχρονου ανθρώπου. Ιδιαίτερα οι μικροί μας φίλοι δέχονται από πολύ νωρίς πλήθος πληροφοριών και εικόνων, οι οποίες διαμορφώνουν τα βασικά στοιχεία της συμπεριφοράς τους. Με αυτό τον τρόπο, οι νεαροί τηλεθεατές σχηματίζουν και την αντίστοιχη άποψη για τα δύο φύλα. Σε έρευνές του ο A. Leifer (1975) διαπίστωσε ότι τα παιδιά που έβλεπαν τηλεόραση περισσότερο από 25 ώρες εβδομαδιαίως είχαν αποδεχτεί τον παραδοσιακό τρόπο ζωής, αυτόν δηλαδή που ταίριαζε στο δικό τους φύλο, σε αντίθεση με τα παιδιά που παρακολουθούσαν τηλεόραση λιγότερο από 10 ώρες την εβδομάδα. Ακόμη, σημαντική είναι και η στάση που διαμορφώνουν τα παιδιά μέσα από την τηλεόραση για τις άλλες φυλές και μειονότητες. Έχει μελετηθεί ότι τα παιδιά που έχουν αντλήσει πληροφορίες αποκλειστικά από την τηλεόραση για τα ιδιαίετερα χαρακτηριστικά μιας άλλης φυλής έχουν σχηματίσει τελείως διαφορετική άποψη από τα παιδιά που άντλησαν πληροφορίες από τα ίδια τα ίδια τα μέλη της διαφορετικής με αυτά φυλής (Grewe-Partsch, 1975, τ.9:75).

     Ομοφωνία των ερευνητών συναντάμε και στο ότι οι τηλεοπτικές διαφημίσεις είναι ο καλύτερος σύμβουλος και «πληροφοριοδότης» στο πλευρό του σύγχρονου καταναλωτή. Δυστυχώς, η διαφήμιση προσφέρει μια πολυέξοδη «λύση» στο φαντασιακό καταναλωτικό κόσμο μας. Έχει μετρηθεί ότι ο Έλληνας τηλεθεατής βομβαρδίζεται καθημερινά με 1.200 περίπου διαφημίσεις.αρκετά από τον Ιταλό «συνάδελφό» του, που ημερησίως παρακολουθεί 2.800 διαφημιστικά μηνύματα, με μέση χρονική διάρκεια τριάντα περίπου δευτερολέπτων το καθένα (Παπαθανασόπουλος, 1997:132).

Οι διαφημίσεις2 που μας ενδιαφέρουν περισσότερο είναι αυτές που απευθύνονται στα παιδιά, όχι μόνο γιατί μέσα από αυτές αποκτούν «κακές» καταναλωτικές συνήθειες, αλλά γιατί μέσα από αυτές προβάλλονται κοινωνικές νόρμες σχετικά με το τι πρέπει να ακολουθούν στην καθημερινή τους ζωή και το τι πρέπει να αποφεύγουν. Έτσι, η διαρκώς αυξανόμενη τάση των παιδιών να τα «κάνουν όλα δικά τους» ενέχει τον κίνδυνο των ενδοοικογενειακών συγκρούσεων.

     Άρα, δεν πρέπει να ξαφνιαστούμε, αν δούμε παιδιά με ανεκπλήρωτες καταναλωτικές επιθυμίες να καταλήγουν στη βία και στην επιθετικότητα, προκειμένου να αποκτήσουν ό,τι δεν μπόρεσαν με τις κανονικές διαδικασίες. Βέβαια, όλα τα προηγούμενα μπορούν να αλλάξουν, αν η οικογένεια και το σχολείο φροντίσουν να μεταδώσουν στα παιδιά σωστές καταναλωτικές συνήθειες και να τους εξηγήσουν με απλό και κατανοητό τρόπο την πραγματική σκοπιμότητα των διαφημίσεων.

2. Η συμβολή της τηλεόρασης στην τροποποίηση των κοινωνικών αξιών

     Η τηλεόραση, με την κοινωνικοποιητική της δραστηριότητα, έγινε από τα πρώτα κιόλας βήματά της καλοδεχούμενο και άξιο λόγου πολιτισμικό αγαθό, και βάλθηκε νωρίς να ανατρέψει τις κοινωνικές αξίες που είχαν διαμορφωθεί, πολλά χρόνια πριν, στην αντίληψη των μεγάλων και των παιδιών. Ο φιλικός και ευχάριστος τρόπος επιτέλεσης του κοινωνικοποιητικού ρόλου της, σε αντίθεση με τους αυστηρούς και αγχωμένους τις περισσότερες φορές γονείς και δασκάλους, δύσκολα δέχεται αμφισβήτηση, δηλαδή η τηλεόραση λειτουργεί ως μια «αυθεντία» για τα παιδιά.

     Ύστερα από αυτό, δεν μας προξενεί καμία εντύπωση το γεγονός ότι η τηλεόραση παραμερίζει την οικογένεια και τους άλλους «πρωτογενείς» παράγοντες κοινωνικοποίησης και αλλάζει το σύστημα αξιών των παιδιών, δηλαδή μετατρέπει το καλό σε κακό, το δίκαιο σε άδικο, το σωστό σε λάθος κ.ο.κ. Για παράδειγμα, στα μάτια των παιδιών πιο εύκολα ηρωοποιούνται οι επιθετικοί και βίαιοι άνθρωποι, ενώ αντίθετα οι υποχωρητικοί θεωρούνται δειλοί, αν όχι ανίκανοι. Ακόμη, δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι νικητές στις τηλεοπτικές εκπομπές δράσης αναδεικνύονται κατά κανόνα εκείνοι που δεν διστάζουν ούτε στιγμή να χρησιμοποιήσουν τη βία, προκειμένου να επιβληθούν (Hacker, 1980:37).

     Το ανησυχητικό, βέβαια, από την προβολή βίαιων τηλεοπτικών εκπομπών δεν είναι τόσο η μίμηση της ίδιας της βίας όσο η δημιουργία ενός συστήματος κοινωνικών αξιών χαμηλών απαιτήσεων και προσδοκιών, το οποίο τις περισσότερες φορές είναι εκ διαμέτρου αντίθετο από εκείνο που θα ήθελαν να μεταφέρουν στα παιδιά τους οι ίδιοι οι γονείς (Hacker, 1980:20).

     Σημαντική αμφισβήτηση στις κοινωνικές αξίες προκαλούν και οι τηλεοπτικές εκπομπές που εμφανίζουν την ανταμοιβή του καλού και την τιμωρία του κακού να συμβαδίζουν ως προς την απονομή τους, σαν να πρόκειται για ασήμαντες διαδικασίες της καθημερινής μας ζωής. Για παράδειγμα, βλέπουμε τους κακοποιούς να οδηγούνται στη δικαιοσύνη, αφού πρώτα έχουμε παρακολουθήσει τον τρόπο με τον οποίο έχουν απολαύσει τα «άνομα» αγαθά τους. Ακόμη, εμβρόντητοι διαπιστώνουμε, κυρίως στις ειδήσεις, την ευκολία με την οποία οι παράνομοι και οι «σκληροί» επιβάλλονται στους νομιμόφρονες και στους υποχωρητικούς (Βουϊδάσκης, 1995:173).

3. Η επιρροή της τηλεόρασης στην αλλαγή των κοινωνικών ρόλων

     Τα σημερινά παιδιά από πολύ μικρή ηλικία έρχονται σε επαφή με τον «τηλεοπτικό κόσμο». Δεν είναι, βέβαια, ικανά να κάνουν τη διάκριση ανάμεσα στην εικόνα και το πραγματικό. Μέσα, όμως, από τη συχνή επαφή με τις εικόνες αναπτύσσουν δεξιότητες γύρω από την «ανάγνωσή» τους. Γι’ αυτό εκείνο που πρέπει να μας απασχολεί περισσότερο στις τηλεοπτικές εκπομπές που «διδάσκουν» τους ρόλους των φύλων στα παιδιά δεν είναι τόσο η ποσοτική διάσταση της τηλεοπτικής χρήσης όσο το ίδιο το φύλο, το αγόρι και το κορίτσι, γιατί οι έρευνες έδειξαν ότι τα αγόρια ακολουθούν πιο πιστά τον παραδοσιακό ρόλο του φύλου τους σε σχέση με τα κορίτσια (Schlaff, 1980:59).4.

     Στην προσπάθεια της τηλεόρασης να επηρεάσει και να κατευθύνει τους μελλοντικούς ρόλους των φύλων που θα κληθούν να «παίξουν» οι μικροί τηλεθεατές δεν θα μπορούσαν να απουσιάζουν και τα παιδικά προγράμματα. Για παράδειγμα, δεν θα συναντήσουμε ποτέ μαύρο σε θέση αρχηγού, απεναντίας, θα συναντήσουμε τους έγχρωμους φίλους μας να παρουσιάζονται αυτοί και η φυλή στην οποία ανήκουν με αρνητικό τρόπο. Ακόμη, τα περισσότερα θύματα της τηλεοπτικής βίας και επιθετικότητας βρίσκονται στις κατώτερες κοινωνικο-οικονομικές τάξεις, με προτίμηση στις έγχρωμες και απροστάτευτες γυναίκες (Σεραφετινίδου, 1987:320).

