Δευτέρα, 30 Νοεμβρίου 2015

Αγάπη και έρωτας




... Καταρχάς για να κατανοήσουμε καλύτερα τις δύο συγκεκριμένες αυτές οι έννοιες, θα πρέπει να γνωρίζουμε τι είναι αγάπη και τι έρωτας, καθώς και ποιες είναι οι διαφορές που προκύπτουν.

Οι έννοιες αγάπη και έρωτας έχουν ερευνηθεί από πολλούς ερευνητές και θεωρητικούς, επομένως έχουν διαμορφωθεί πολλές απόψεις. Πολλές είναι οι φορές που οι δύο έννοιες έχουν εξεταστεί διαφορετικά, μιας και ορίζονται ως ερευνητικές έννοιες που εννοιολογικά αλλά και βιωματικά χωρίζονται μεταξύ τους. Μερικές από τις βασικές διαφορές ανάμεσα στην αγάπη και στον έρωτα είναι ότι ο έρωτας κρίνεται ως προκαθορισμένος, καθώς συνδέεται με τις αισθήσεις και τα ένστικτα του ανθρώπου, σε αντίθεση με την αγάπη που είναι επίκτητο χαρακτηριστικό (Ματσαγγίδου, 2011). Επίσης μια μορφή έρωτα, ο παράφορος έρωτας και η σφοδρότητά του οδηγεί σε πολλές περιπτώσεις σε παραλογισμό και εγκληματικές πράξεις, όπου στην αγάπη δεν προκύπτει αυτή η συμπεριφορά. Συνήθως, έρωτα μπορούμε να νιώσουμε για μόνο ένα άτομο του ίδιου ή του αντίθετου φύλου,καθώς υπάρχουν και οι σχέσεις των ομοφυλόφιλων.

Στην αγάπη αυτό δεν προκύπτει,καθώς αγάπη μπορείς να νιώσεις για τον κάθε άνθρωπο σε φιλικό επίπεδο, οικογενειακό ακόμη και ερωτικό. Ακόμη μια διαφορά που υπάρχει μεταξύ της αγάπης και του έρωτα είναι ότι η αγάπη είναι σταθερό συναίσθημα το οποίο μπορεί να κρατήσει χρόνια μέχρι την αιωνιότητα, σε αντίθεση ο έρωτας καταλαγιάζει με το πέρασμα του χρόνου.

Επομένως η αγάπη είναι ένας συνδυασμός συναισθημάτων, συμπεριφορών και αντιλήψεων που συναντάται σε σχέσεις οικειότητας (Hogg & Vaughan, 2010). Επίσης τα άτομα που βιώνουν την αγάπη νιώθουν ικανοποίηση, πληρότητα και ευτυχία, σε αντίθεση με τον έρωτα που προσπαθεί να καλύψει κενά λόγο της έλλειψης πληρότητας, ικανοποίησης και ευτυχίας. Όσον αφορά το θέμα ανταπόδοσης των συναισθημάτων, τα άτομα που βιώνουν τον έρωτα αποζητούν ανταπόδοση και από το άλλο πρόσωπο, ενώ στην αγάπη δεν υπάρχει η μανία για ίση μεταχείριση συναισθημάτων.

Ωστόσο ο έρωτας και η αγάπη μπορούν να διαχωριστούν σε διάφορες μορφές καθώς τα συναισθήματα δεν αποτελούν στατικό σημείο. Σύμφωνα με τις σχέσεις που αναπτύσσουν τα άτομα, βιώνουν τον έρωτα ή την αγάπη στις διάφορες μορφές του. Μια από τις μορφές έρωτα και αγάπης θα εξεταστεί στη συνέχεια και αφορά την θεωρητική προσέγγιση του Johnson (1983).



Ρομαντική αγάπη και ανθρώπινη αγάπη

Ο Johnson διαχωρίζει την αγάπη και τον έρωτα σε δύο μορφές, τη ρομαντική αγάπη και την ανθρώπινη αγάπη. Αναφέρει ότι η ρομαντική αγάπη δεν είναι η μορφή σχέσης όπου ο ένας σύντροφος αγαπά τον άλλο αλλά το αίσθημα ότι «είναι ερωτευμένος» (being in love). Πρόκειται για μια ιδιαίτερη ψυχική κατάσταση όπου κατά τη διάρκειά της, το άτομο που είναι ερωτευμένο μέσω της δημιουργίας εξιδανίκευσης του άλλου ατόμου, αποκτά νόημα η ζωή του.

Το αίσθημα του ερωτευμένου για ολοκλήρωση και για πληρότητα του δίνει διαφορετικό νόημα ύπαρξης. Επίσης τα ερωτευμένα άτομα προσπαθούν να ενταχθούν στη ζωή του ατόμου με τον οποίον είναι ερωτευμένα, ξεχνώντας τις δικές τους ανάγκες με αποτέλεσμα να προσκολλούνται και να αφοσιώνονται εξολοκλήρου στο άλλο άτομο.

Παράλληλα κατά τη δημιουργία ρομαντικής σχέσης, το ερωτευμένο άτομο βρίσκεται σε προσπάθεια για να επανακατασκευάσει τον εαυτό του, έτσι ώστε να αρέσει στο αντικείμενο του πόθου του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ερωτευμένου ατόμου είναι η μελέτη περίπτωσης έρευνας όπου μελετήθηκε η σχέση της πρωταγωνίστριας των κινηματογραφικών ταινιών και της τηλεοπτικής σειράς «Sex and the City» Carrie Bradshaw για τον Big (Γαζή, 2012). Η σχέση αυτή έχει ρομαντική υπόσταση, με την πρωταγωνίστρια να δίνει χαρακτηριστικά τελειότητας στο αρχέτυπο του δυτικό πρότυπου άνδρα.

Σύμφωνα με τη Γαζή (2012), η ρομαντική αγάπη αποτελεί ένα σύνολο συμπεριφορών για την ίδια την αγάπη: αισθήματα που το άτομο δεν μπορεί να ελέγξει, ιδανικά και συγκεκριμένες αντιδράσεις. Η ρομαντική αγάπη ενυπάρχει στην βάση του συνδυασμού στάσεων,ιδεωδών, προσδοκιών καθώς και 12 αξιών. Τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη ρομαντική αγάπη είναι εμφανή συχνά στα ΜΜΕ, καθώς επίσης αναπαριστάται σε βιβλία, στην τηλεόραση, ζωντανεύει στις κινηματογραφικές αίθουσες με την προβολή ταινιών αλλά και μέσω της μουσικής.

Ο δυτικός πολιτισμός είναι βασισμένος στα χαρακτηριστικά που αποτελούν την έννοια της ρομαντικής αγάπης, καθώς αποτελεί δομικό συστατικό των σχέσεων της μετανεωτερικότητας. Στη μετανεωτερική κοινωνία, η ρομαντική αγάπη αναδεικνύεται ως η μόνη «αληθινή» αγάπη, στην οποία δεν μπορούμε να επιτύχουμε τον έλεγχό της, μιας και έχει μεγάλη δύναμη. Σύμφωνα με τον Johnson (1983) το  συγκεκριμένο φαινόμενο μετασχηματίζεται σε καταστροφική διαδικασία, με ανεξέλεγκτα για το άτομο αποτελέσματα.

Ο ορισμός που δίνει ο δυτικός κόσμος για την ρομαντική αγάπη είναι ότι, είναι χωρίς αμφιβολία το κύριο συστατικό του επιτυχημένου γάμου καθώς και των ερωτικών σχέσεων. Πιστεύουν ότι η «αληθινή» αγάπη είναι ο θαυμασμός και ηεκστασιακή λατρεία του άντρα ή της γυναίκας, καθώς του δίνουν χαρακτηριστικά τελειότητας. Οι Sternberg & Barnes (παρατίθενται στo Hogg & Vaughan 2010), εισάγουν νέες παραμέτρους ορίζοντας την ρομαντική αγάπη ως την σχέση που χαρακτηρίζεται από οικειότητα και πάθος, παράλληλα με την έλλειψη δέσμευσης.

Σε αντίθεση ο Hatfield (παρατίθενται στη Γαζή 2012) αναφέρει ότι η ρομαντική αγάπη είναι μια κατάσταση όπου το άτομο νιώθει έντονη λαχτάρα για ένωση, ενασχόληση με το αντικείμενο της επιθυμίας του, καθώς παράλληλα αναζητά την εξιδανίκευση και την επιτακτική ανάγκη για αναγνώριση από τον ερωτικό στόχο. Σύμφωνα με τον Lee (παρατίθενται στo Ντακ 2004), ο έρως ( ρομαντική αγάπη) επικεντρώνεται στην έλξη και την φυσική ομορφιά. Το είδος αυτής της αγάπης είναι αισθησιακό και το υποκείμενο αναμένει ανταπόδοση των συναισθημάτων του συντρόφου του.

Επίσης μας δίνει μια νέα εικόνα όσον αφορά το πώς επιλέγει ο ερωτευμένος τον ερωτικό του «στόχο». Η εξωτερική εμφάνιση του ατόμου με το οποίο δημιουργούν σχέση είναι ένας σημαντικός παράγοντας επιλογής συντρόφου, καθώς η ελκυστικότητα παίζει σημαντικό λόγο σύναψης σχέσεις για αυτούς. Πώς γνωρίζεις αν όντως ελκύεσαι από ένα άλλο άτομο; Η έλξη είναι ο τρόπος κατά τον οποίο επιλέγουμε φίλους ή ερωτικούς συντρόφους καθώς και η ανάγκη μας να προσεταιριστούμε και να προσκολληθούμε με τους άλλους.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, έλκονται από άτομα του αντίθετου φύλου, καθώς τους αρέσει από τα πρώτα κιόλας ραντεβού να προβαίνουν σε φιλιά ή και σφιχταγκαλιάσματα. Καθώς φιλιούνται, τα άτομα τα οποία νιώθουν έλξη για το άτομο που φιλούν, έχουν αναφέρει άμεση γενετήσια ανταπόκριση (ύγρανση ή στύση) από το πρώτο κιόλας φιλί (Lee, παρατίθενται στo Ντακ 2004). Όσον αφορά την κλινική θεωρία, θεωρείται ότι η ρομαντική αγάπη δεν αναφέρεται στην ανθρώπινη διάσταση της αγάπης, αλλά στο ότι το πάθος είναι αυτό που χαρακτηρίζει τη ρομαντική σχέση.

