Σάββατο, 27 Φεβρουαρίου 2016

Η κοινωνικοποίηση των παιδιών στα πλαίσια της ελληνικής οικογένειας




Ο κάθε γονιός έχει στο μυαλό του μια εικόνα ενός «ιδανικού» παιδιού, ενός τέλειου παιδιού με διάφορες γνώσεις, αξίες και συμπεριφορές. Έτσι λοιπόν, οι γονείς θέτουν σε εφαρμογή μεθόδους για να διαπλάσουν το παιδί τους, όσο μπορούν πιο όμοιο με το πρότυπο τους. Όμως το «ιδανικό» παιδί διαφέρει από πολιτισμό σε πολιτισμό ανάλογα με τις ηθικές αξίες και συμπεριφορές που έχει ο κάθε πολιτισμός και θεωρεί σημαντικές και αυτό σύμφωνα με τις ανάγκες που υπάρχουν σε κάθε κοινωνία για την ανάπτυξη συγκεκριμένων δεξιοτήτων ή ιδιοτήτων στην προσωπικότητά τους (Χουρδάκη, 1982).

Η γενικότερη αντιμετώπιση των παιδιών αλλά και οι μέθοδοι διαπαιδαγώγησης που χρησιμοποιούνται συνδέονται με την κοινωνικό- πολιτισμική θέση των γονιών και τις εμπειρίες τους, ενώ εξαρτώνται από τα πιστεύω τους όσον αφορά την ανάπτυξη, καθώς και από τις ιδιότητες και δεξιότητες που θεωρούν πιο σημαντικές για το παιδί τους (Κατάκη, 1998).

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι γονείς ανεξάρτητα από την κοινωνική ομάδα στην οποία ανήκουν πιστεύουν ότι πρέπει να αρχίσουν από νωρίς να εμπνέουν στα παιδιά τα ιδανικά τους και ότι η διαπαιδαγώγηση πρέπει να ξεκινά από πολύ μικρή ηλικία, για να διασφαλιστεί η ομαλή πορεία προσαρμογής του παιδιού στο κοινωνικό σύνολο.

Στη νηπιακή ηλικία η κοινωνικοποίηση συντελείται κυρίως δια μέσου του ρόλου των γονιών ως προτύπων συμπεριφοράς (Νόβα-Καλτσούνη, 2004). Το να δημιουργηθεί ένας γερός συναισθηματικός δεσμός μεταξύ παιδιού και ενός από τους γονείς του αποτελεί μια από τις βασικές προϋποθέσεις για την επιτυχή έκβαση της κοινωνικοποίησης του.

Μέσα από το δεσμό της προσκόλλησης που έχει δημιουργηθεί από τη βρεφική ηλικία και εμπεδώνεται κατά τη νηπιακή ηλικία, το παιδί βλέπει το γονιό ως ίνδαλμα και πρότυπο με αποτέλεσμα να τον μιμείται και να ταυτίζεται μαζί του, χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι το παιδί, όταν μεγαλώσει, δε θα έχει τη δική του πρωτοβουλία και κρίση με δικαιώματα επιλογής όσον αφορά τις αντιλήψεις και τη συμπεριφορά του.

Καθώς το παιδί αρχίζει να αποκτά αυτοεπίγνωση και δημιουργεί μια εικόνα για τον εαυτό του, το να νιώθει ότι οι γονείς του το αγαπούν, το σέβονται και το υπολογίζουν επιδρά θετικά στη δημιουργία μιας υγιούς αυτό-εικόνας και στην απόκτηση εμπιστοσύνης στον εαυτό του και τις δυνάμεις του (Μαράτου, 1995).

Η οικογένεια χωρίς καμία αμφιβολία αποτελεί πρωταρχικό παράγοντα στην ανάπτυξη του ατόμου, αφού μέσα στα πλαίσιά της διαμορφώνονται οι βασικές πτυχές της προσωπικότητας του. Οι σχέσεις με τους γονείς είναι κεντρικής σημασίας στην κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού. Το κοινωνικό όμως σύστημα που φέρει το όνομα οικογένεια υπάγεται σε ένα σύνολο μεγαλύτερων συστημάτων (γειτονιά, κοινότητα κλπ.), τα οποία επηρεάζουν τις στάσεις και τις μεθόδους διαπαιδαγώγησης των γονιών.

Οι γονείς επηρεάζουν τα παιδιά τους, αφού διαδραματίζουν γι’ αυτά το ρόλο του δασκάλου, του ηθικού προτύπου, του συναισθηματικού στηρίγματος και του συνηγόρου. Τα παιδιά επηρεάζουν και αυτά με την σειρά τους τη συμπεριφορά των γονιών τους. Το στυλ διαπαιδαγώγησης που εφαρμόζουν οι γονείς εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως το κοινωνικοοικονομικό και μορφωτικό τους επίπεδο, την ηλικία των παιδιών καθώς και την ιδιοσυγκρασία τόσο των ιδίων όσο και των παιδιών τους. Στη συνέχεια θα εξεταστεί η κατανομή των οικογενειακών ρόλων σε σχέση με τα παιδιά και η επίδρασή της στην κοινωνικοποίησή τους.