     Εκεί, όμως, που η τηλεόραση επιδρά καθοριστικά είναι στην προώθηση και την ανάδειξη σύγχρονων επαγγελμάτων που πρέπει να επιλέξουν οι νέοι και οι νέες, αν θέλουν να έχουν μια επιτυχημένη επαγγελματική καριέρα. Έτσι, τα επαγγέλματα του ποδοσφαιριστή, του τηλεπαρουσιαστή και του τραγουδιστή έρχονται να αντικαταστήσουν τα παραδοσιακά επαγγέλματα του δασκάλου, του υπαλλήλου, του εμπόρου κ.ο.κ. (Σαρλικιώτου, 1991, τ. 6:8).

    Η επιδίωξη των παιδιών να κατακτήσουν τη δόξα και τα πολλά χρήματα, μέσα από τα προβαλλόμενα τηλεοπτικώς επαγγέλματα, τα φέρνει πολύ κοντά και στην αποτυχία, που με τη σειρά της οδηγεί σε αντικοινωνικές και βίαιες πράξεις. Και όλα αυτά, γιατί η τηλεόραση έχει επιλέξει να μην προβάλλει αυτούς που εργάζονται σκληρά, τίμια και έξυπνα προκειμένου να διακριθούν.

4. Η αλλαγή στον τρόπο ζωής από την επίδραση της τηλεόρασης
 
   Τις τελευταίες δεκαετίες πολλά άλλαξαν στη ζωή μας· νέες συνήθειες και καταναλωτικά αγαθά ήρθαν να διαμορφώσουν την ατομική, αλλά και τη συλλογική μας συμπεριφορά. Έτσι, εκείνα που στα χρόνια των παππούδων μας και των γονιών μας θεωρούνταν επαναστατικά σήμερα έγιναν συνηθισμένα και ξεπερασμένα. Κάτι αντίστοιχο συνέβη και με την τηλεόραση, της οποίας η παρακολούθηση από κεντρικό γεγονός της οικογένειας και της γειτονιάς μετατράπηκε σε μια απλή συνήθεια, όπως τόσες άλλες στη ζωή μας. Πρόλαβε, όμως, να μας μεταφέρει το δικό της «φανταστικό» τρόπο ζωής και τις δικές της ιδιορρυθμίες (Pichler, 1980:7). 
 
    H σύγχρονη καθημερινότητα των παιδιών, ειδικά αυτών που ζουν στα μεγάλα αστικά κέντρα, έχει ως κύριο γνώρισμα τον περιορισμό των δυνατοτήτων τους για παραδοσιακά παιχνίδια και επικοινωνία. Η εξαφάνιση της γειτονιάς και οι ελάχιστοι πλέον ελεύθεροι χώροι παιχνιδιού επιβάλλουν στα παιδιά έναν οριοθετημένο χώρο, όπου κυριαρχούν οι απαγορεύσεις και τα «μη» (Βρύζας, 1997:20). Ακόμη και η εσωτερική λειτουργία της οικογένειας άλλαξε ριζικά, φτάνοντας στο σημείο το ημερήσιο πρόγραμμα των μελών της να καθορίζεται από την τηλεοπτική εκπομπή που θέλει να παρακολουθήσει το καθένα ξεχωριστά. Συνήθειες του παρελθόντος, όπως η συγκέντρωση όλης της οικογένειας για φαγητό και η παρουσία όλων των μελών σε οικογενειακές εκδηλώσεις, έχουν εγκαταλειφθεί, αν όχι ξεχαστεί. Αποτέλεσμα όλων των προηγουμένων είναι να μην επιλύονται σε κλίμα κατανόησης και αγάπης οι ενδοοικογενειακές συγκρούσεις (Παϊδούση, 2004:162).

     Σύμφωνα με τη M. Winn (1996): «…το σχολείο και η τηλεόραση όλο και πιο πολύ αντικαθιστούν τον παιδαγωγικό ρόλο των γονιών. Το μόνο που φαίνεται να παραμένει αμείωτο είναι η Αγάπη. Όλα τα μέλη της οικογένειας αισθάνονται την ανάγκη της, ξέρουν πόσο απαραίτητη είναι, αλλά δυσκολεύονται κάθε μέρα και περισσότερο να την προσφέρουν ο ένας στον άλλο, αφού οι παραδοσιακές ευκαιρίες έκφρασης αυτής της αγάπης μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον ελαττώθηκαν σημαντικά ή καταργήθηκαν τελείως».

5. Η ευθύνη της τηλεόρασης στη δημιουργία επιθετικής συμπεριφοράς

 Η παρουσίαση της βίας μέσα από τα τηλεοπτικά προγράμματα έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια πολύ μεγαλύτερη συχνότητα απ’ ό,τι στην πραγματική ζωή. Ένα παιδί στη χώρα μας, σύμφωνα με μια καταμέτρηση των φοιτητών του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, οι βίαιες σκηνές που πρόβαλαν στη διάρκεια μιας εβδομάδας τα μεγάλα κανάλια (ιδιωτικά και δημόσια) ήταν 4.759 (Παπαθανασόπουλος, 1997:337). Εύκολα, λοιπόν, έρχεται στα χείλη μας το ερώτημα: ποιες είναι οι επιπτώσεις ενός τέτοιου φαινομένου στα παιδιά;

     Δύο είναι οι βασικές θέσεις που έχουν διαμορφωθεί για τις συνέπειες της τηλεοπτικής βίας. Η πρώτη υποστηρίζει ότι τα παιδιά ταυτίζονται με τον επιθετικό ήρωα της μικρής οθόνης και ζουν μαζί του τις βίαιες πράξεις, με αποτέλεσμα να εκτονώνονται τα ίδια από τις δικές τους επιθετικές ορμές (Fesbach & Signer, 1971). Εντούτοις, είναι αμφίβολο κατά πόσο μια τέτοια διαδικασία επιφέρει και μόνιμο θεραπευτικό αποτέλεσμα.

     Η άλλη θέση, που υποστηρίχθηκε από τον A. Bandura (1968), θεωρεί ότι η επιθετικότητα μαθαίνεται μέσω της παρατήρησης και της μίμησης. Έτσι, η θέαση βίαιων σκηνών στην τηλεόραση αυξάνει τις πιθανότητες εκδήλωσης της επιθετικής συμπεριφοράς από τους μικρούς τηλεθεατές. Η θέση αυτή δέχτηκε έντονη κριτική για τρεις κυρίως λόγους: i) γιατί απομονώνει τη βία από την όλη συμπεριφορά του ανθρώπου, ii) γιατί αντιμετωπίζει με διαφορετικό τρόπο την τηλεόραση από τους άλλους παράγοντες που επιδρούν στην ανάπτυξη της επιθετικής συμπεριφοράς, και iii) γιατί θεωρεί τη σχέση τηλεοπτικό ερέθισμα – τηλεθεατής μονής κατεύθυνσης, κάτι όμως που λογικά μπορεί να αντιστραφεί (Βρύζας, 1997:76).

     Το πρόβλημα, όμως, της τηλεοπτικής βίας είναι πιο πολύπλοκο από όσο φαίνεται. Για παράδειγμα, το ποσοστό ευθύνης της τηλεόρασης δεν μπορεί να καθοριστεί μόνο από τη θέαση, το περιεχόμενο και τη διάρκεια των τηλεοπτικών προγραμμάτων, αλλά και από την προδιάθεση και την ανοχή που δείχνει απέναντί της και ο ίδιος ο τηλεθεατής. Σύμφωνα, μάλιστα, με τον Silbermann (1972), η αιτία του κακού δεν είναι η ίδια η τηλεόραση, ως μαζικό μέσο ενημέρωσης, αλλά η ανυπαρξία αυτοπειθαρχίας του ίδιου του τηλεοπτικού κοινού, που δεν βάζει κανένα περιορισμό στη χρήση της.

     Αναγνωρίζεται, επίσης, από τους ερευνητές ότι οι βίαιες τηλεοπτικές σκηνές δεν είναι οι μόνες και αποκλειστικά υπεύθυνες για την εμφάνιση επιθετικών συμπεριφορών στα παιδιά. Όμως, το περιεχόμενό τους μπορεί να λειτουργήσει βοηθητικά, ώστε να έρθουν στην επιφάνεια τάσεις που ήδη έχουν σχηματιστεί από άλλα γεγονότα. Έτσι, «υπόλογοι» για την εμφάνιση επιθετικών συμπεριφορών μπορούν να θεωρηθούν παράγοντες όπως το κακό οικογενειακό περιβάλλον, η έλλειψη φίλων, η χαμηλή αυτοεκτίμηση κ.ά. (Krebs, 1981, τ. 12:281 – 285).

     Τέλος, θα λέγαμε ότι το φαινόμενο «της επιθετικής συμπεριφοράς των παιδιών» στη χώρα μας χρειάζεται μεγαλύτερη θεωρητική εμβάθυνση και πιο συστηματική εμπειρική διερεύνηση, ώστε να έρθουν στο φως οι πραγματικές διαστάσεις και παράμετροι του ζητήματος και να αποφευχθούν μυθοπλασίες και καταστάσεις ελλοχεύοντος ηθικού πανικού, που συσκοτίζουν αντί να διευκολύνουν την αντιμετώπισή του (Τσίγκανου κ.ά., 2004:15).