Το πάθος, προέρχεται από τις προβολές, τις προσδοκίες αλλά και από τις φαντασιώσεις που έχει το υποκείμενο για το αντικείμενο του πόθου του. Επομένως η κλινική θεωρεία υποστηρίζει ότι η ρομαντική αγάπη είναι η αγάπη όχι για τον άλλον όπως υποστήριξαν οι πιο πάνω ερευνητές και θεωρητικοί, αλλά για τον ίδιο τον κατεξοχήν εαυτό μας. Το δυτικό πρότυπο πολιτισμού εμφανίζεται μαζικά στις ερωτικές σχέσεις, καθώς όπως υποστηρίζει ο Johnson (1983), τα χαρακτηριστικά της ρομαντικής αγάπης υποκαθιστούν αρχέγονα στοιχεία της θρησκευτικής πίστης και λατρείας (Johnson, 1983).

Η Lystra (παρατίθενται στη Γαζή 2012) υποστηρίζει ότι η ρομαντική αγάπη με το δικό της μοναδικό τρόπο έχει αντικαταστήσει τη θρησκεία (αρχές του 19ου αιώνα) προσθέτοντας επίσης ότι «εκλαϊκεύει» την σχέση του άντρα και της γυναίκας. Συγκεκριμένα αναφέρει ότι «ειδικά μέσω του φλερτ είναι δυνατόν να καταδείξει κανείς ότι η ρομαντική αγάπη συνείσφερε στην αντικατάσταση του Θεού από τον εραστή, ως κεντρικό σύμβολο της απόλυτης σημαντικότητας.

Στη νέα θεολογία της ρομαντικής αγάπης, ο εραστής προβάλλεται ως θεότητα» (Lystra, παρατίθενται στη Γαζή 2012). Με βάση τις πιο πάνω διαπιστώσεις για την αντικατάσταση του Θεού με την αγάπη ενός ανθρώπου, ο Illuz (παρατίθενται στη Γαζή 2012) προσθέτει πως η ρομαντική αγάπη σταδιακά από τα τέλη του 19ου μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα, αρχίζει να ενσωματώνει στοιχεία της θρησκείας όπως για παράδειγμα την αυταπάρνηση, τον ιδεαλισμό αλλά και τη θυσία.

Ο Jonson (1983), εφόσον επεξηγεί τι είναι Ρομαντική αγάπη, ποια τα κύρια χαρακτηριστικά της και ποια κοινωνία ενσωματώνεται με βάση αυτά τα χαρακτηριστικά, τη συγκρίνει με την Ανθρώπινη αγάπη. Δίνει τη δική του ερμηνεία σχετικά με την αγάπη και συγκεκριμένα αναφέρει ότι δεν είναι ο ρομαντισμός του τύπου όλα θα πάνε καλά, ωραιοποιώ την κάθε κατάσταση, πράγμα που επικρατεί στις δυτικές κοινωνίες. Προσπαθώντας λοιπόν να επεξηγήσει την αγάπη χρησιμοποιεί συμβολισμούς, όπως «ανάδευση του αλευριού της βρώμης» (Jojnson, 1983:195).

Με βάση όρους που χρησιμοποιούνται στην ψυχαναλυτική θεωρία, ανθρώπινη αγάπη ορίζεται ως η ερωτική σχέση στην οποία τα άτομα μπορούν να αναγνωρίσουν τα «θετικά» και τα «αρνητικά» του ερωτικού τους συντρόφου, καθώς επίσης είναι σε θέση να ξέρουν τις επιθυμίες αλλά και τις ικανοποιήσεις τους. Για παράδειγμα τα άτομα που αναπτύσσουν τέτοιου είδους σχέσεις είναι σε θέση να αναμένουν από το σύντροφο τους στοργικότητα, οικειότητα, απλότητα, δέσμευση και συνήθεια.

Η επιθυμία να συνυπάρξεις με το άτομο που αναπτύσσεις σχέση ανθρώπινης αγάπης μέσα στην καθημερινότητα απαλλαγμένος από ρομαντισμούς, είναι κατά τα λεγόμενα του Johnson (1983), « η ανάδευση του αλευριού της βρόμης». Πώς όμως μπορεί κάποιος να καταλάβει αν όντως η σχέση του βασίζεται στην ανθρώπινη αγάπη;

Στις σχέσεις ανθρώπινης αγάπης, τα άτομα μπορούν να λειτουργούν αυτόνομα, σε αντίθεση με τις σχέσεις ρομαντικής αγάπης όπου τα άτομα εξαρτώνται από το αντικείμενο του πόθου τους. Ανάμεσα σε αυτούς που βιώνουν τον ανθρώπινο έρωτα μπορούν παράλληλα να είναι φίλοι, να γνωρίζουν τα «δυνατά» και «αδύνατα» σημεία του άλλου, καθώς αναγνωρίζουν τα επίπεδα που μπορούν να ασκήσουν ή να λάβουν κριτική. Οι σύντροφοι μεταξύ τους, είναι συνειδητοποιημένοι για τον άνθρωπο που έχουν επιλέξει και δεν αναζητούν ανεκπλήρωτες επιθυμίες από το παρελθόν, ούτε προσδοκούν την τελειότητα. Εντούτοις, συμπαραστέκονται ο ένας στον άλλο χωρίς να αλληλοκαταστρέφονται, μιας και δεν έχουν το αίσθημα φόβου, δηλαδή ότι αν διαλυθεί η σχέση τους θα καταστραφεί η ύπαρξή τους.

Απόσπασμα
από την
ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
της

Ειρήνη Ευτυχίου
Με τίτλο

    Έμφυλοι ρόλοι και ερωτικές σχέσεις:
    Αναπαραστάσεις Κύπριων φοιτητών για τη Ρομαντική Αγάπη"
    Φωτό: Ben Goossens ...

Παρασκευή, 27 Νοεμβρίου 2015

Πως επιλέγουμε αυτόν που θα ερωτευθούμε σύμφωνα με την θεωρία των αντικειμενότροπων σχέσεων.



Η θεωρία των αντικειμενότροπων σχέσεων, περισσότερο από τις άλλες θεωρίες εστιάζεται στην ψυχολογική κατάσταση του ερωτευμένου. Η λέξη “ αντικείμενο” αναπλάθει την εικόνα του άψυχου. Όμως η σημασία της λέξης σε σχέση με την θεωρία των αντικειμενότροπων σχέσεων εόναι πολύ διαφορετική.
Το αντικείμενο είναι μια εσωτερική αναπαράσταση ενός προσώπου, ενός πράγματος, μιας σχέσης ή ενός γεγονότος που έχει γίνει τμήμα του ψυχικού κόσμο του ατόμου.
Το πεινασμένο μωρό δεν έχει την εσωτερική εικόνα της μητέρας γι αυτό κλαίει. Μόλις η μητέρα “εσωτερικευτεί”. Το μωρό μπορεί να αντιμετωπίσει την παροδική απουσία της. Η εσωτερικευμένη εικόνα της δηλώνει ότι θα επιστρέψει. Στους ενήλικες, το εσωτερικευμένο αντικείμενο της μητέρας εμπεριέχει την συγκεκριμένη αναπαράσταση της μητέρας τους, πως ήταν στα διαφορετικά στάδια της ζωής της, όπως και μια αφηρημένη εικόνα η οποία επηρεάζεται από πολιτιστικά πρότυπα και σπουδές, συλλογές μύθων περί μητρότητας.
Η οθόνη που φιλτράρει τα αντικείμενα ορίζεται από την ηλικία, την κληρονομικότητα και τις εμπειρίες του παρελθόντος. Ένα μωρό αντιλαμβάνεται την μητέρα του διαφορετικά από ένα άνθρωπο πενήντα ετών.
Όλες οι εσωτερικευμένες εικόνες φυλάσσονται ταυτόχρονα στην ψυχή.
Αυτός είναι ο λόγος που οι άνθρωποι εκπλήσσονται όταν βλέπουν το πόσο ηλικιωμένοι και αδύνατοι φαίνονται οι μητέρες και οι πατέρες όταν φθάνουν σε μεγάλη ηλικία. Οι καινούργιες εικόνες έρχονται σε αντίθεση με τις εικόνες από την παιδική ηλικίας, όπου ο γονιός ήταν νέος και δυνατός.
Οι θεωρητικοί των αντικειμενότροπων σχέσεων υποθέτουν ότι ο εσωτερικός μας κόσμος αποτελείται από αντικείμενα και αντικειμενότροπες σχέσεις -την εσωτερική μας αντίληψη για τις σχ'εσεις μεταξύ διαφόρων αντικειμένων. Οι σχέσεις μεταξύ εραστών, όπως και οι άλλες προσωπικές σχέσεις είναι πάντα “αντικειμενότροπες”.
Μια από τις πιο διαπρεπείς θεωρητικούς της θεωρίας των αντικειμενότροπων σχέσεων είναι η Margaret Mahler. Όπως έχει σημειωθεί ήδη στην λεπτομεριακή παρουσίαση της δουλειάς της στο όγδοο κεφάλαιο η Margaret Mahler (1974) υποστηρίζει ότι ένα βρέφος έχει προσωπικότητα. Η προσωπικότητα είναι το αποτέλεσμα μιας εξελικτικής διαδικασίας η οποία ονομάζεται “ψυχολογική γένεση”.
Η εμπειρία της ενότητας με την μητέρα στην διάρκεια του πρώτου σταδίου συμβίωσης - όταν γίνεται η ανάπτυξη του μωρού, είναι ο θεμέλιος λίθος της ικανότητας δημιουργία των ερωτικών σχέσεων.
Η ψυχολογική γένεση εξελίσσεται από την ηλικία των έξη μηνών μέχρι των τριών ετών. Όταν το παιδί περάσει με επιτυχία αυτά τα στάδια, το αποτέλεσμα είναι “το πρώτο στάδιο ταυτότητας”
Η διαδικασία του “αποχωρισμού-εξατομίκευσης” συνεχίζεται στην διάρκεια ολόκληρης της ζωή και είναι περισσότερο έντονη στην εφηβεία, στο γάμο και στην τεκνοποίηση. Το άτομο που περνάει από αυτές τις διαδικασίες με επιτυχία είναι το άτομο με διαφοροποιημένη προσωπικότητα, ικανό και έτοιμο για σταθερές σχέσεις.
Με άλλα λόγια, για να θεωρηθούμε έτοιμοι για να αγαπήσουμε και να κάνουμε σχέση με κάποιο άλλο άτομο και όχι με την αντανάκλαση του εαυτού μας σε αυτό το άτομο, πρέπει να είμαστε εξατομικευμένοι
Όλοι πασχίζουμε να καταφέρουμε να ισορροπήσουμε μεταξύ μιας ενότητας – ζευγάρι – και της ανάγκης μας να είμαστε μονάδα΄είναι μια μάχη μεταξύ συνοχής και εξατομίκευσης ( Bkatt& Blass, 1996).
Το “επίπεδο διαφοροποίησης” που μπορεί να επιτευχθεί από την οικογένεια μας ασκεί σημαντική επίδραση στην ποιότητα της ερωτικής σχέσης. Δηλαδή μπορεί να θεωρηθεί ότι, εάν η πρώτη δυαδική εμπειρία με την μητέρα είναι τρυφερή και στοργική, “ θα έχει γίνει το πρώτο, και ίσως το πιο σημαντικό, βήμα προς ένα επιτυχημένο γάμο. ( Dicks, 1967)