Όπως φαίνεται από τα διαγράμματα παρακάτω στη μεγάλη πλειοψηφία του δείγματος το κύριο βάρος της διαπαιδαγώγησης των παιδιών το έχει αναλάβει η μητέρα. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι, όπως δείχνει και το σχήμα παρακάτω, η μητέρα τις περισσότερες φορές (35,71%) ασχολείται με το παιδί στην καθημερινή του μελέτη. Το ίδιο ισχύει και για την πρωινή προετοιμασία για το σχολείο. Οι μητέρες είναι αυτές που τις περισσότερες φορές ασχολούνται με το συγκεκριμένο ζήτημα, παρόλο που εργάζονται το ίδιο και έχουν το ίδιο ωράριο με τους άνδρες τους. Το ίδιο ισχύει και για άλλα καθημερινά ζητήματα, όπως το ποιος από τους δύο συζύγους το βάζει να κοιμηθεί, ποιος του διαβάζει πριν τον ύπνο, ποιος το καθαρίζει κλπ. Επίσης θα έπρεπε να σημειωθεί ότι, και στις περιπτώσεις που ο σύζυγος συμμετέχει περισσότερο στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, το προτεινόμενο μοντέλο που επικρατεί είναι μια εξίσου κατανομή των διάφορων καθημερινών υποθέσεων.

Με άλλα λόγια στην παρούσα έρευνα δεν παρατηρούνται υποθέσεις των παιδιών που να τις έχει αναλάβει εξολοκλήρου ο σύζυγος. Σημειώνουμε παραδείγματος χάριν τις δραστηριότητες και την υποχρέωση των γονέων να πηγαίνουν και να φέρνουν τα παιδιά τους σε αυτές. Επίσης θα παρατεθεί και η παρουσία των γονέων σε περιστάσεις που αφορούν το παιδί. Συνεπώς ακόμη και σε καθημερινές δραστηριότητες που αφορούν τα παιδιά και ανήκουν στο χώρο των «εξωτερικών» υποθέσεων του νοικοκυριού η κοινή άποψη των ζευγαριών που συμμετείχαν στην έρευνα είναι η εξίσου κατανομή της υποχρέωσης και στους δύο συζύγους ή μόνο στη μητέρα. Το ίδιο ισχύει με μικρές αποκλίσεις και για άλλες υποθέσεις της καθημερινότητας της οικογένειας, όπως το ποιος παίζει μαζί τους, ποιος τα πηγαίνει στο γιατρό, ποιος τα καθησυχάζει, όταν ξυπνάν τη νύχτα ή όταν φωνάζουν κλπ.

Απόσπασμα από την έρευνα
με τίτλο
Η κατανομή των οικογενειακών ρόλων στην ελληνική οικογένεια και η επίδραση της στην κοινωνικοποίηση των παιδιών. Εμπειρική προσέγγιση.

του
Αντωνίου Παπαοικονόμου,
Εκπαιδευτικού - Διδάκτωρ Φιλοσοφίας ΑΠΘ.

Πηγή: http://www.taekpaideutika.gr/ekp_107-108/12.pdf

πίνακαςΒασιλείου Σπύρος

Παρασκευή, 26 Φεβρουαρίου 2016

Οικογενειακά σενάρια αποσταθεροποιημένης σταθερότητας 3






Η λειτουργία του νέου μέλους


Τηλέφωνο πήρε μια κοπέλα η οποία μίλησε για την ξαδέλφη της που είχε κλειστεί στο σπίτι και καθημερινά έκλαιγε, και μάλιστα τις περισσότερες φορές δεν ήθελε να ανοίξει τα παντζούρια του δωματίου της. Είπε επίσης ότι πολλές φορές έκανε εμετό και είχε την θωριά ενός άρρωστου ανθρώπου... και κανείς δεν μπορούσε να καταλάβει τι έχει. Είχε θορυβηθεί πολύ για την κατάστασή της και ήθελε να την βοηθήσει για να βγει από την κατάθλιψη που είχε κλειστεί.

Όταν ήρθαν, προς έκπληξή μου είδα ότι είχα να κάνω με μια κοπέλα, όμορφη, χαμογελαστή και πολύ ευγενική. Δέχτηκα και τις δύο και ζήτησα να μου μιλήσουν για το το πρόβλημα. Η κάθε μία μίλησε για το πως έβλεπε την κατάσταση και κάπως έτσι ξεκίνησε η συνεργασία μου με την Μάρα.