Συμπεράσματα

     Η δυνατότητα της τηλεόρασης να χρησιμοποιεί στοιχεία της πραγματικότητας και να τα αναμειγνύει με φανταστικά τής επιτρέπουν να δημιουργεί έναν κόσμο παράλληλο με τον πραγματικό. Πρόκειται για μια δυναμική που προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στην ομαλή κοινωνικοποίηση των παιδιών, που μπορεί, όμως, να δεχτεί περιορισμούς, αν αξιοποιήσουμε τις υγιείς κοινωνικοπολιτισμικές δομές της κοινωνίας και παραδεχτούμε ότι ο κοινωνικοποιητικός της ρόλος πρέπει να εξετάζεται πάντα σε σχέση και με τους υπόλοιπους «πρωτογενείς» και «δευτερογενείς» παράγοντες κοινωνικοποίησης.

     Εξίσου σημαντική είναι και η παραδοχή από την πλειονότητα των ερευνητών ότι οι μικροί μας φίλοι δεν είναι «δεδομένοι» και «ανοικτοί» σε οτιδήποτε τους προσφέρει η τηλεόραση και ούτε, βέβαια, μπορεί αυτή να μονοπωλεί τα πρωτεία ως προς την πρόκληση των επιθετικών και βίαιων συμπεριφορών. Τα παιδιά μπορούν εύκολα να συναντήσουν τη βία και αλλού, τόσο στην ίδια τους την οικογένεια όσο και στα άλλα μέσα μαζικής επικοινωνίας, π.χ. στον ημερήσιοτύπο, στα περιοδικά κ.ά.

     Η τηλεόραση αποτελεί μια πραγματικότητα της καθημερινής μας ζωής και δύσκολα μπορεί κανείς να την αγνοήσει. Οι θετικές ή αρνητικές επιδράσεις της εξαρτώνται από τον τρόπο κατά τον οποίο τη χρησιμοποιούμε. Η αντιμετώπιση του προβλήματος βρίσκεται, κατά τη γνώμη μας, από τη μία πλευρά στην αναβάθμιση των εκπομπών της και από την άλλη στην πιο ενεργή συμμετοχή των γονιών για την αποκωδικοποίηση των μηνυμάτων της. Συγχρόνως, το σχολείο οφείλει να εκπαιδεύσει τα παιδιά, ώστε να γίνουν κριτικοί αναγνώστες των Μέσων, δηλαδή να κατανοήσουν ότι η γνώση είναι μια κοινωνική κατασκευή που πρέπει συνεχώς να αμφισβητούν, αν θέλουν να φτάσουν στην αλήθεια.

_____________________________
1. Σύμφωνα με την Κοινοτική Οδηγία 89/552, ο τηλεοπτικός χρόνος που αφιερώνεται στην προβολή διαφημίσεων δεν πρέπει να υπερβαίνει το 15% του καθημερινού χρόνου μετάδοσης. Ακόμη, ο χρόνος μετάδοσης των διαφημίσεων μέσα σε μία ώρα δεν πρέπει να ξεπερνά το 20%.
2. Η πολιτική που ακολουθούν τα κράτη της Ευρώπης σχετικά με τις τηλεοπτικές διαφημίσεις ποικίλλει. Έτσι: Στο Βέλγιο απαγορεύεται η διαφήμιση πολεμικών παιχνιδιών πέντε λεπτά πριν και μετά τη μετάδοση παιδικού προγράμματος, ενώ οι διαφημίσεις γλυκών πρέπει οπωσδήποτε να εμφανίζουν στο εικαστικό μέρος και μία οδοντόβουρτσα. Στη Γαλλία οι διαφημίσεις δεν πρέπει να περιέχουν έμμεσες παροτρύνσεις των παιδιών προς τους γονείς τους για την αγορά κάποιου αγαπημένου τους προϊόντος. Στη Γερμανία απαγορεύονται αυστηρά οι διαφημίσεις πολεμικών παιχνιδιών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο οι διαφημίσεις που αναφέρονται στα γλυκά οφείλουν να είναι διακριτικές και στα παιχνίδια δεν πρέπει να εμφανίζονται ανύπαρκτες ιδιότητες, οι οποίες ενδεχομένως θα παραπλανήσουν τα παιδιά. Ακόμη, απαγορεύονται οι διαφημίσεις ποτών πριν και μετά την προβολή παιδικών εκπομπών (Εφημ. Ημερησία, 22/3/1996, σ. 2).

Βιβλιογραφία

Ελληνόγλωσση
Βουϊδάσκης, Β. (1995), Η τηλεοπτική βία και επιθετικότητα και οι επιδράσεις τους στα, Αθήνα, Γρηγόρης.
παιδιά και στους νέους
Βρύζας, Κ. (1997), Μέσα επικοινωνίας και παιδική ηλικία, Θεσσαλονίκη, Βάνιας.
Κούρτη, Ε. (2004), Εκπαίδευση και τηλεόραση, στο: Λεβεντάκος, Δ. (επιμ.): Τηλεόραση, Αθήνα, Εικών.
και ελληνική κοινωνία
Παϊδούση, Χρ. (2004), «Τηλεόραση και οικογένεια», στο: Λεβεντάκος, Δ. (επιμ.): Τηλεόρα-, Αθήνα, Εικών.
ση και ελληνική κοινωνία
Παπαθανασόπουλος, Στ. (1997), Η δύναμη της τηλεόρασης, Αθήνα, Καστανιώτης.
Σαρλικιώτου, Π. (1991), Διαφήμιση και παιδί, Ψυχολογικό Σχήμα, 6:8.
Σεραφετινίδου, Μ. (1987), Κοινωνιολογία των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Ο ρόλος των μέ-, Αθήνα, Gutenberg.
σων στην αναπαραγωγή του σύγχρονου καπιταλισμού
Τσίγκανου, Ι. κ.ά. (επιμ.) (2004), Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας στο ελληνικό σχολείο,
Αθήνα, Νομική Βιβλιοθήκη.
Ξενόγλωσση
Bandura, A. (1968), What TV Violence can do to your Child, στο: O.N. Larsen (Ed.),
Violennce and the Mass Media
Feshbach, S. – Singer, R.D. (1971), Television and Aggression, San Francisco.
Grewe-Partsch, M. (1975), Fernsehen und Sozialisationsprozesse in der Familie. Ergebnisse des
Prix Jeunesse Seminars 1975, Berichte, στο: Fernsehen und Bildung. Medienforschung -, 9:75.
Medienpraxis, Erwartungen, Trends und Ergebnilsse
Hacker, F. (1980), Konflikttheorie und Fernsehen, Berichte zur Medienforschung. Eigentumer
und Verleger: Osterreichischer Rundfunk ORF, Schwidernoch, Wien.
Halloran, J.D. (1975), Uber die Ansatze zur Erforschung der Sozialisation in der Familie.Ein
Uberblick aus Grossbritannien, στο: Fernsehen und Bildung, Fernsehen und Sozialisation, 9:19.
-prozess in der Familie
Krebs, D. (1981), Gewaltdarstellungen im Fernsehen und die Einstelluhgen zu aggressiven
Handlungen bei 12-bis 15-jahrigen Kindern, στο: Zeitschrift fur Sozialpsychologie, 12: 281-285.
Schlaff, S. (1980), Kinder und Fernsehen. Berichte zur Medienforschung. Eigentumer und
Verleger: Ostereichischer Rundfunk ORF, Schwidernoch, Wien.
Silbermann, A. (1972), Schwache und Marotten der Massenmedienforschuhg, στο: Kolner, Hrsg. R. Konig, 24:120.
Zeitchrift fur Soziologie und Sozialpsychologie
Winn, M. (1996), Τηλεόραση: Ένας ξένος στο σπίτι, Αθήνα, Ακρίτας.
, New York, London.

 του  
Κώστα Λ. Ζημιανίτη, Δρ. ΜΜΕ
  
πηγή: http://zimkostas.blogspot.gr/2011/02/blog-post_07.html

Πέμπτη, 25 Σεπτεμβρίου 2014

Η στέρηση (της ηρωίνης)


Η ζωή του χρήστη είναι ένα κουβάρι μπερδεμένα συναισθήματα, φόβου, αγωνίας, ανασφάλειας. Μια ζωή χωρίς στόχο, χωρίς μέλλον και παρελθόν, μια ζωή τρομοκρατημένη, αρπαγμένη απεγνωσμένα από το μαστάρι του εφιάλτη, που εκτός από την εφορία και την ευτυχία της νάρκωσης κουβαλάει και την « Στέρηση ». Ίσως η στέρηση είναι πιο σημαντική από την εφορία της ηρωίνης. Η στέρηση είναι αυτή που πολύ γρήγορα κανονίζει το παιχνίδι και όχι η εφορία. Η στέρηση είναι αυτή που κάνει τον χρήστη να ψάχνει την ουσία και όχι η εφορία. Παρ΄ όλα αυτά, η στέρηση είναι πάντα κρυμμένη. Κανείς δεν σκέπτεται την στέρηση, αλλά όλοι σκέφτονται την εφορία. Δηλαδή όχι την αιτία, αλλά το αποτέλεσμα. Όλη του η ενέργεια του χρήστη, καταναλώνεται στην αποφυγή της στέρησης από την ουσία. 