Απόσπασμα από το βιβλίο
της
Ayala Malach Pines
"Πως και γιατί ερωτευόμαστε"
Φωτό:Μαρίνα Αμπράμοβιτς, Ulay, μια παράσταση Ανθολογία Ι (1975 - 1980).

Τετάρτη, 25 Νοεμβρίου 2015

ΕΝ∆ΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΒΙΑ





Οι έρευνες για την ενδοοικογενειακή βία είναι ακόµα σε πρώιµο στάδιο, σε χώρες όπως η Ελλάδα. Στην κοινωνία των Ηνωµένων Πολιτειών, πολυάριθµοι µύθοι και απόψεις περιτριγυρίζουν αυτό το φαινόµενο. Πολλοί σπουδαστές, µελετητές και επαγγελµατίες παραµένουν ακόµα στην παρατήρηση των δυναµικών και των συνιστωσών που περιέχονται στο φαινόµενο της ενδοοικογενειακής βίας.

Είναι σύνηθες να ακούς ότι : « άτοµα που κακοποιούν τα παιδιά έχουν νοητικά και πνευµατικά προβλήµατα » και « γυναίκες που µένουν µε τους συντρόφους τους, πρέπει πραγµατικά να τους αρέσει. » Πολλοί µελετητές επιµένουν ότι τελικά υπάρχει έλλειψη κατανόησης και παρατήρησης των διαφόρων πλευρών της ενδοοικογενειακής βίας.

Προσδιορίζοντας απλώς, τα όρια της ενδοοικογενειακής βίας, µπορούµε µονολεκτικά να πούµε ότι προκαλεί διαµάχες. Μερικοί συµφωνούν ότι η χρήση της λέξης « οικογένεια » είναι πολύ περιοριστική και πρέπει να αντικατασταθεί µε τον όρο « προσωπική σχέση », αφού πρόσφατες έρευνες περιλαµβάνουν µελέτες από ζευγάρια που συζούν χωρίς να είναι παντρεµένα.

Παρ’ όλα αυτά, οι περισσότεροι επαγγελµατίες δέχονται ότι η έννοια οικογένεια µπορεί να υπάρχει χωρίς να λάβουµε υπόψη τις τυπικές µορφές, όπως π.χ. την τέλεση ενός γάµου. Έτσι, λοιπόν, ο όρος οικογένεια χρησιµοποιείται περιλαµβάνοντας καταστάσεις ατόµων που απλά ζουν µεταξύ τους, χωρίς να είναι απαραίτητα παντρεµένα.(Wallance,2002:5-6)

Ο όρος « βία », περιέχει σωµατικές δράσεις που έχουν ως αποτέλεσµα τον τραυµατισµό των θυµάτων. Παρ’ όλο που µερικές µορφές της ενδοοικογενειακής βίας, περιλαµβάνουν τη διατήρηση της σωµατικής και συναισθηµατικής υποστήριξης, µπορεί να έχουν καταστροφικές και µακροχρόνιες συνέπειες για το θύµα. Επίσης, η βία µέσα στα όρια της περιλαµβάνει σωµατική και πνευµατική δράση ή επίθεση οι οποίες καταλήγουν σε τραυµατισµούς του θύµατος.

Η βία µπορεί ωστόσο, να οριστεί µε τον περιορισµό ή την άρνηση ενός προσώπου σε άλλο, για συγκεκριµένα δικαιώµατα και ελευθερίες.(Wallance, 2002:7) Ο όρος της ενδοοικογενειακής βίας περιλαµβάνει αρκετές διαφορετικές ενότητες όπως π.χ. την κακοποίηση του παιδιού, την κακοποίηση των συζύγων και την κακοποίηση των ηλικιωµένων ατόµων. Είναι πλέον µια ευρεία διαδεδοµένη έννοια που πρέπει να παραµείνει ευέλικτη στην προσαρµογή της καθώς γνωρίζουµε περισσότερα για τους σκοπούς και τις επιρροές της.

Ο ορισµός της ενδοοικογενειακής βίας, σύµφωνα µε τον Wallance,(2002:7) λοιπόν είναι : κάθε δράση ή συµπεριφορά από άτοµα, η οποία συνοδεύεται από τα αποτελέσµατα σοβαρών τραυµατισµών σε άλλα µέλη της οικογένειας. Αυτός ο ορισµός περιλαµβάνει αυτούς που ζουν µαζί ή είναι παντρεµένοι. Το όριο του σοβαρού τραυµατισµού µπορεί να περιέχει σωµατική η συναισθηµατική βλάβη ή την καταπάτηση των δικαιωµάτων ή της ελεύθερης επιλογής των µελών της οικογένειας που υπόκεινται τη βία. Η πλειοψηφία, όπως δείχνουν έρευνες, των θυµάτων της ενδοοικογενειακής βίας είναι οι γυναίκες και τα παιδιά. Αυτό βέβαια δεν ενισχύει το γεγονός ότι δεν υπάρχουν άντρες που κακοποιούνται.

Η έννοια της ενδοοικογενειακής βίας, ωστόσο, περιέχει εγκληµατικές παραβάσεις, µη- αποδεκτές συµπεριφορές και ιατρικά προβλήµατα. Ο καθένας από αυτούς τους παράγοντες έχει τους υποστηρικτές του και ο καθένας µε τη σειρά του ορίζει την ενδοοικογενειακή από τη δική του οπτική γωνία. (Wallance,2002:1-3) Ακριβώς λοιπόν, επειδή υπάρχουν πολλοί ορισµοί για την ενδοοικογενειακή βία, κρίνεται απαραίτητο να αναφερθούν µερικές από τις πιο γνωστές θεωρίες αυτού του φαινοµένου.

Αναφέρεται έτσι, η ψυχιατρική προσέγγιση, η κοινωνικό-ψυχολογική και η κοινωνικό-πολιτιστική. Παράλληλα οι φεµινιστικές θεωρίες που αναφέρονται συχνά στη βιβλιογραφία µπορεί να συµπίπτουν µε κάποιες από τις παραπάνω θεωρίες. Αυτό, που πρέπει να τονιστεί είναι ότι καµία από τις παραπάνω θεωρίες δεν έχει κερδίσει την παγκόσµια αποδοχή στο πεδίο των επαγγελµατιών που ασχολούνται µε αυτό το φαινόµενο.

Περιληπτικά, το ψυχιατρικό µοντέλο προσπαθεί να ορίσει την ενδοοικογενειακή βία, αναλύοντας την παραβατικότητα στη συµπεριφορά της κάθε προσωπικότητας και το ιατρικό µοντέλο αυτής. Πολλοί επαγγελµατίες, ωστόσο, περιλαµβάνουν σε αυτήν την ανάλυση και τα ατοµικά χαρακτηριστικά του θύµατος. 

Το µοντέλο αυτό γενικότερα χαρακτηρίζεται από την ανάλυση της αστάθειας της προσωπικότητας, της πνευµατικής ασθένειας και της χρήσης των ουσιών. Το κοινωνικό-ψυχολογικό µοντέλο αναλύει, ευρύτερα τους περιβαλλοντολογικούς παράγοντες που επηρεάζουν την ενότητα της οικογένειας. Παράγοντες όπως το άγχος, η πίεση τα όρια και οι κανόνες µέσα στην οικογένεια όπως και ο κύκλος της βίας που περνάει µέσα από τις παραπάνω συνιστώσες, θεωρούνται βασικά και πρωταρχικά αίτια για την εµφάνιση της ενδοοικογενειακής βίας.(Malcolm Payne, 2000:289)

Το κοινωνικό-πολιτιστικό µοντέλο της ενδοοικογενειακής βίας επικεντρώνεται σε όλους τους τύπους των αντρών και γυναικών, στις πολιτιστικές σχέσεις µεταξύ των γυναικών και στην αποδοχή της βίας ως αίτιο της εµφάνισης της ενδοοικογενειακής βίας. Είναι ένα µοντέλο που αναλύει σε ένα µακρό-επίπεδο την ποικιλία των αιτιών της ενδοοικογενειακής βίας. (Hammer and Sundess,1984:15-17) Αυτό που διακρίνεται από τα παραπάνω είναι ότι υπάρχουν πολυάριθµες θεωρίες που εξηγούν τα αίτια της ενδοοικογενειακής βίας.