 Θα λέγαμε πως η χρήση φανερώνει την άρνηση κάθε είδους κοινωνικής δραστηριότητας. Όλη η δραστηριότητα του ατόμου καταναλώνεται, στην κτήση της ικανοποίησης που δεν έρχεται ποτέ. Στην ουσία ο περισσότερος χρόνος δεν αφιερώνεται στην χρήση αλλά την αναζήτηση της χρήσης. Γι αυτό έχουμε μια γενικευμένη αποξένωση του χρήστη από το κοινωνικό του περιβάλλον. Αυτό επιφέρει με την σειρά του, την αποξένωση από τον ίδιο τον εαυτό.

Θα λέγαμε επίσης ότι φόβος των «στερητικών», όπως λένε οι χρήστες καταλαμβάνει όλη την ζωή. Οι χρήστες ζούνε πάντα με αυτό το φόβο, ακόμα και όταν είναι φτιαγμένοι. Ο φόβος της στέρησης τους ακολουθεί παντού. Η Πράξη της λήψης της ουσίας, δηλαδή συμπεριφορά του χρήστη για την λήψη είναι αυτή η οποία δίνει την εντύπωση του έλεγχου. Είναι μια ενέργεια έλεγχου της στέρησης. Αυτή η πράξη μαζί με την κινητικότητα του χρήστη για την αποφυγή της στέρησης, δίνει την εντύπωση στο χρήστη ότι  κινείται, ενεργεί, ζει
 
Όμως ο φόβος της στέρησης δεν αποτελεί κανόνα μόνο για τους χρήστες αλλά αποτελεί κανόνα για όλη την ανθρωπότητα. Οι στερήσεις διαμορφώνουν ένα δυναμικό ψυχολογικό τοπίο όπου το άτομο ανάλογα την κοινωνική του θέση σηματοδοτεί, τι γι’ αυτόν σημαίνει στέρηση και ενεργεί ανάλογα για την αποφυγή της. Όλη η ενέργεια του ατόμου κατευθύνεται προς την δημιουργία συνθηκών κατάλληλων για την αποφυγή της στέρησης Το ίδιο μπορούμε να παρατηρήσουμε σε κοινωνικό, κρατικό, οικογενειακό επίπεδο. Δηλαδή αυτοί οι θεσμοί υπάρχουν για να εκπληρώσουν αυτό το στόχο, την ανεμπόδιστη ανάπτυξη του ανθρώπου και την αποφυγή συνθηκών στέρησης υλοκών και συναισθημετιών. Με τη δημιουργία αυτών των κατάλληλων συνθηκών οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του κάθε ατόμου τόσο στην σχέση με τους άλλους όσο και με τον εαυτό του. Βασικότερο εμπόδιο στην ανάπτυξη αυτή, είναι η στέρηση.

Το ένστικτο της αυτοσυντήρησης συνδέεται άμεσα με τον φόβο της στέρηση. Αν δούμε το ένστικτο στο πέρασμα των αιώνων μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι ο πυρήνας του έμεινε αμετάβλητος, αλλά ο τρόπος έκφρασής του άλλαξε, σύμφωνα με την εποχή και τις προτεραιότητες της. Κοινωνικοποιήθηκε θα λέγαμε, απέκτησε μορφές αποφυγής της στέρησης αποδεχτές από το κοινωνικό σύνολο. Η εργασία π.χ. είναι μια μορφή αποφυγής της στέρηση, ακόμα και αν ο στόχος μας είναι ο πλουτισμός. Άλλοι στερούνται την τροφή και άλλοι την Β.Μ.V
 
Όλοι ζούμε με τον φόβο των στερητικών και ενεργούμε για την αποφυγή τους. Η στέρηση λοιπόν, σε στιγμές πανικού, ή ο φόβος της στέρησης μπορεί να πάρει μορφές έκφρασης οι οποίες είναι αντικοινωνικές και στηρίζονται περισσότερο στη ακατέργαστη έκφραση του ενστίκτου, παρά στην λογική. Αυτό το παρατηρούμε σε καταστάσεις πανικού, φυσικές καταστροφές κ.λ.π. σε αυτές τις καταστάσεις το άτομο ξεχνά την εκπαίδευση του και ενεργεί περισσότερο με τρόπο ο οποίος ανήκει σε παλαιότερα στάδια φυλογενετικής ανάπτυξης. 
 
Ο χρήστης λοιπόν ζει, κατοικεί μέσα σε ένα τέτοιο πανικό, στο πανικό της έλλειψης. Οι ενέργειες για την αποφυγή της έχουν να κάνουν, τις περισσότερες φορές με την ακατέργαστη έκφραση του ενστίκτου, παρά με την λογική της αντιμετώπιση. Με όλα θέλω να τονίσω, ότι η στέρηση έχει πάντα τον πρώτο λόγο. Η στέρηση από την ηρωίνη είναι μορφή έκφρασης μιας γενικότερης στέρησης την οποία βίωσε και βιώνει το άτομο, μέσω της οποίας έχει μάθει να εκφράζεται. Η παρουσία της ηρωίνης δίνει την ευκαιρία στον χρήστη να συγκεντρώσει όλες τις μορφές των στερήσεων τις οποίες έχει υποστεί, σε μία, αυτή της ηρωίνης. 

Αυτή η κατάσταση δίνει την εντύπωση του ελέγχου, όπως έχουμε πει ήδη, της στέρησης, την οποία ο χρήστης βιώνει συγχρόνως και σαν έλεγχο της ηδονής. Μέσω της ουσίας, ο χρήστης αποκτά την εντύπωση, ότι κρατά την ηδονή στα χέρια του και αποφεύγει την στέρηση, δηλαδή μπορεί να φθάνει σε οργασμικές καταστάσεις, όποτε αυτός θέλει και δεν χρειάζεται κανένα για να τον βοηθήσει, παρά μόνο την ηρωίνη. Σε αυτό το σημείο ενεδρεύει και η παγίδα της "ελευθερίας" που νιώθει, διότι δεν μπορεί να καταλάβει ότι αυτό που κρατά και μπορεί και ελέγχει δεν είναι η ηδονή,  αλλά στέρησή της.
 
Κερεντζής Λάμπρος

πίνακας: Olivier Boutin





Τρίτη, 23 Σεπτεμβρίου 2014

«Κάποιοι θα έλεγαν ότι δεν είμαι γυναίκα»





ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΤΖΟΥΝΤΙΘ ΜΠΑΤΛΕΡ:

Το «αρσενικό» και το «θηλυκό» δεν είναι παρά κοινωνικές κατασκευές; Η Τζούντιθ Μπάτλερ, το σύμβολο των μελετών για το φύλο, μιλάει για την «υγιή» σχέση της με τον Φρόιντ, για τον απάνθρωπο χαρακτήρα των κατηγοριοποιήσεων και για το λόγο που παρόλα αυτά χρειαζόμαστε τις νόρμες. Σε μια συνέντευξη στην Αν-Κατρίν Σιμόν για την «Die Presse» (6.5.2014).

Η νονά μου, μια αξιοθαύμαστη γυναίκα, μου χάρισε ένα βιβλίο σας όταν τελείωσα το λύκειο -ή μήπως δεν θα έπρεπε χωρίς σκέψη να λέω τη λέξη «γυναίκα»;
Φυσικά και πρέπει. Η κριτική στις έμφυλες κατηγοριοποιήσεις, δεν πρέπει να ακρωτηριάζει την ομιλία μας. Κι εγώ τη χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη, πρέπει να την χρησιμοποιούμε, μερικές φορές την προτιμούμε και για πολιτικούς λόγους.

Το βιβλίο σας «Αναταραχή φύλου» σας έκανε διάσημη στις αρχές της δεκαετίας του ’90. Υποστηρίξατε σε αυτό ότι το αρσενικό και το θηλυκό είναι κοινωνικές κατασκευές, η ίδια η έννοια του δήθεν «φυσικού» φύλου προέκυψε από κάποιες θεωρίες. Αυτό σημαίνει ότι υπεύθυνη είναι μια αμφισβητήσιμη θεωρία για το ότι εγώ αναγνωρίζω έναν άνθρωπο βιολογικά ως άντρα και έναν άλλο βιολογικά ως γυναίκα;
Δεν έχω πει ότι δεν υπάρχει καμία ανατομική διαφορά, αλλά ότι δεν της επιτρέπουμε ποτέ να εμφανιστεί μπροστά μας χωρίς να της έχουμε προσδώσει ήδη ερμηνεία. Όταν γεννιέται ένα μωρό, λέμε «είναι αγόρι» ή «είναι κορίτσι» -πρόκειται για μια ιατρική ή μια νομική προσέγγιση που την αναπαράγουμε σαν ιεροτελεστία. Με αυτόν τον τρόπο οι λέξεις μάς επηρεάζουν. Όταν μια παρατήρηση για την ανατομία αποκρυσταλλώνεται στη γλώσσα, τότε η παρατήρηση και η ερμηνεία της δείχνουν να ταυτίζονται. Για τη βιολογία είναι πολύ αμφιλεγόμενο το πώς ορίζεται το φύλο. Όταν για παράδειγμα η ολυμπιακή επιτροπή πρέπει να αποφασίσει αν κάποιος θα αγωνιστεί ως άντρας ή ως γυναίκα, συμβουλεύεται γενετιστές, ενδοκρινολόγους, ακόμα και ψυχολόγους.

Το μερίδιο της κοινωνίας και το μερίδιο της φύσης στη διαμόρφωση της έννοιας του φύλου είναι δύσκολο να προσδιοριστούν, αν θεωρήσουμε το μερίδιο της φύσης πολύ μικρότερο από ό,τι πιστεύεται συνήθως. Εσείς όμως αρνείστε γενικώς τις φυσικές σταθερές ή τάσεις…
Αρνούμαι ότι υπάρχει πραγματική υπόσταση. Αν με ρωτήσετε αν ανήκω στην κατηγορία «γυναίκα», θα σας πω ναι, νομικά και πολιτισμικά, αν και υπάρχουν άνθρωποι που θα έλεγαν ότι δεν ανήκω σε αυτή την κατηγορία, ή ότι ανήκω μετά βίας. Για ποιον άνθρωπο θα μπορούσε κανείς να πει ότι ενσαρκώνει το θηλυκό γένος;

Πολλοί επικριτές, αλλά και πολλοί υποστηρικτές σας, νομίζουν ότι είστε υπέρ της κατάργησης των κατηγοριών των φύλων.
Δεν το έχω πει ποτέ αυτό. Χρειαζόμαστε την κατηγοριοποίηση για να οργανώνουμε τον κόσμο, μας χρησιμεύει για να προσανατολιζόμαστε. Αυτό, όμως, δε σημαίνει ότι αυτό που περιγράφουμε είναι υπαρκτό και στην πραγματικότητα. Αν αρχίσουμε να συζητάμε ποια είναι η ουσία του θηλυκού φύλου, είναι σίγουρο ότι δεν θα συμφωνήσουμε. Μια γυναίκα που δεν μπορεί να κάνει παιδιά ή που δεν θέλει μπορεί να πει: εξακολουθώ παρ’ όλα αυτά να είμαι εξ ορισμού γυναίκα, αυτό δεν έχει καμία σχέση με την αναπαραγωγική μου ικανότητα. Άλλοι όμως θα έλεγαν όχι, η τεκνοποίηση είναι το πιο ουσιώδες, δεν είσαι γυναίκα ή είσαι μια γυναίκα ατελής.

Η αδυναμία μας να ανάγουμε το φύλο σε κάποια αντικειμενική υπόσταση, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στο κοινωνικό και το βιολογικό φύλο.
Δεν είναι πρόθεσή μου να αρνηθώ και να καταρρίψω τις κατηγορίες και τις νόρμες που συνδέονται μαζί τους. Θέλω μόνο να τις διευρύνω. Θέλω να δώσω τη δυνατότητα στους ανθρώπους να ζήσουν με ένα φύλο χωρίς εξαναγκασμούς, χωρίς την απαίτηση να ανταποκρίνονται στην αντίληψη που έχει κάποιος άλλος για το τι καθορίζει αυτό το φύλο.

Μία ερευνήτρια στις σπουδές φύλου έκανε πειράματα σε βρέφη λίγων μηνών, στα οποία φάνηκε ότι τα κορίτσια αντιδρούσαν περισσότερο στις κούκλες και τα αγόρια στα αυτοκινητάκια. Αυτό δεν επηρέασε καθόλου την άποψή της ότι η βιολογία δεν παίζει κανένα ρόλο στο πώς αντιλαμβάνεται τα πράγματα.
Ακόμη και αν μπορούμε να διακρίνουμε κάποιες στατιστικές τάσεις, θα υπάρχουν πάντα άνθρωποι που δεν ταιριάζουν σε αυτή τη νόρμα, που βρίσκονται κάπου στη μέση. Για εμένα προκύπτει ένα ανθρώπινο ερώτημα: πώς μπορούμε να οργανώσουμε την εκπαίδευση με τρόπο ώστε όλα τα παιδιά να βιώνουν τις επιθυμίες τους ως θεμιτές; Είναι επώδυνο και εξουθενωτικό να έχει κανείς την αίσθηση ότι αυτά που κάνουν οι άλλοι είναι φυσιολογικά και σωστά, ενώ αυτά που κάνει ο ίδιος είναι αφύσικα, λανθασμένα, παθολογικά. Θέλω να θεωρηθεί παθολογικό το ενιαίο, αδιαφοροποίητο φύλο –αυτό είναι που με απασχολεί.

Έχω την αίσθηση ότι η θεωρία σας ενδιαφέρεται λιγότερο για το πώς είναι τα πράγματα και περισσότερο για το πώς θα έπρεπε να είναι. Είναι ολόκληρη η φιλοσοφία σας ένα μέσο προς έναν ηθικό σκοπό;
Αυτό που στην πραγματικότητα μου έδωσε ώθηση εξαρχής είναι το πόσο υποφέρουν οι άνθρωποι από τις νόρμες που καθορίζουν τι είναι φυσιολογικό. Θέλω να ελαφρύνω αυτό το βάρος.

Δυσκολεύομαι να σας φανταστώ να συζητάτε με έναν βιολόγο…
Λάτρευα τη βιολογία στο σχολείο! Όμως περισσότερο από όλα με ενδιέφερε ο κλάδος που ασχολείται με την επιρροή που ασκεί το περιβάλλον, πώς προσαρμόζονται οι βιολογικοί οργανισμοί στο περιβάλλον τους, πώς έχει αλλάξει η βιολογία μέσω της πολιτισμικής αλληλεπίδρασης.

Σχετικά με τη θεωρία σας ότι το σύστημα των δύο φύλων εξηγείται με πολιτισμικούς όρους, θα περίμενε κανείς να στηρίξετε τη θέση αυτή με ιστορικά επιχειρήματα. Μια τέτοια διάσταση όμως λείπει από το έργο σας.
Δεν είμαι παρά μια συγγραφέας! Όμως εργάζομαι εντατικά με την ιστορικό Τζόαν Σκοτ και με την ιστορικό των επιστημών Ανν Φάουστο-Στέρλινγκ. Είμαι μέλος μιας μεγαλύτερης ομάδας, όπου ο καθένας έχει μια εξειδίκευση. Ενδεχομένως ο Φρόιντ να είχε γνώσεις για τα πάντα, είχε σπουδάσει βιολογία, είχε μελετήσει τα όνειρα…

Ποια είναι η σχέση σας με τον Φρόιντ;
Μια μακρόχρονη και υγιής σχέση. (γέλια) Όταν ήμουν στην εφηβεία, ίσως στα 15 μου, οι γονείς μου με είχαν στείλει σε έναν ψυχίατρο επειδή κατάλαβαν ότι ίσως είμαι ομοφυλόφιλη. Αυτός μου έκανε μια σύντομη ανάλυση κι έπειτα μου είπε: με τέτοια οικογένεια είσαι τυχερή που μπόρεσες να αγαπήσεις τον οποιονδήποτε! Δεν μου διέγνωσε κάτι το παθολογικό, ήξερε ότι η αγάπη μεταξύ των ανθρώπων μπορεί να πάρει πολλές μορφές.

Μετάφραση: Ματίνα Καραγιαννίδου - Σταμπουλή

Η Τζούντιθ Μπάτλερ  (γεν. 24 Φεβρουαρίου 1956) είναι Αμερικανίδα μετα-στρουκτουραλίστρια φιλόσοφος, η οποία έχει συμβάλει στα πεδία του φεμινισμού, της θεωρίας Queer, της πολιτικής φιλοσοφίας και της ηθικής. Είναι καθηγήτρια στο τμήμα Ρητορικής και Συγκριτικής Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, Μπέρκλεϊ.

 πίνακας:
Max Ernst

Πηγή: http://www.epohi.gr/portal/theoria/16923-synentefksi-tis-tzountith-batler-kapoioi-tha-elegan-oti-den-eimai-gynaika

Δευτέρα, 22 Σεπτεμβρίου 2014

Οι ζωές των άλλων.





Οι ζωές των άλλων που ανασαίνουν μέσα μας, επιβεβαιώνουν την παρουσία τους προσπαθώντας να καθοδηγήσουν την δική μας ζωή, σαν να είναι δική τους. Σαν να τους ανήκει!

Προσπαθούν να καθορίσουν την εξέλιξή μας, εγκλωβίζοντας μας στα δικά τους μονοπάτια, τα οποία μας οδηγούν στο αδιέξοδο που οδηγήθηκαν και αυτές. 

Πολλές φορές τις ακούμε μέσα μας, να φωνάζουν, να δίνουν κατευθύνσεις και καταφεύγουμε σε φάρμακα για να μπορέσουμε να ξεφύγουμε από τον φόβο και την ενοχή.

Εκτός όμως από τις φωνές τους, που δεν μας αφήνουν σε ησυχία, κάνουν και ολόκληρες νοητικές διαδικασίες απόδοσης νοήματος για αυτό που βιώνουμε. 