Προσεγγίζουν το φαινόµενο αυτό από διάφορες οπτικές. Καµία όµως, από τις θεωρίες δεν έχει αποδεχτεί από όλους τους επαγγελµατίες ως το αίτιο αυτού του τύπου της επιθετικότητας. Αρκετοί ερευνητές έχουν προσπαθήσει να αποµονώσουν συγκεκριµένους παράγοντες που είναι κοινοί στις περισσότερες θεωρίες, που εξηγούν το φαινόµενο της ενδοοικογενειακής βίας.

Έχοντας, λοιπόν ως στόχο την κατανόηση των δυναµικών του τύπου της επιθετικότητας που περιέχεται στην οικογένεια, η παρακάτω αναφορά πολύ σύντοµα θα εξετάσει µερικούς από τους κοινούς παράγοντες που παρουσιάζονται στο φαινόµενο της ενδοοικογενειακής βίας. 

ΑΠΟΜΟΜΩΝΩΣΗ (ISOLATION) Η ενδοοικογενειακή βία είναι ο πιο ιδιωτικός τύπος της επιθετικότητας.Η ιδέα της ιδιωτικοποίησης µέσα στην οικογένεια, συνδυάζεται µε την αποµόνωση, µε την µείωση του εξωτερικού κοινωνικού ελέγχου, µε τον περιορισµό της ανάµειξης των άλλων προσώπων και µε την αύξηση της ευκαιρίας για την ανάπτυξη µιας επιθετικής συµπεριφοράς ή αλλιώς µιας βίαιης 8 συµπεριφοράς. 

Είτε είναι ένα παιδί που κακοποιείται σωµατικά ή σεξουαλικά ή ένας σύντροφος η επίθεση λαµβάνει µέρος ιδιωτικά και τα θύµατα αποµονώνονται από την καθορισµένη υποστήριξη των συστηµάτων της κοινωνίας µας. Όπως το επίπεδο της ιδιωτικοποίησης αυξάνεται, το επίπεδο του κοινωνικού ελέγχου, µειώνεται.

Το τι, ένα πρόσωπο µπορεί να κάνει ιδιωτικά είναι διαφορετικό από το τι, ένα πρόσωπο µπορεί να κάνει σε ένα δηµόσιο χώρο. Η αποµόνωση συναντάται συχνά και στα ζευγάρια που κακοποιούνται. Ο δράστης µπορεί να περιορίσει τις συζυγικές εξωτερικές επαφές και τελικά η γυναίκα να πιστέψει ότι είναι µόνη της και αβοήθητη να εµποδίσει τις επιθέσεις.

Η κακοποίηση, ωστόσο, των παιδιών δεν συµβαίνει σε δηµόσιο χώρο. Τα παιδιά που κακοποιούνται κρατούν το περιστατικό µυστικό, γιατί διαφορετικά θα τιµωρηθούν. Οι ηλικιωµένοι επίσης, υποφέρουν µέσα στα ίδια τους τα σπίτια στα χέρια των φροντιστών τους. Ένα υποστηρικτικό σύστηµα µεταξύ της πολιτείας και των µελών της οικογένειας µπορεί για µερικά άτοµα να εµποδίσει την ενδοοικογενειακή βία. Αν το θύµα δεχτεί την υποστήριξη από άτοµα έξω από την οικογένεια που κακοποιείται, µπορεί να αποκτήσει κουράγιο και να αποµακρυνθεί από το άτοµο που την κακοποιεί.

Η κοινωνική ανάµειξη ή υποστήριξη προωθεί µέσα για την αποσύνδεση του θύµατος από τις παρούσες οικογενειακές καταστάσεις επιτρέποντας έτσι τα άτοµα να βρεθούν και να µιλήσουν µε άλλους που πραγµατικά σέβονται και αγαπούν.

Η ∆ΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ∆ΥΝΑΜΗ (POWER DIFFERENTIALS)

Το άτοµο µε την περισσότερη δύναµη ή εισόδηµα έχει την ικανότητα να επιβάλλει τη θέληση του στα άλλα µέλη της οικογένειας. Αυτή η διαφοροποίηση στη δύναµη επιτρέπει στον έναν από τους συντρόφους ή στον γονιό να χρησιµοποιεί τη δύναµη του στον λιγότερο δυνατό σύντροφο ή παιδί, αντίστοιχα. Το χαρακτηριστικό της διαφοροποίησης στη δύναµη παρουσιάζεται τόσο στη συζυγική όσο και στην παιδική κακοποίηση. Αυτό, που έχει διαπιστωθεί είναι ότι η κακοποίηση έχει την τάση να γεννιέται µεταξύ των σχέσεων µε την µεγαλύτερη διαφοροποίηση της δύναµής. Πολλοί επαγγελµατίες συµφωνούν στη µείωση της διαφοροποίησης της δύναµης ως αποτέλεσµα των δυνάµεων που υφίστανται µέσα στην κοινωνία.

Όλο και περισσότερες γυναίκες αφήνουν την οικογένεια τους για να λάβουν υψηλές θέσεις στην πολιτεία και στο χώρο της εργασίας. Τα παιδιά τώρα πλέον έχουν το δικαίωµα και τη δύναµη να πουν όχι στα σεξουαλικά προτερήµατα. Τα παιδιά θύµατα µπορούν και παρουσιάζονται σε κάποια δικαστήρια για να ακούσουν τις απόψεις των ειδικών που ενδιαφέρονται για αυτά και για την προσωπική τους εξέλιξη. Στα καταφύγια των κακοποιηµένων γυναικών έχουν εγκαθιδρύσει και νοµικά την υπεράσπιση για την σύλληψη κάθε συζύγου που κακοποιείται από τον άλλον. Τα παραπάνω παραδείγµατα δεν έχουν βέβαια µειώσει την διαφοροποίηση της δύναµης σε κάποιο µεγάλο βαθµό, αλλά σίγουρα όµως παρουσιάζουν µία τάση την οποία η κοινωνία πρέπει να ενισχύσει.

ΥΝΑΜΗ /Α∆ΥΝΑΜΙΑ (POWER/ POWERLESSNESS)

Αυτό το χαρακτηριστικό φανερώνεται όταν ένα άτοµο πείθεται ότι αυτός ή αυτή έχει αδυναµία στο να ελέγξει τη δουλειά ή το κοινωνικό του περιβάλλον, αλλά έχει τη δύναµη στη σχέση µεταξύ των µελών της οικογένειας του. Αυτό το άτοµο έχει συνήθως δύναµη παρά δυνατά και δυναµικά χαρακτηριστικά ως προσωπικότητα. Η δύναµη, εδώ, ορίζεται ως την ικανότητα που έχει κάποιος να ελέγξει τη συµπεριφορά των άλλων µε ή χωρίς συνείδηση. Παραθέτοντας αυτές τις απόψεις σε ένα οικογενειακό περιβάλλον εύκολα θα διακρίνουµε ότι ένας άντρας µέσα στην οικογένεια έχει περισσότερη δύναµη. Αρκετοί, βέβαια, άντρες, δουλεύουν έξω από το σπίτι τους νοιώθοντας αδύναµοι να ελέγξουν το περιβάλλον τους.

Έτσι αισθανόµενοι αυτή την αδυναµία όλη µέρα στη δουλειά τους, επιστρέφουν στο σπίτι τους και ηγούνται στην οικογένεια τους. Αυτός ο έλεγχος και η δύναµη µπορεί να πάρει τη µορφή της κακοποίησης. Όταν µια µητέρα άδικα τιµωρεί το παιδί της, µπορεί να δρα έτσι στο γεγονός ότι ο σύντροφός της και οι άλλοι την ελέγχουν. Τιµωρώντας το παιδί, µπορεί να ασκήσει και αυτή δύναµη και έλεγχο σε κάποιον άλλο.

ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ ΟΥΣΙΩΝ (SUBSTANCE ABUSE)

Για 10 πολίτες των Ηνωµένων Πολιτειών, αναφέρονται δύο κοινωνικοί χρήστες, πέντε χρήστες ναρκωτικών ή αλκοόλ και ένας υποφέρει από εξάρτηση χηµικών ουσιών. Έρευνες αναφέρουν περίπου δέκα εκατοµµύρια ενήλικους αλκοολικούς, πεντακόσιες χιλιάδες εξαρτηµένους από ηρωίνη και πέντε µε οχτώ εκατοµµύρια χρήστες κοκαΐνης στις Ηνωµένες Πολιτείες. Άτοµα που συνδυάζουν τη βία και πράττουν µε επιθετικότητα µέσα στην οικογένεια κάνουν χρήση των παραπάνω ουσιών.

Η χρήση των ναρκωτικών και του αλκοόλ είναι κοινό χαρακτηριστικό όλων των τύπων της ενδοοικογενειακής βίας. Η αντίληψη ότι η χρήση των ναρκωτικών και του αλκοόλ συνιστούν ή προκαλούν την ενδοοικογενειακή βία συνεχίζει να είναι µια διάσηµη και ισχύουσα άποψη ανάµεσα στα θύµατα και σε αυτούς που κακοποιούν.

Η δικαιολογία της χρήσης των ουσιών είναι µια ενδιαφέρουσα εξήγηση για το θύµα και τον δράστη. Από την πλευρά του θύµατος, ο βιαστής δεν είναι στα αλήθεια ένα κακό πρόσωπο, αλλά τα ναρκωτικά και το αλκοόλ προωθούν αυτή την συµπεριφορά του. Ο ένοχος µπορεί να αρνηθεί την ευθύνη υποστηρίζοντας την έλλειψη του ελέγχου που προκαλείται από την χρήση των ναρκωτικών και του αλκοόλ.

ΕΠΙ∆ΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΘΥΜΑ (EFFECTION VICTIMS)

H ενδοοικογενειακή βία έχει µεγάλης διάρκειας επιδράσεις στα θύµατα της. Όλα τα θύµατα αναφέρουν µια αίσθηση απώλειας της αυτοεκτίµησής τους. Κακοποιηµένοι σύντροφοι παιδιά και ηλικιωµένοι νιώθουν ντροπή και αβοήθητοι. Πολλοί από αυτούς κατηγορούν τον εαυτό τους, νιώθοντας ότι αν και µόνο είχαν απλά παρακαλέσει τον δράστη θα είχαν αποφύγει την πράξη βίας εναντίον τους. Η χαµηλή αυτοεκτίµηση είµαι ένα κοινό χαρακτηριστικό µεταξύ των θυµάτων της σωµατικής και σεξουαλικής κακοποίησης.