Νοήματα που ανήκουν σε αυτές και με τα οποία ντύνουν την πραγματικότητα και εμάς τους ίδιους, αποδίδοντας μας κοινωνικές θέσεις και ρόλους που τόσο απεχθανόμαστε σαν ξένους, αλλά που τόσο πολύ αγαπάμε σαν να είναι δικοί μας.

Κερεντζής Λάμπρος

πίνακας:Magritte, Intermission, 1928

Κυριακή, 21 Σεπτεμβρίου 2014

Η Αναγκαιότητα του « άλλου »: Η ετερότητα πέρα από το μύθο





Ο Άλλος δεν είναι μόνον μια μονοσήμαντη πραγματικότητα, δεν έχει δηλαδή μονοδιάστατο χαρακτήρα ως συνθήκη ύπαρξης. Γι’ αυτούς που ερευνούν την Αλήθεια χωρίς προκαταλήψεις και σύνδρομα, ο Άλλος μπορεί να είναι αναγκαία για την επιβίωση, βιολογική επιλογή π.χ . ο άνδρας και η Γυναίκα, το Άρρεν και το Θήλυ⋅ Μπορεί να είναι ο Εθνικός Άλλος, ο Πολιτισμικός Άλλος. Και ασφαλώς τόσο τα ταυτοτικά στοιχεία κοινωνικών ομάδων, που υπάρχουν και αναπαράγουν το φαινόμενο της βιολογικής και κοινωνικής ύπαρξης, όσο και οι ορίζουσες και οι Αξίες του Πολιτισμού που δημιουργούν, έχουν το χαρακτήρα της φυσικής αναγκαιότητας ως διαδικασίας ενίσχυσης και βελτίωσης του φαινομένου των υπάρξεων. Γι’ αυτό η φύσις χωρεί κατά το πολύτροπον, το πολύμορφον, το ποικίλον. Και το πολυσχιδές κι όσο κι αν ίσως φαίνεται παράξενο, δια του τρόπου ακριβώς αυτού επιτυγχάνει την « παλίντροπον αρμονίη» και το σύμπανως «Κόσμον».

Υπάρχουν όμως και μερικές κατασκευές «Άλλου» και Ετερότητας, οι οποίες είναι κοινωνιογενείς από την άποψη ότι δυνάμεις και παράγοντες της Κοινωνίας, με πολύ συγκεκριμένους σκοπούς: την εκμετάλλευση, χειραγώγηση των ανθρωπίνων κοινωνιών και τον απόλυτο έλεγχο στο ανθρώπινο είδος, δημιουργούν τέτοιες κατασκευές⋅τις κατονομάζουμε: Είναι ο φυλετικός Άλλος, ο χωροταξικός Άλλος , ο θρησκευτικός, ο ποδοσφαιρικός, ο αισθητικός Άλλος, ο ιδεοπολιτικός Άλλος, ο εξουσιαστικός Άλλος, ο οικονομικός Άλλος π.χ. Ο οικονομικός πρόσφυγας και ο οικονομικός γηγενής . Ο πολιτισμικός Ιμπεριαλισμός, η τεχνητή σταδιακή κατάρρευση του Έθνους Κράτους, η οικονομική εξαθλίωση των πολιτών του, τα κυρίαρχα εκπαιδευτικά μοντέλα και πρότυπα είναι στην υπηρεσία αυτού του παράγοντα και στη λογική των τετελεσμένων γεγονότων (Faites accomplies) που χρησιμοποιούν και επιβάλλουν.

Η γλωσσική συρρίκνωση, εξάλλου, μας επιτρέπει να βάζουμε στο ίδιο μετερίζι τις εντελώς διαφορετικές αυτές καταστάσεις δηλ. Τον αυθεντικό Άλλο με τον τεχνητό Άλλο, παραχαράσσοντας τη σημασία και αλλοιώνοντας τους σκοπούς της ύπαρξής των , έτσι ώστε να καθίσταται δυνατή η απόκρυψη των αυθεντικών υπευθύνων αυτής της«πραγματικότητας» και των πραγματικών τους στόχων. Και οι στόχοι αυτοί το ξέρουμε , το βιώνουμε καθημερινά, αποβλέπουν στην ανήθικη εκμετάλλευση και χειραγώγηση των ανθρώπων και των ανθρωπίνων κοινωνιών και στην αλόγιστη έως ανίερη καταστροφή του οικοσυστήματος.

Η κατασκευή του «εχθρού Άλλου», η κατασκευή του Άλλου ως απειλή, η κατασκευή του αλόγιστα φανατικού Άλλου, βασίζεται στο φόβο του αγνώστου Και στις φενακισμένες συνειδήσεις, από το φόβο του φόβου, που τροφοδοτεί και αναπαράγει το μίσος και τη μισαλλοδοξία. Η κατασκευή του Άλλου ως απειλή όμως, τροφοδοτείται και αναπαράγεται και από την αντικατάσταση της Γνώσης από το δόγμα, το οικονομικό, το θρησκευτικό και δυστυχώς αρκετές φορές και το επιστημονικό δόγμα. Την ίδια στιγμή, ακυρώνει στην πράξη τα μεγάλα επιτεύγματα της ανθρωπίνης κοινωνίας : Τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ακυρώνει όμως και το μέγα επίτευγμα της αυτοσκοπούσης συνειδήσεως: Ότι αυτή δεν υπάρχει απλώς , συν-υπάρχει και δεν γίνεται αλλιώς. Ό,τι τους επιτρέπει να επιτυγχάνουν αυτούς τους αντιανθρωπίνους στόχους των είναι παλιές , αλλά και «μεταμοντέρνες» λογικές.

Η λογική της χρηματιστηριακής αποτίμησης του ανθρώπου και των
ανθρωπίνων συμπαντικώναξιών , της παγκοσμιοποίηση της οικονομίας⋅ στην πραγματικότητα της απρόσκοπτης εξουθενωτικής , άλογης εκμετάλλευσης της φύσης και του ανθρώπου .

Η λογική του «περιούσιου Λαού», που επιβιώνει σε θρησκευτικά συστήματα ή κοσμοθεωρίες, όπως τον Ιουδαϊσμό και στα υπ’ αυτόν παραγόμενα δύο μεγάλα θρησκευτικά συστήματα, τον Ιουδαιο-χριστιανισμό και τον Ιουδαιο- ισλαμισμό- ως αντίληψη ότι κάποιοι είναι εκλεκτά παιδιά ενός ανώτερου θεού. Αυτή η αντίληψη επιτρέπει σ’ αυτά να ανέχονται ή και να συνδράμουν την ανήθικη μεταχείριση των υπολοίπων ανθρωπίνων πλασμάτων ως κακών, επικίνδυνων παιδιών ενός κατώτερου θεού που γι’ αυτό πρέπει να τύχουν απολύτου χειραγωγήσεως ή εξανδραποδισμού , απ’ τους Εκλεκτούς Καλούς.

Αυτές οι«Λογικές» και τα συμφέροντα, δεν επιτρέπουν την αποδοχή και την εξοικείωση του Άλλου , την συνεκτίμηση των ιδιαιτεροτήτων του και την κοινή προσπάθεια για επιλογή πορείας προς την υιοθέτηση απ’ την ανθρωπίνη κοινότητα των αξιών που συνέχουν και στηρίζουν τη ζωή, σέβονται τη φύση και τα πλάσματά της , αξιοποιώντας με ευθύνη τους πόρους της .

Μα πάνω απ’ όλα, δεν επιτρέπουν στα εκπαιδευτικά μας συστήματα να
μεταβάλλουν την ανθρώπινη γνωστική περιπέτεια σε ταυτόχρονη πορεία προς εξανθρωπισμό και απελευθέρωση από το φόβο του Άλλου . Κι όχι μόνον δεν επιτρέπουν, αλλά βρίσκουν τον τρόπο να έχουν πρεσβευτές τους τόσο στο χώρο της τέχνης όσο , δυστυχώς και της Επιστήμης. Και πιο συγκεκριμένα μερικά παραδείγματα: αντί της κατανόησης, εξοικείωσης και αποδοχής του Άλλου που συμβάλλει στην ατομική και συλλογική αυτογνωσία , δίνει νόημα εμπλουτίζοντας το περιεχόμενο των υπάρξεων,δημιουργούνται «έγκυρες θεωρίες» που στηρίζουν τη λογική της ακύρωσης του Άλλου, και στοχεύουν στην αποδοχή της προσπάθειας για ομογενοποίηση των ανθρωπίνων πλασμάτων και κοινωνιών.

Αντί να απαιτηθεί από την UNESCO το σταμάτημα των πολέμων (οικονομικοί και επικυριαρχίας πόλεμοι) και της ποικιλότροπης ανήθικης εκμετάλλευσης των παιδιών, ζητά απ’ την εκπαίδευση να τα προσαρμόσει στην μετα-conflict, (μετα-συγκρουσιακή εποχή) χωρίς να λαμβάνει υπόψιν ότι, αυτά, οδηγούνται σ’ αυτή είτε με εξαναγκασμό είτε με ιδεοπειθαναγκασμό ή και με εξανδραποδισμό ατομικό και συλλογικό.