Συνήθως αποκτούν µια αρνητική εικόνα για τον εαυτό τους και αναπτύσσουν µια αυτοκαταστροφικότητα η οποία οδηγεί στην αύξηση της ευαλωτότητας καθώς ωριµάζουν. Τα θύµατα, ωστόσο, της ενδοοικογενειακής βίας συναντούν δυσκολίες στο να εµπιστευτούν τους άλλους. Οι επιζώντες από την σεξουαλική κακοποίηση συναντούν δυσκολίες στην ανάπτυξη των περαιτέρω σχέσεων τους. Τα θύµατα πιστεύουν πως αν δεν εµπιστευτούν εύκολα τους άλλους, θα αποφύγουν την προδοσία και δεν θα ξαναπληγωθούν. (Reicher,2002:192-194)

Απόσπασμα από την πτυχιακή εργασία
των
Πελεκίδου Μαγδαλινή
και
Στεργίου Κατερίνα

με τίτλο


ΠΑΡΟΧΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙ∆ΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΚΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΟ ∆ΗΜΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΠΟ ΕΠΙΣΗΜΑ ∆ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ 

Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2015

Ο Πιο σέξι Κρητικός.


Δυστυχώς βρισκόμαστε μπροστά στην παραβίαση του ιδιωτικού χώρου του πολίτη από τα ΜΜΕ, με μια άνεση που κανείς δεν αντιλαμβάνεται τον βιασμό. Και όχι μόνο δεν έχουμε καταλάβει τίποτα, αλλά συμμετέχουμε στο μαγικό παιχνίδι της αναγνωρισιμότητας που προσφέρουν απέναντι στην εξαθλίωση της καθημερινότητας του καθένα.
Ο τρόπος με τον οποίο προβάλουν την εικόνα του λεβεντόπαιδου από την Κρήτη, για να κερδίσουν ακροαματικότητα που μεταφράζεται σε χρήμα,
φανερώνει:
α) Με πόση ευκολία τα ΜΜΕ μπορούν να παραβιάσουν τον ιδιωτικό χώρο του καθένα μας κλέβοντας στην κυριολεξία την εικόνα μας, μετατρέποντάς την σε εμπορευματικό προϊόν με αντίτιμο μια μαγική - καταναλωτικού τύπου - αναγνωρισιμότητα που δεν έχει να κάνει με τίποτα με την βιωμένη πραγματικότητα μας, ενώ εκείνα κερδίζουν εκατομμύρια από αυτή.
Φανερώνει:
β) Πόσο εύκολα τα ΜΜΕ μπορούν να ταΐζουν τα διψασμένα πλήθη, θυσιάζοντας έναν πολίτη-θύμα από αυτά!! Όχι όπως στο μεσαίωνα, στον οποίον έπρεπε να έχεις αμαρτήσει. Στην ηλεκτρονική εποχή η θυσία έχει να κάνει με την χρησιμοποίηση της εικόνα του θύματος σαν στοιχείο προβολής συναισθηματικής εκφόρτισης του ανικανοποίητου - για πολλούς λόγους -πλήθους σε σεξουαλικό, κοινωνικό , ψυχολογικό αλλά και εθνικιστικό επίπεδο. ( Ο κρητικός, ο λεβέντης).
Φανερώνει:
β) Με ποιο τρόπο τα ΜΜΕ αντιτάσσουν το ιδιωτικό στο συλλογικό. Δηλαδή ξεχωρίζοντας και προβάλλοντας έναν πολίτη μέσα από την συλλογικότητα, καταφέρνουν χωρίς αυτός να το καταλάβει να το στρέψουν εναντία στην συλλογικότητα που αντιπροσωπεύει. 
Η εικόνα του διανέμεται με τέτοια ταχύτητα που “σκεπάζει” και εξαφανίζει την εικόνα της διαδήλωσης. Προβάλλει τα ατομικά του χαρακτηριστικά, που έχουν να κάνουν με την εμφάνιση,(ομορφιά, ανδρισμός, κ.λ.π.) , δηλαδή την επιφάνεια των καταστάσεων - την οποία λατρεύει το θέαμα, και πάνω σε αυτή κατασκευάζει καθημερινά την πραγματικότητα – καταφέρνοντας να βάλει σε δεύτερη μοίρα τα αιτήματα της συλλογικής διεκδίκησης των αγροτών, δηλαδή την ουσία της παρουσία του πολίτη (λεβέντη) σαν πολιτική πράξη.
Φανερώνει:
γ) Με ποιο τρόπο τα ΜΜΕ αντιμετωπίζουν τα κοινωνικά προβλήματα δημιουργώντας την μαγική συνταγή για κάθε πονεμένο πολίτη αυτού του τόπου που συνίσταται στ' ότι μπορεί να αλλάξει η ζωή του μέσα από την εμπορευματοποίηση της εικόνας του δηλαδή την αναγνωρισιμότητα που προσφέρουν τα ΜΜΕ.
Τέλος φανερώνει με πόση ευκολία τα ΜΜΕ μπορούν να “στίσουν” όλα αυτή την κοινωνική αναστάτωση, γύρω από τον κρητικό “λεβέντη” η οποία θα ξεκίνησε σαν μια ιδέα, σε ένα από εκείνα τα διεστραμμένα μυαλά που έχουν πουλήσει την ψυχή του στο διάβολο και που... το μόνο που σκέπτονται είναι η τηλεθέαση.
Πολύ έξυπνη, αλλά τόσο παλιά συνταγή!!

Κερεντζής Λάμπρος

Πέμπτη, 19 Νοεμβρίου 2015

Για τον πόλεμο...



...Ένα βράδυ μετακίνησαν τον λόχο του στην πρώτη γραμμή. Ήταν ένα οχυρωμένο χαράκωμα στο οποίο έφτανες μέσα από μακριές, καλυμμένες προσιτήριους τάφρους. Στα υπόγεια στέγαστρα κυριαρχούσε απερίγραπτη βρωμιά, το έδαφος ήταν κατάστικτο από ξεραμένες και νωπές φτυσιές αυτών που μασούσαν ταμπάκο, στους τοίχους υπήρχαν λεκέδες από ούρα, και ήταν αδύνατον να ξεχωρίσεις αν η μπόχα οφειλόταν σε περιττώματα ή πτωμαΐνη. Ο Χούγκεναου ήταν πολύ κουρασμένος για να συνειδητοποιήσει πραγματικά τι μύριζε και τι έβλεπε γύρω του. Ήδη, καθώς προχωρούσαν γρήγορα μέσα στους τάφρους, είχαν όλοι την εντύπωση ότι τους είχαν απομακρύνει βίαια από την προστασία που πρόσφερε η συντροφικότητα και η αίσθηση ότι ανήκεις κάπου, και παρόλο που είχαν εθιστεί στην παντελή έλλειψη καθαριότητας, και παρόλο που δεν ένιωθαν την στέρηση του πολιτισμού με τον οποίο οι άνθρωποι προσπαθούν να προστατευτούν από την οσμή του θανάτου και της αποσύνθεσης, και μολονότι η κατανίκηση της αηδίας είναι πάντα το πρώτο στάδιο του ηρωισμού – ο οποίος έτσι συγγενεύει κατά περίεργο τρόπο με τον έρωτα – και παρόλο που για πολλούς από αυτούς, στην διάρκεια των ατελείωτων χρόνων του πολέμου, η φρίκη είχε μετατραπεί σε ένα συνηθισμένο στοιχείο της πραγματικότητας που τους περιέβαλε, κι ακόμα παρόλο που έφτιαχναν τα στρωσίδια τους βλαστημώντας και κάνοντας αστεία, δεν υπήρχε ούτε ένας που να μην γνωρίζει ότι εδώ βρισκόταν έκθετος: ένας μοναχικός άνθρωπος στην μοναχική ζωή του και τον μοναχικό του θάνατο αντιμέτωπος με ένα παντοδύναμο παραλογισμό – ένα παραλογισμό που δεν ήταν καν σε θέση να συλλάβουν ή που το πολύ τον χαρακτήριζαν με μια λέξη : σκατοπόλεμος...
Απόσπασμα από το βιβλίο του
Χέρμαν Μπροχ
Οι υπνοβάτες
ΙΙΙ-1918 Χούγκεναου ή ο ρεαλισμός
πίνακας:Zdzisław Beksiński:



Παρασκευή, 13 Νοεμβρίου 2015

Τα οικογενειακά μυστικά, ή, Tι λέω για "εμένα" στον "άλλον".



Το παρελθόν
Η οικογενειακή ιστορία του κάθε μέλους του ζευγαριού λειτουργεί πάντα σαν θεμέλιο για την κατασκευή της σχέσης. Το πόσο γνωστή είναι ή όχι, καθορίζει την ανάπτυξη, ή την καθήλωση της σε στάδια τα οποία μπορεί να νομίζουμε ότι έχουν να κάνουν με την τωρινή σχέση, αλλά σχετίζονται με το παρελθόν των οικογενειακών σχέσεων δηλαδή με την οικογένεια καταγωγής τους.
Κάθε μέλος της σχέσης έχει μια οικογενειακή ιστορία καθώς και μια οικογενειακή μνήμη την οποία φέρνει μέσα στην σχέση. Ο τρόπος λειτουργίας της οικογένειας καταγωγής καθορίζει - στην αρχή - τόσο σε διανοητικό όσο και συναισθηματικό επίπεδο την αντίληψη των καταστάσεων μέσα στην καινούργια οικογένεια.
Οι προσδοκίες από τον άλλον έχουν άμεση σχέση με τον τρόπο που διαμορφώνονταν οι προσδοκίες στην οικογένεια καταγωγής και των μορφή λειτουργία τους. Έτσι το πως πρέπει να είναι κάποιος μέσα στην νέα οικογενειακή σχέση επηρεάζεται από το πως ήταν στην οικογένεια καταγωγής του.
Με τον ίδιο τρόπο το τι λέμε και τι όχι, δηλαδή με ποιο τρόπο επικοινωνούμε και τι θεωρούμε σημαντικό να επικοινωνήσει το ένα μέλος στο άλλο στην νέα οικογενειακή σχέση, έχει επίσης να κάνει με την οικογένεια καταγωγής. Μέσα σε αυτή έχουμε μάθει τι πρέπει λέμε και τι δεν πρέπει, τι πρέπει να κρατάμε κρυφό, ή τι πρέπει να αποφεύγουμε να το αναφέρουμε ακόμα και αν το θεωρούμε σημαντικό.
Τα οικογενειακά μυστικά
Εδώ θα ασχοληθούμε για λίγο με με τα οικογενειακά μυστικά, τα οποία στην βάση τους αποτελούν οικογενειακά στοιχεία του παρελθόντος της οικογένειας και αναφέρονται στους θανάτους, τις ρίζες, την σεξουαλικότητα, τους χωρισμούς, τις αναπηρίες, την ηθική. Τα περισσότερα είναι οργανωμένα γύρω από κάποιο τραυματικό γεγονός, όπως είπα, που μπορεί να είναι ατομικό ή συλλογικό. Δηλαδή έχουν να κάνουν με σημαντικά και σοβαρά συμβάντα, τα οποία μπορεί να στιγματίζουν την εικόνα της κάθε οικογένειας.
Το περιεχόμενο των οικογενειακών μυστικών θεωρείται ότι μπορεί να προκαλέσει δυσάρεστα συναισθήματα σε όλα τα μέλη της οικογένειας και γι αυτό οι γονείς, πολλές φορές, τα κρατάνε καλά κλειδωμένα μέσα τους και δεν τα αποκαλύπτουν στα παιδιά τους, ή όταν το κάνουν, τα βάζουν να υποσχεθούν ότι δεν θα το “μαρτυρήσουν” ποτέ!
Πρέπει να πούμε ότι υπάρχουν σοβαρά μυστικά στις οικογένειες τα οποία λειτουργούν και μεταφέρονται από τον παππού στον εγγονό με τέτοιο τρόπο ώστε να καθορίζουν την εξέλιξη κάθε μέλους της οικογένειας.
Πρέπει να πούμε επίσης ότι τα μυστικά λειτουργούν με τρόπο συνεκτικό για την οικογένεια, αλλά η συνεκτικότητα αυτή καταντά νοσηρή στο βαθμό που καθορίζει την συμπεριφορά του κάθε μέλους μέσα από την υποταγή του στην “μυστικότητα”.
Τα οικογενειακά μυστικά δημιουργούν μια “πιστότητα” στην οικογένεια και καθορίζουν την μορφή ύπαρξης του μέλους σε αυτή σύμφωνα με τοις όρους που απορρέουν από το ”κοινό” μυστικό. Αυτή η “ένωση” μέσα από το “μυστικό” δημιουργεί σχέσεις αναγκαστικές και ανελεύθερες ως προς την οικογένεια καταγωγής του καθένα. Επίσης μπορεί να πάρει μεγαλύτερες διαστάσεις αυτή η μυστικότητα και να επεκταθεί και σε θέματα τα οποία δεν θα έπρεπε να κρατούνται κρυφά.
Στην ουσία υπάρχουν γεγονότα τα οποία δεν είναι ανάγκη να θεωρηθούν ενοχοποιητικά, ή να δημιουργούν ντροπή για να θεωρηθούν κρυφά. Σύμφωνα όμως με την οικογενειακή ”μυστικότητα”, ένα γεγονός ακόμα και αν δεν είναι πραγματικά άσχημο, αποκτά μια διάσταση η οποία μπορεί να ερμηνεύεται σαν νοσηρή για την ανάπτυξη της οικογένειας, αλλά και των μελών της ξεχωριστά.
Από γενιά σε γενιά...
Η μεταφορά των οικογενειακών μυστικών από την μια γενιά στην άλλη όταν δεν γίνεται με τον λόγο, γίνεται με την συμπεριφορά, με μια κίνηση, ένα βλέμμα, με μια χειρονομία. Με αυτό τον τρόπο το μυστικό, το κρυφό, μπορεί να πάρει μια συμβολική μορφή και να μεταφέρεται ακόμα και μέσα από την σιωπή, το κλάμα, ή τον θυμό, χωρίς να μπορούμε να καταλάβουμε ή να γνωρίζουμε το περιεχόμενό το!.
Παραδείγματος χάριν ένα κρυφό γεγονός μπορεί να ενεργοποιείται μέσα από μια λέξη, μια εικόνα στην τηλεόραση, με ένα τραγούδι, πράγμα που πολλές φορές δεν μπορεί να γίνει αντιληπτό αλλά και αν γίνει να μην μπορεί να ερμηνευτεί από τα παιδιά. Έτσι μπορούν τα παιδιά να γίνουν μάρτυρες μιας συμπεριφορά των γονιών τους, ανεξήγητη, κατά την οποία, ενώ είναι ήρεμοι, αποδεικτικοί, τρυφεροί και προσφέρουν την θαλπωρή και την ασφάλεια που έχουν ανάγκη, ξαφνικά, μέσα από μια λέξη, μια εικόνα, μπορεί να αλλάξουν και να γίνουν σκληροί και απορριπτικοί. Αυτό μπορεί να γίνει για μια στιγμή, μια ώρα, αλλά μπορεί και να κρατήσει πολύ.
Δηλαδή η ύπαρξη μιας τέτοιας συμπεριφοράς του γονέα, η οποία επηρεάζεται από ένα μυστικό που δεν γνωρίζει το παιδί, από την στιγμή που οι γονείς υποστηρίζουν ότι δεν συμβαίνει τίποτα, και ότι λάθος έχει καταλάβει το παιδί βρίσκεται εκτεθειμένο απέναντι στον εαυτό του και τους γονείς του. Μπορεί να το κάνει να χάσει την εμπιστοσύνη στις ικανότητα αντίληψης των δεδομένων για τον εαυτό του και του οικογενειακού του περιβάλλοντος.
Η ανικανότητα του παιδιού να ερμηνεύσει την συμπεριφορά του γονέα το οδηγεί σε δυσάρεστα συμπέρασμα των οποίων βασικό πρωταγωνιστή θεωρεί τον εαυτό του ενοχοποιώντας το ίδιο σαν ο υπαίτιος αυτής της ατμόσφαιρας. Δηλαδή, θεωρεί ότι κάτι άσχημο έκανε το ίδιο και για αυτό ο γονέας συμπεριφέρθηκε, η συμπεριφέρεται με αυτό τον τρόπο.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα ρήγμα στην σχέση του γονέα με το παιδί του η οποία εκφράζεται με την έλλειψη εμπιστοσύνης προς τον γονέα, έτσι ώστε η ισχύς του και το κύρος του να μην λειτουργούν όπως πρέπει και σε τελική ανάλυση το παιδί, να υποτιμήσει την παρουσία του και την φερεγγυότητα του σαν πρότυπο.
Το παρόν
Αυτό που παρατηρούμε είναι ότι, τα παιδιά που μεγαλώνουν σε οικογένειες που έχουν μυστικά γίνονται και αυτά με την σειρά τους μυστικοπαθή. Δηλαδή επαναλαμβάνουν τον τρόπο λειτουργίας τους στην καινούργια οικογένεια και αυτό δημιουργεί μια επανάληψη με όλα τα παραπάνω που αναφέραμε σαν αποτέλεσμα της ύπαρξης του κρυφού. Πρέπει επίσης να υπολογίσουμε αυτό που είχαμε αναφέρει για την “πιστότητα” και την αίσθηση ότι προδίδει την οικογένεια καταγωγής που μεγάλωσε και μπορεί να θεωρηθεί αγνώμων από αυτή, όταν αναφέρεται σε γεγονότα που την αφορούν και “πρέπει” να μείνουν κρυφά.
Έτσι, όπως αναφέραμε, ακόμα και αν κάτι δεν θεωρηθεί τόσο σημαντικό για να γίνει μυστικό, εντούτοις βρισκόμαστε μπροστά σε καταστάσεις του “κρυφού” οι οποίες καταλαμβάνουν τον χώρο και τον χρόνο, τόσο της νέας σχέσης, όσο και τα ίδια τα μέλη της. Δηλαδή το ζευγάρι - χωρίς τα μέλη του να το αντιλαμβάνονται - γίνεται ένας νέος χώρος/χρόνος ανάπτυξης του κρυφού, του μυστικού.
Το κρυφό οδηγεί τα μέλη της νέας σχέσης στην αμφιβολία και την ασφάλεια. Τα οδηγεί να αισθάνονται άβολα να μιλήσουν για το παρελθόν, γι αυτό που έχουν βιώσει στην οικογένεια καταγωγής τους. Τα οδηγεί να αποφεύγουν να λένε την γνώμη τους από ενοχή, από ντροπή και από τον φόβο μήπως ο άλλος, είτε το χρησιμοποιήσει εναντίον τους, είτε δεν το θεωρήσει σημαντικό και το υποτιμήσει.
Κατ΄ επέκταση η ύπαρξη του κρυφού μαθαίνει τα άτομα να μην μιλάνε για τον εαυτό τους. Να μην λένε τίποτα γι αυτό που σκέπτονται, για τον τρόπο που αντιλαμβάνονται τις καταστάσεις που τα αφορούν. Τα κάνει να αποφεύγουν τον ίδιο τους τον εαυτό, να τον κρατάνε κρυφό.
Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται η ανυπαρξία του ατόμου, ή, η ύπαρξη μέσα στο φόβο, την αγωνία και την υποταγή. Δημιουργείται η αποφυγή της εκδήλωσης της υπόστασης του, της γνώμης του, της πίστης του, της αντίληψης και τελικά της πραγματικότητας του.
Συμπέρασμα...
Μόνο μέσα από την  ανάδυση, την φανέρωση, την αποκάλυψη της γνώμης, της πίστης, της αντίληψης και τελικά της πραγματικότητας του κάθε ατόμου μέσα στην σχέση και στην οικογένεια, μόνο μέσα από την υπεράσπισή όλων αυτών σαν κάτι μοναδικό, ατόφιο και σημαντικό για το ίδιο και για τους άλλους, μπορεί το “κρυφό” να χάσει την δύναμη της νοσηρότητας που εκπέμπει διαχρονικά από γενιά σε γενιά, από οικογένεια σε οικογένεια.