Οι πολυεθνικές έχουν θανάσιμο αντίπαλο τα εθνικά κράτη. Έτσι λοιπόν εφαρμόζουμε τη γνωστή συνταγή: αφού τα οδηγήσουμε σε κατάρρευση με επιβαλλόμενες τεχνητές κρίσεις, κατασκευάζουμε 2-3 τρελούς τρομοκράτες ή πολλούς π.χ. U.c.k-δες ή κάποιους μεσσίες . Αυτοί θα εδραιώσουν στους πολίτες το φόβο του Άλλου⋅Στη συνέχεια βρίσκουμε και κάποιους απ ́το χώρο της επιστήμης να μα μιλήσουν για τον κατασκευασμένο «μύθο» της εθνικής συνείδησης, της πολιτισμικής ταυτότητας και να χαρακτηρίσουν ποινικό αδίκημα την αποδοχή του όρου Πατρίδα . Πατρίδα είναι μόνο το συμφέρον της πολυεθνικής. Είναι ο D. Ροκφέλερ που θα πει στο περιοδικό Newsweek 11-2-1999: «Κάποιος πρέπει να πάρει τη θέση των κυβερνήσεων και αυτός κατά τη γνώμη μου , είναι οι επιχειρήσεις !!!»

Τι θα είχαμε να αντιτάξουμε ως κοινωνία σ ’ αυτήν την επιχείρηση εξανδραποδισμού της ανθρωπότητας, της καταστροφής του πολιτισμού μας εν ονόματι της ευημερίας αφηρημένων οικονομικών δεικτών, και αντιανθρωπίνων πρακτικών και σκοπιμοτήτων;

Να ο Λόγος του Ποιητή, πρόκειται για τον Νομπελίστα ποιητή μας Ο. Ελύτη

« Βλέπεις, είπε, είναι οι Άλλοι
και δε γίνεται Αυτοί χωρίς Εσένα
και δε γίνεται μ’ Αυτούς χωρίς, Εσύ
Βλέπεις, είπε, είναι οι Άλλοι
Και ανάγκη πάσα να τους αντικρίσεις
Η μορφή σου αν θέλεις ανεξάλειπτη να ́ναι
Και να παραμένει αυτή .

Να λοιπόν πόσο αναγκαίος μας είναι ο Άλλος. Επειδή είναι αυτός που μου επιτρέπει μια ασφαλή πορεία προς αυτογνωσία . Όσο πιο οικείος και αποδεκτός μου γίνεται ο Άλλος, όσο πιο πολύ κατανοώ τους λόγους– αιτίες του, τόσο κατανοώ εμένα, γνωρίζω τα όρια μου και διευρύνω την αυτοσκοπούσα συνείδησή μου σ , όχι απλά οικοσυστηματική, αλλά συμπαντική « ανώτερη συνείδηση ». Ο φόβος του Άλλου εκτοπίζεται από την κατανόηση και αποδοχή της διαφορετικότητας και η ζωή μου αποκτά νόημα, γίνεται πιο χαριτωμένη έως συγκλονιστική. Το Εγώ μου δεν κατανοεί την Ναυτία του Σαρτρ όταν προσεγγίζει το Εσύ. Αντίθετα μαθαίνει να το αποδέχεται, επειδή το κατανοεί, του γίνεται οικείο.

Κατανοώ, ότι μόνη αυθεντική χαρά μου είναι αυτή που προσφέρω, τα μόνα που μου ανήκουν πραγματικά είναι όσα προσφέρω και η αναζήτηση της αγάπης σταματά, στην κατανόηση της μεγάλης δημιουργού Αγάπης. Αυτής που με μυεί στην επίγνωση αυτού που εκφράζεται στο « φιλείν Έφυν » της Αντιγόνης, στο τελικό μήνυμα του Φάουστ του Γκαίτε και του Μικρού Πρίγκιπα του Σ . Εξυπερύ. Αυτής που καταυγάζει στο Νου μου ότι κάθε μου δικαίωμα έχει μια νοητή προέκταση που μου ορίζεται ως υποχρέωση απέναντι στη συν-ύπαρξη του Άλλου. Έτσι αποκτά αξία στα μάτια μου η ύπαρξη μου, εφόσον είναι, επιθυμητή, χρήσιμη και αναγκαία για τον Άλλο. Έτσι υπερβαίνω το προσωπικό μου συμφέρον, ή τις « συμφέρουσες υποκειμενικές» - οι οποίες λειτούργησαν Πάντοτε σχεδόν στην ιστορία, όχι μόνο αντικοινωνικά μα και αντιανθρώπινα– προκειμένου να ανά- γνώσω την πραγματική έννοια του πολιτικού Ήθους.
Διότι χωρίς να υποβαθμίζεται η αξία της κάθε ανθρώπινης υπάρξεως, αυτή να είναι σε θέση να εντάσσεται ως συνύπαρξη και κατανοούσα εαυτήν συνείδηση στην πλανητική ύπαρξη και να λειτουργεί ως μονάδα του συνόλου που την περιέχει, γνωρίζοντας ότι το συναποτελεί, αλλά αναγνωρίζοντας το ταυτόχρονα και ως αξία υπέρτερη και μονιμότερη της κάθε ατομικής υπάρξεως Τότε μπορούμε να συναποφασίσουμε για τις αξίες που μας πρέπουν δηλαδή ό,τι συνιστά την Ανθρώπινη Αξιοπρέπεια. Αυτό είναι και το αληθινό νόημα του ελληνικού Ήθους το πέρασμα δηλαδή από το « Εγώ » στο « Εμείς » χωρίςτο « Εγώ » να αλλοιώνεται ή να εξαφανίζεται. Έτσι το κενό και η αγωνία της ψυχής των υπάρξεων απ’ την εκμετάλλευση, την αλλοτρίωση και το φόβο, θα πληρωθεί από και θα εξουδετερωθεί από την ευθύνη του Άλλου⋅την ευθύνη μου για τον Άλλο (!!!)

Κείμενο της
Δρ. Μαρία Τζάνη
Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης
Τομέας Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Αθηνών

πίνακας: Svetlana Bobrova

Παρασκευή, 19 Σεπτεμβρίου 2014

Η σχέσης μητέρας - παιδιού σαν παράγων διαμόρφωσης του συναισθήματος .






Η οικογενειακή ζωή θεωρείται το πρώτο σχολείο της συναισθηματικής αγωγής. Σε αυτό το οικείο πλαίσιο το παιδί μαθαίνει πώς να κατανοεί και να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του, πώς οι άλλοι αντιδρούν στα συναισθήματά του καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τα συναισθήματα των άλλων. Αυτό το συναισθηματικό σχολείο λειτουργεί όταν οι γονείς αλληλεπιδρούν με τα παιδιά τους αλλά και όταν οι γονείς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς εκφράζουν και διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους λειτουργεί ως παράδειγμα γιατα παιδιά τους (Goleman, 1998).

Οι δεξιότητες συναισθηματικής κατανόησης αναπτύσσονται με την αλληλεπίδραση μεταξύ γονέα και παιδιού . Τα συναισθήματα είναι στο κέντρο των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων. Η ικανότητα κατανόησης συναισθημάτων σχετίζεται με τη ποιότητα δεσμού του παιδιού με τους γονείς καθώς και με την εκφραστικότητα των γονέων .

Παιδιά με εκφραστικούς γονείς καλλιεργούν τις δυνατότητες να κατανοούν
τις συναισθηματικές αντιδράσεις των άλλων. Αυτή η ικανότητα αυξάνει τις
κοινωνικές σχέσεις των παιδιών . Η εκφραστικότητα έχει αποδειχθεί ότι είναι σημαντική στις σχέσεις των παιδιών με τους συνομήλικους . Έρευνες δείχνουν ότι οι συναισθηματικές εκφράσεις των γονέων οδηγούν τις συμπεριφοριστικές και εκφραστικές απαντήσεις των παιδιών τους. Αγχώδεις μητέρες έχουν παιδιά που παρουσιάζουν πιο αγχώδεις συμπεριφορές.

Φοιτητές κολεγίου που συμμετείχαν σε ανάλογη έρευνα αποκαλύπτουν ότι
Αυτοί που προέρχονται από εκφραστικές οικογένειες θεωρούσαν και τον
εαυτό τους πιο εκφραστικό και το ίδιο εκφραστικοί περιγράφονταν από τους
συμμαθητές τους (Cassidy et al, 1992).

Οι Denham & Couchoud (1988)
τόνισαν ότι η θετική έκφραση συναισθημάτων της μητέρας σχετίζεται με την
ικανότητα κατανόησης συναισθημάτων των παιδιών προσχολικής ηλικίας.
Έτσι μητέρες που δεν εκφράζουν τα συναισθήματά τους και αποθαρρύνουν τα
παιδιά τους να εκφράσουν τα συναισθήματά τους περιορίζουν την ανάπτυξη
της συναισθηματικής γνώσης .

Παρομοίως , μητέρες οι οποίες εκφράζουν πολλά αρνητικά συναισθήματα
προκαλούν αμυντικές αντιδράσεις στα παιδιά οι οποίες εμποδίζουν τη συναισθηματική κατανόηση . Εκτός από την εκφραστικότητα, ένας άλλος παράγοντας που σχετίζεται με την συναισθηματική κατανόηση είναι η ανταπόκριση των μητέρων στα συναισθήματα των παιδιών.