Κερεντζής Λάμπρος 
πίνακας: http://masmoulin.blog.lemonde.fr/2010/12/

Σάββατο, 7 Νοεμβρίου 2015

Τα οκτώ στάδια της ανθρώπινης ανάπτυξης


Η ζωή δεν είναι ένας ανθόσπαρτος κάμπος  τον οποίον θα τον περάσουμε κατρακυλώντας ανάμεσα στο παχύ χορτάρι μόνιμα ευτυχισμένοι. Η ζωή είναι καμωμένη από περιόδους, η οποία κάθε μία έχει τα δικά της χαρακτηριστικά και προβληματισμούς. Η κάθε μια έχει τις δικές της δυσκολίες και αντιφάσεις τις οποίες καλείται το άτομο να αντιμετωπίσει για να οδηγηθεί σε αυτό που μπορούμε να ονομάσουμε "πραγμάτωσή" του.
Αυτές τις περιόδους της ανθρώπινης ανάπτυξης, έχουν χωριστεί σε οκτώ στάδια. Καθ΄ ένα από αυτά τα στάδια στοιχειοθετούνται γύρω από δυο αντίθετους πόλους οι οποίοι μπορούν να προκαλέσουν εντάσεις, αντιπαλότητες, κρίσεις. Από αυτές τις συναισθηματικές διακυμάνσεις μπορεί να παραχθεί η αίσθηση της επιτυχίας η της αποτυχίας του ατόμου στην διάρκεια της ζωής του .
Τα στάδια
  1. Από 0-1 έτους: Διακύμανση ανάμεσα στην εμπιστοσύνη και στην έλλειψή της
  2. Από 1-3 ετών: Ένταση ανάμεσα στην ανεξαρτησία και την εξάρτηση ( μαζί με την ντροπή και την αμφιβολία)
  3. Από 4 - 5 ετών: Αντίθεση ανάμεσα στην πρωτοβουλία και την ενοχή
  4. Από 6 – 11 ετών: Ένταση ανάμεσα στην επάρκεια και την ανεπάρκεια του εαυτού.
  5. Στην προ εφηβεία και εφηβεία: Σύγκρουση ανάμεσα στην ταυτότητα και το σύγχυση των ρόλων.
  6. Στους νέους ενήλικες: Αντίφαση ανάμεσα στην κοινωνικότητα και την απομόνωση.
  7. Στην ενηλικίωση: Ενταση ανάμεσα στην δημιουργικότητα και την στασιμότητα
  8. Στο γήρας: Σύγκρουση ανάμεσα στην αίσθηση της υπαρξιακής συνέχειας και της απελπισίας1.
    Βέβαια αυτός ο διαχωρισμός δεν δίνει περισσότερες πληροφορίες για την κάθε περίοδο, από την άλλη όμως δίνει την δυνατότητα να αντιληφθούμε τις δυσκολίες που συναντά κάθε άνθρωπος σε κάθε ηλικία.
    Από το βιβλίο του Jean Cottraux La repetition des senario de vie ( η επανάληψη των σεναρίων ζωής)
    πίνακας Kuguta Kushanda

1Jean Cottraux La repetition des senario de vie

Παρασκευή, 6 Νοεμβρίου 2015

Ο Άδωνις είμαι εγώ...


Πάντα στις παλιές ελληνικές ταινίες βλέπαμε στην αναπαράσταση των “τρελών” κάποιον να λέει ότι “είμαι ο Ναπολέων”. Μέσα από ενός τέτοιου είδους σύμπτωμα θεωρούμε στην ψυχιατρική ότι ο ασθενής έχει “ιδέες μεγαλομανίας”.
Στο βίντεο που ο κύριος “Άδωνις” γύρισε για την υποψηφιότητα του για την προεδρία της Ν.Δ. συναντάμε συχνά αυτό το σύμπτωμα. Γινόμαστε μάρτυρες του παραληρήματος της μεγαλομανίας και του ναρκισσισμού του σε υπερθετικό βαθμό.
Το πρώτο όμως στοιχείο που πρέπει να παρατηρήσουμε δεν είναι η ιδέα που έχει ο “Άδωνις” για τον εαυτό του, αλλά η ιδέα που έχει για τον απλό ανώνυμο πολίτη και τον τρόπο με τον οποίο τον χρησιμοποιεί.
Για τον “Άδωνις” ο πολίτης δεν έχει όνομα, δεν έχει ταυτότητα είναι ο “κανένας”. Ανώνυμος λοιπόν, χωρίς ταυτότητα, είναι εδώ για να εξαίρει τα χαρίσματα του “Άδωνις”. Είναι εδώ για να χρησημοποιειθεί με την ιδιότητα του χωρίς όνομα, χωρίς επάγγελμα. Ενός ανθρώπου χωρίς ιδιότητες για να πατήσει επάνω του ο “Άδωνις”.
Μέσα από το “ανωνυμία” που ο κύριος “Άδωνις” καταδικάζει τον πολίτη, εκείνος αναγκάζεται να αποδεχτεί ότι είναι ένα τίποτα εν αντιθέσει με τον “Άδωνις” που είναι έξυπνος, εργατικός, ετοιμόλογος, συμπαθητικός, μαχητικός, αξιοπρεπής, μορφωμένος, διορατικός, οξυδερκής, φιλικός, αυθόρμητος, απλός, έντιμος, ειλικρινής, θαρραλέος, τσαμπουκάς, συνεπής, ανθρώπινος !!!
Μετά περνάμε στις γυναίκες για τις οποίες ο“Άδωνις” είναι φίλος, ο γιος , άντρας, Δηλαδή έχει όλες τις ιδιότητες και μπορεί να ικανοποιήσει όλες τους τις ανάγκες!!
Και όλοι μαζί φωνάζουν ο“Άδωνις”είναι ένας από εμάς! Είναι σαν εμάς!!! Βέβαια αυτό είναι ένα άλλο ψέμα. 'Ένα ψέμα διότι ποτέ ο “Άδωνις” δεν ήταν σαν τους πολίτες έτσι όπως τους παρουσιάζει ανώνυμους. Ο “Άδωνις” ήταν πάντα“Άδωνις”, με το όνομα!!
Βέβαια εδώ πρέπει να πούμε στον κύριο “Άδωνις” ότι η ανωνυμία που καταδικάζει τους πολίτες σε αυτό το βίντεο είναι από μόνη της μια απανθρωπιά!! 
Περικλείει την απανθρωπιά του “Άδωνις” διότι φανερώνει την επιθετικότητα απέναντι στον πολίτη και την τάση του να υποβιβάσει τον άλλον, να τον “διαλύσει” με στόχο την δική του προβολή. Έτσι όσο ποιο ανώνυμος, άχρωμος, άγευστος, άσχημος εμφανίζεται ο πολίτης, τόσο δυνατός, σημαντικός, ικανός εμφανίζεται ο “Άδωνις” Για αυτόν η χρησιμοποίησή του πολίτη σαν μέσο για προσωπικούς λόγους προβολής είναι όχι μόνο θεμιτό, αλλά αναγκαίο.
Για τον“Άδωνις” δεν υπάρχει καμιά ηθική δέσμευση που μπορεί να τον εμποδίσει. Διότι πιστεύει – και εδώ επανεμφανίζεται το σύμπτωμα της μεγαλομανίας – ότι παρουσία του παρέχει το ύψιστο αγαθό στους πολίτες να βγουν από την ανωνυμία και να γίνουν “κάποιοι” μέσα από την ταύτιση μαζί του. Να τον έχουν για πρότυπο!! 
Για τον “Άδωνις” μόνο με την ταύτιση μαζί του θα μπορέσουν να γίνουν και αυτοί σαν αυτόν επώνυμοι και να... αποκτήσουν ταυτότητα!!
Έτσι όταν όλοι λένε ο “Άδωνις είμαι εγώ”!! τότε όλοι οικειοποιούνται τα προτερήματα και τα χαρίσματα του “Άδωνις” και γίνονται...έξυπνοι, εργατικοί, ετοιμόλογοι, συμπαθητικοί, μαχητικοί, αξιοπρεπείς, μορφωμένοι, διορατικοί, οξυδερκείς, φιλικοί, αυθόρμητοι, απλοί, έντιμοι, ειλικρινείς, θαρραλέοι, τσαμπουκάδες, συνεπείς, και προπάντων ανθρώπινοι!!!
Κερεντζής Λάμπρος
και αν θέλετε να δείτε το βιντάκι εδώ

http://www.iefimerida.gr/news/234520/syriza-kai-nd-sfazontai-gia-ton-xylodarmo-toy-koymoytsakoy

Ο Παγιδευμένος Ταξιδευτής



Όπως γράφει ο Mircea Eliade στο έργο του L' épreuve de labyrinthe ( Η δοκιμασία του Λαβύρινθου),
Ο Οδυσσέας είναι για εμένα το πρότυπο του ανθρώπου, όχι μόνο του σύγχρονου ανθρώπου, αλλά ακόμα και του ανθρώπου του μέλλοντος, επειδή αντιπροσωπεύει τον τύπο του “παγιδευμένου ταξιδευτή”.
Το ταξίδι του είναι ένα ταξίδι προς το κέντρο, προς την Ιθάκη, δηλαδή προς τον εαυτό του.. Υπήρξε ένα καλός ναυτικός, αλλά το πεπρωμένο – εδώ με την σημασία των δοκιμασιών της μύησης που έπρεπε να ξεπεράσει – τον ανάγκασε να μεταθέτει επ' αόριστον την επιστροφή του στην εστία.
Νομίζω πως ο μύθος του Οδυσσέα είναι πολύ σημαντικός για μας. Όλοι εμείς θα είμαστε λιγάκι σαν τον Οδυσσέα, γιατί αναζητώντας, ελπίζοντας να φθάσουμε τελικά, αναμφίβολα, βρίσκοντας για μια ακόμα φορά την πατρική γη, την εστία, ανακαλύπτουμε και πάλι εμάς τους ίδιους.
Αλλά όπως και στον λαβύρινθο σε κάθε αμφίβολη στροφή κινδυνεύει κάποιος να χάσει τον εαυτό του. Αν κάποιος κατορθώσει να βγει από τον λαβύρινθο, βρίσκοντας το σπίτι του ξανά, τότε αυτός είναι ένα νέος όν.
Απόσπασμα
από το βιβλίο του Paul Ricoeur
“Η αφηγηματική λειτουργία”
πίνακας:Giorgio De Chirico



Δευτέρα, 2 Νοεμβρίου 2015

Hannah Arendt: Η αποξένωση δεν είναι μοναξιά


Η αποξένωση δεν είναι μοναξιά. Η τελευταία απαιτεί να είμαστε μόνοι, ενώ η αποξένωση γίνεται ιδιαίτερα αισθητή όταν βρισκόμαστε με άλλους. Εκτός από μερικές σκόρπιες παρατηρήσεις – που γενικά εμφανίζονται κάπως παράδοξα, όπως η φράση του Κάτωνα (την μεταφέρει ο Κικέρων στο De republica 1,17: “Nunquam minus solum esse, quam cum solus esset”, «ποτέ δεν ήταν λιγότερο μόνος από όταν ήταν μόνος» ή μάλλον «δεν αισθανόταν ποτέ λιγότερο αποξενωμένος παρά όταν βρισκόταν σε μοναξιά – ο πρώτος που έκανε τη διάκριση μεταξύ μοναξιάς και αποξένωσης ήταν ο Επίκτητος, ο ελληνικής καταγωγής απελευθερωμένος σκλάβος και φιλόσοφος.
Η αποκάλυψή του έγινε τυχαία, γιατί δεν τον απασχολούσε τόσο η μοναξιά ή η αποξένωση, όσο η μοναχική ύπαρξη με την έννοια, της απόλυτης ανεξαρτησίας. Όπως παρατηρεί ο επίκτητος (Διατριβαί, Βιβλίο 3, Κεφ. 13), ο αποξενωμένος (έρημος) άνθρωπος περιτριγυρίζεται από άλλους ανθρώπους, αλλά δεν μπορεί να έχει κάποια επαφή μαζί τους και είναι εκτεθειμένος στην εχθρότητά τους. Ο μοναχικός, αντίθετα, είναι μόνος και μπορεί γι΄ αυτό «να είναι μαζί με τον εαυτό του», αφού οι άνθρωποι έχουν την ικανότητα «να μιλούν με το εαυτό τους».
 Στη μοναξιά βρίσκομαι, μ΄ άλλα λόγια «με τον εαυτό μου», συντροφιά με τον εαυτό μου, δηλαδή είμαι δύο σε έναν, ενώ στην αποξένωση είμαι στην πραγματικότητα εγκαταλειμμένος απ΄ όλους. Κάθε σκέψη γεννιέται στη μοναξιά και είναι ένας διάλογος ανάμεσα σ΄ μένα και τον εαυτό μου, αλλά αυτός ο διάλογος των δύο στον ένα δεν χάνει την επαφή με τον κόσμο των ομοίων μου:
Αυτοί αντιπροσωπεύονται, πράγματι, στο εγώ με το οποίο κάνω το διάλογο της σκέψης. Το πρόβλημα της μοναξιάς είναι ότι αυτό το «δύο σε έναν» έχει ανάγκη απ΄ τους άλλους για να ξαναβρεί την ενότητά του: Την ενότητα ενός αναλλοίωτου ατόμου, με ιδιαίτερη και μοναδική προσωπικότητα. Εξαρτώμαι αποκλειστικά απ΄ τους άλλους για να επιβεβαιώσω την ταυτότητά μου. Η μεγάλη σωτηρία χάρη της φιλίας για τους μοναχικούς ανθρώπους, είναι ότι τους κάνει να είναι ένα «σύνολο», ότι τους σώζει απ΄ τον πάντα διφορούμενο διάλογο της σκέψης, ότι ανασυγκροτεί την ταυτότητα που τους κάνει να μιλούν με τη μοναδική φωνή ενός αναντικατάστατου ατόμου.
Η μοναξιά μπορεί να γίνει αποξένωση. Αυτό συμβαίνει όταν κάποιος στις μοναχικές στιγμές του αισθάνεται τον εαυτό του να τον εγκαταλείπει. Οι μοναχικοί άνθρωποι κινδυνεύουν πάντα να αισθανθούν αποξενωμένοι, όταν δεν βρίσκουν πια τη σωτηρία χάρη της συντροφικότητας για να σωθούν απ΄ τον διχασμό, την αμφιβολία. Ο κίνδυνος αυτός στην ιστορία έγινε αρκετά μεγάλος και παρατηρήθηκε από άλλους ανθρώπους μόνο τον 19ο αιώνα. Φάνηκε καθαρά όταν οι φιλόσοφοι, που έχουν τη μοναξιά σαν τρόπο ζωής και προϋπόθεση εργασίας, δεν αρκέστηκαν πια στην αρχή ότι «η φιλοσοφία είναι μόνο για τους λίγους» και άρχισαν να υποστηρίζουν ότι κανείς δεν τους «καταλαβαίνει».
Χαρακτηριστικό, σχετικά με αυτή την τάση, είναι το περιστατικό που αναφέρεται στον ετοιμοθάνατο Χέγκελ και που δύσκολα θα μπορούσε κανείς να διηγηθεί για οποιονδήποτε άλλον μεγάλο φιλόσοφο πριν από αυτόν: «Μόνο ένας με κατάλαβε, κι αυτός στραβά». Αντίστροφα, υπάρχει πάντα η πιθανότητα, ένας αποξενωμένος άνθρωπος να βρει τον εαυτό του και ν΄ αρχίσει τον σκεπτόμενο διάλογο της μοναξιάς. Αυτό συνέβη απ΄ ό,τι φαίνεται, στον Νίτσε, όταν εμπνεύστηκε τον Ζαρατούστρα. Σε δύο ποιήματα («Sils Maria» και «Aus hohen Bergen») μιλάει για την μάταιη ελπίδα και τη μελαγχολική αναμονή του αποξενωμένου ανθρώπου, ώσπου ξαφνικά «Ήρθε το μεσημέρι, τότε ο Ένας έγιναν Δύο… Σίγουρα για την ενωμένη νίκη, γιορτάζουμε την γιορτή των γιορτών. Ήρθε ο φίλος Ζαρατούστρα, ο πιο ακριβώς καλεσμένος».
Αυτό που κάνει τόσο αφόρητη την αποξένωση είναι η απώλεια του εαυτού, που αν και υπάρχει πραγματικά στη μοναξιά, δεν μπορεί να επιβεβαιώσει την ταυτότητά του, παρά με τη σίγουρη και αξιόπιστη παρουσία των ομοίων μας. Σ΄ αυτή τη κατάσταση, ο άνθρωπος χάνει την πίστη που έχει στον εαυτό του σαν συνομιλητή στις σκέψεις του, καθώς και τη στοιχειώδη εμπιστοσύνη στον κόσμο που είναι απαραίτητη για κάθε εμπειρία. Χάνονται ταυτόχρονα το εγώ κι ο κόσμος, η δυνατότητα σκέψης κι αισθημάτων.
Η μόνη ιδιότητα του ανθρώπινου μυαλού που δεν έχει ανάγκη ούτε το εγώ, ούτε τους άλλους, ούτε τον κόσμο για να λειτουργήσει και που είναι ανεξάρτητη απ΄ τη σκέψη κι απ΄ την πείρα, είναι η ικανότητα λογικού συλλογισμού που βασίζεται στο καθεαυτό αυτονόητο. Οι βασικοί κανόνες της αυτονόητης βεβαιότητας, ότι δύο και δύο κάνουν τέσσερα, δεν μπορούν να πάψουν να ισχύουν ούτε σε συνθήκες απόλυτης αποξένωσης. Είναι η μόνη «αλήθεια», όπου μπορούν οι άνθρωποι να βασιστούν όταν έχουν χάσει την αμοιβαία επιβεβαίωση, την κοινή λογική που έχουν ανάγκη για να ζήσουν και να μετάσχουν στην κοινή πορεία στον κόσμο. Αλλά αυτή η «αλήθεια» είναι κενή, ή μάλλον δεν είναι καθόλου αληθινή, γιατί δεν αποκαλύπτει τίποτα. (Το να καθορίσει κανείς, όπως το κάνουν μερικοί σύγχρονοι λογικοί, το συναφές ως αληθινό, ισοδυναμεί με άρνηση της ύπαρξης της αλήθειας).
Στην κατάσταση της αποξένωσης, το αυτονόητο δεν είναι πια ένα απλό μέσο της νόησης∙ αρχίζει να γίνεται παραγωγικό, ν΄ αναπτύσσει τις δικές του κατευθύνσεις στη «σκέψη». Ο Λούθηρος (που είχε σίγουρα μοναδικές εμπειρίες μοναξιάς και αποξένωσης, σε σημείο ώστε μια μέρα είχε την τόλμη να πει ότι «είναι αναγκαία η ύπαρξη του Θεού, γιατί ο άνθρωπος χρειάζεται να ΄χει κάποιον να βασιστεί») παρατήρησε κάποτε, ότι οι διαδικασίες της σκέψης που χαρακτηρίζονται απ΄ τον απόλυτο, εσωτερικά αυτονόητο χαρακτήρα της λογικής, απ΄ όπου δεν μπορεί κανείς να ξεφύγει, έχουν κάποια σχέση με την αποξένωση.
*Απόσπασμα από το έργο της
Hannah Arendt,
«Το Ολοκληρωτικό Σύστημα», εκδ. ΕΥΡΥΑΛΟΣ.
πηγή: http://blogs.antifono.gr/istologia/preloudio_skepsis/60-filosofia/72-hannah-arendt-h-