Οι Denham et al (1994) απέδειξαν, ότι η θετική συναισθηματική ανταπόκριση
της μητέρας στα θετικά συναισθήματα του νηπίου σχετίζεται θετικά με την ικανότητα κατανόησης συναισθημάτων ενώ η αρνητική ανταπόκριση της
μητέρας στα θετικά συναισθήματα σχετίζεται αρνητικά με τη συναισθηματική
κατανόηση ( π.χ η μητρική έκφραση λύπης που ακολουθεί τη χαρά του παιδιού ).

Η γονεϊκή συζήτηση για τα συναισθήματα είναι σημαντικός παράγοντας που
διευκολύνει τη συναισθηματική κατανόηση των παιδιών.
Οι Denham et al (1994) έδειξαν ότι η συζήτηση μητέρας και νηπίου για τα
συναισθήματα διευκολύνει τη συναισθηματική κατανόηση των νηπίων.
Μητέρες που συζητούσαν για τις αιτίες και τις συνέπειες των συναισθημάτων για το πως νιώθουν οι άλλοι, είχαν παιδιά με μεγαλύτερη συναισθηματική γνώση.

Σχετική έρευνα της Denham (1987) στα παιδιά προσχολικής ηλικίας έδειξε
ότι οι μητέρες που εξηγούσαν τα αρνητικά συναισθήματά τους είχαν παιδιά
που ήταν πιο ευτυχισμένα, λιγότερο θυμωμένα, πιο συναισθηματικά εκφραστικά, πιο συνεργάσιμα, λιγότερο επιθετικά με τους δασκάλους τους
και λιγότερο αγνοούσαν τα συναισθήματα των συμμαθητών τους.
Το συναισθηματικό πλαίσιο είναι μια ιδιαίτερη πλευρά της συναισθηματικής
συζήτησης μεταξύ μητέρας και παιδιού και αναφέρεται στο πως οι μητέρες
προσδιορίζουν τα συναισθήματα τόσο τα δικά τους όσο και των παιδιών τους
κατά την διάρκεια της συζήτησης.

Η έρευνα των Colwell & Hart (2006) έδειξε ότι η ήπια θετική συναισθηματική
πλαισίωση βρέθηκε να σχετίζεται θετικά με τη συναισθηματική κατανόηση των
παιδιών . Το συγκεκριμένο εύρημα ταιριάζει με την εργασία του Hoffman (1986) στην οποία υποστηρίζει ότι εάν οι πληροφορίες παρουσιάζονται στα παιδιά με τρόπο εξαιρετικά συναισθηματικό, τότε το περιεχόμενο της πληροφορίας δεν παραλαμβάνεται ή δεν διατηρείται.

Οι γονείς που εκφράζουν συναισθήματα με έντονο θετικό ή αρνητικό τρόπο
δεν διευκολύνουν τη συναισθηματική κατανόηση γιατί λόγω του βαθμού
του συναισθήματος, το μήνυμα είναι ασαφές. Τα παραπάνω ευρήματα για τη σημασία της σχέσης μητέρας και παιδιού στην ικανότητα κατανόησης συναισθημάτων του παιδιού, επιβεβαίωσε και έρευνα των Edwards et al (2005) μεταξύ αμελών και μη αμελών μητέρων, η οποία έδειξε ότι οι αμελείς μητέρες ανταποκρίνονται λιγότερο ενισχυτικά στις συναισθηματικές εκφράσεις των παιδιών τους, μιλούν λιγότερο για τα συναισθήματα και εκφράζουν περισσότερα αρνητικά συναισθήματα σε σχέση με τις μη αμελείς μητέρες .

Αποτέλεσμα της στάσης αυτής είναι ότι τα συναισθηματικά παραμελημένα
παιδιά παρουσιάζουν χαμηλότερα επίπεδα συναισθηματικής κατανόησης.
Τα παιδιά αυτά έχουν περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν προβλήματα
προσαρμογής στο σχολείο , επιθετική συμπεριφορά, έλλειμμα αποδοχής από
τους συμμαθητές καθώς επίσης παθητικότητα και άγχος.


Απόσπασμα
ΑΠΟ
ΤΗΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΗΣ
ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ ΑΡΓΥΡΩΣ

Με τίτλο
Η ανάπτυξη της θεωρίας του νου και η ικανότητα κατανόησης

συναισθημάτων σε παιδιά προσχολικής ηλικίας 

Πίνακας :Edgar Mélik:

Τρίτη, 16 Σεπτεμβρίου 2014

Μια νέα ανοιχτή ψυχοθεραπευτική ομάδα ξεκινάει στις 12/11/14.

 

Ανοιχτή Ψυχοθεραπευτική Ομάδα

.............
 (Μπορείτε να τηλεφωνείτε για συνέντευξη συμμετοχής)



Η Ομαδική θεραπεία αποτέλεσε τον δεύτερο πόλο πειραματισμού στην ιστορία της ψυχοθεραπείας μετά την ατομική. Η οικογενειακή θεραπεία, και η θεραπεία του ζευγαριού, έπονται της ατομικής και της ομαδικής θεραπείας. Το ξεκίνημα της χρονολογείται στις αρχές του αιώνα και προτείνει τη συμμετοχή του ατόμου σε μια ομάδα, όπου η προσέγγιση των προβλημάτων έχει χαρακτήρα ομαδικό.

Μέσα σ' αυτή το άτομο καλείται να “ αντιμετωπίσει” τους άλλους και τον εαυτό του σε ένα χώρο και χρόνο ορισμένο, επιτρέποντας του, στο πέρασμα του χρόνου, να καταλάβει τον τρόπο με τον οποίο σχετίζεται με τα άλλα μέλη, δηλαδή την μορφή σχέσεων που δημιουργεί στην θεραπευτική ομάδα, με στόχο την συνειδητοποίηση του τρόπου λειτουργίας του στις κοινωνικές ομάδες που συμμετέχει στην ζωή, όπως οικογένεια, εργασία, παρέα.

Η εργασία βασίζεται στην “ανταλλαγή” μέσα στην ομάδα ανάμεσα στα μέλη της και ανάμεσα στα μέλη και τους εμψυχωτές. Το βίωμα του κάθε μέλους επικοινωνείτε με τα άλλα μέλη προσφέροντάς του την δυνατότητα να αντιληφθεί, να σεβαστεί, να ακούσει και να ακουστεί, να εμπιστευτεί και να συμμετάσχει στο βίωμα του άλλου, το οποίο μπορεί να είναι και ένα δικό του βίωμα, ακόμα και αν θεωρούμε ότι η πορεία του καθένα στην ζωή είναι ένας μοναδικός δρόμος.

Στην ουσία αυτοί οι δρόμοι ζωής συναντιούνται και χάνονται διατηρώντας την μοναδικότητα τους αλλά και την ομοιομορφία τους . Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται ένα είδος “ καθρέφτη” ο οποίος βοηθάει στην συνειδητοποίηση, δίνοντας την δυνατότητα στο κάθε μέλος της ομάδας να “δεί” τις καταστάσεις που τον αφορούν, από ένα άλλο πρίσμα, και μια άλλη οπτική γωνία, διαφορετική αυτή που είχε μέχρι σήμερα.

Η Θεραπευτική ομάδα είναι μια μικρή κοινωνία μέσα στην οποία το κάθε μέλος πρέπει να “κάνει” την θέση του. Η διαφορετικότητα των χαρακτήρων και τα διαφορετικά βίωμα, δημιουργούν καινούργιες καταστάσεις οι οποίες μοιάζουν με αυτές που συναντάμε στην καθημερινότητα, αλλά που μέσα στην ομάδα δίνεται η ευκαιρία στο άτομο να τις αναλύσει καλύτερα και να προσπαθήσει να τις επιλύσει με άλλο τρόπο, υποβοηθούμενο από την παρουσία των άλλων.

Η θεραπευτική ομάδα στοχεύει στη διάψευση των αισθημάτων μοναδικότητας του προβλήματος. Στην αποφυγή της αίσθησης ότι μόνο εγώ έχω πρόβλημα, η οποία μπορεί να αποτελέσει για το άτομο ένα παράγοντα απομόνωσης και απελπισίας.

Η θεραπευτική ομάδα βοηθάει το άτομο να ξαναζήσει συγκρούσεις του παρελθόντος επανορθωτικά και να αντιληφθεί τον μέχρι τώρα τρόπο συμπεριφοράς του, ο οποίος υπονόμευε τις κοινωνικές του σχέσεις..

Άρα
Η Θεραπευτική ομάδα είναι ένας χώρος ανάλυσης, κατανόησης και γνώσης γύρω από τον εαυτό.

Ο Κύκλος των συναντήσεων μια φορά την εβδομάδα


Τιμή συμμετοχής 60 ευρώ το μήνα/ 15 ευρώ την συνεδρία


Τόπος συναντήσεων: Όθωνος 4 Μαρούσι (πλησίον σταθμού ΗΣΑΠ)


Η ομάδα θα αποτελείται από περιορισμένο αριθμό μελών

Συνάντηση γνωριμίας: τετάρτη 12/11/14. ώρα 6-8 μ.μ.



τηλ. για συνέντευξη συμμετοχής  6937165876 
συνέντευξη συμμετοχής είναι χωρις οικονομική επιβάρυνση)