Σε μια από τις συναντήσεις μας είδα και την μητέρα της , γυναίκα με πολλά προβλήματα υγείας η οποία είχε υποστεί ένα βίαιο χωρισμό. Ξαναπαντρεύτηκε, αλλά και ο νέος της άντρας δεν κατάφερε, όπως περίμενε να την κάνει ευτυχισμένη. Έλλειπε λόγω εργασίας και έπινε.

Η ξαδέλφη της Μάρας προερχόταν και αυτή από μια χωρισμένη οικογένεια αλλά είχε καταφέρει να απομακρυνθεί από αυτή. Είχε τελειώσει τις σπουδές της και είχε βρει εργασία στην ειδικότητα της. Έμενε μόνη της, και χαιρόταν την αυτονομία της κάτι που επιθυμούσε να πετύχει και η Μάρα.

Η Μάρα είχε αναγκαστεί να αφήσει το λύκειο για να βοηθήσει την μητέρα της που εκείνη την εποχή είχε εκδηλώσει τα προβλήματα υγείας. Μια σοβαρή κατάθλιψη την είχε ρίξει στο κρεβάτι και δεν έκανε τίποτα. Ο πατέρας της δεν είχε καμιά επαφή μαζί της και ο πατριό της παρουσιάζεται σαν κάποιος που δεν λαμβάνει αποφάσεις, ήταν στο “κόσμο του”.

Για δυο χρόνια είχε αναλάβει το σπίτι μένοντας μέσα, αφήνοντας τις παρέες της και τις φίλες της. Μετά από καιρό η μητέρα της άρχισε να νιώθει καλύτερα σε σχέση με την κατάθλιψη, αλλά τα σοβαρά οργανικά προβλήματα που είχε, δεν τις επέτρεπαν να αναλάβει όπως παλιά το σπίτι κάτι που το επωμίστηκε η Μάρα.

Η Μάρα είχε σαν στόχο να συνεχίσει τις σπουδές της και να ειδικευτεί σε ένα επάγγελμα που της άρεσε, για να μπορέσει να δημιουργήσει την δική της ζωή και οικογένεια.

Στις συναντήσεις μας ερχόταν ντυμένη στα μαύρα όπως η μητέρα της. Ήταν ευαίσθητη, χωρίς παρέες, μόνη, με μια σχέση που δεν την ικανοποιούσε, με κάποιον που την καταπίεζε. Αν και η οικογένεια του, την οποία είχε γνωρίσει, της είχε φερθεί άσχημα - η μητέρα του την είχε βρίσει και προσβάλει - εκείνος δεν την υπερασπίζονταν. Όπως έλεγε... έπρεπε να τον κρατήσει, διότι δεν είχε κανένα άλλο άνθρωπο να μιλήσει, ακόμα και αν πληγωνόταν πολύ από την συμπεριφορά του.

Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι η Μάρα δεν φανταζόταν ότι μπορούσε να απαιτήσει κάτι από τον άλλον. Περίμενε στωικά, όπως είχε μάθει από την οικογένεια της, να της προσφέρει ο άλλος αυτό που ήθελε, έτσι ήταν σχεδόν καθημερινά απογοητευμένη. Η θλίψη ήταν μια καθημερινή φίλη για αυτήν.

Στις σχέση μας ήταν συνεργάσιμη. Προσπαθούσε όσο της το επέτρεπε το συναισθηματικό και ψυχοκοινωνικό πλαίσιο που μεγάλωσε, να καταλάβει τι της συνέβαινε για να μπορέσει να αλλάξει την κατάσταση. Περάσαμε πέντε συνεδρίες οι οποίες επικεντρώθηκαν στο να επανακτήσει η Μάρα την εμπιστοσύνη στον εαυτό της και να βγει στην κοινωνία βρίσκοντας κάποια δουλειά με στόχο το ερχόμενο Σεπτέμβριο να ξεκινήσει εκ νέου τις σπουδές που είχε παρατήσει.

Στην διάρκεια αυτών των συνεδριών η Μάρα εκδήλωσε την ικανοποίηση της ανακαλύπτοντας έναν άλλο τρόπο να σκέπτεται τα θέματα που την αφορούσαν και μάλιστα στην τελευταία μας συνεδρία έβαλε μια χρωματιστή ζακέτα πράγμα που, όπως είπε, είχε να το κάνει πολλά χρόνια. Επίσης μου έκανε την πρόταση να έρχεται πιο συχνά και είχαμε μείνει σύμφωνοι να το εξετάσουμε.

Όταν η μητέρα της με πήρε κάποια στιγμή τηλέφωνο για να αναβάλλει το ραντεβού της , λέγοντας μου ότι θα μου τηλεφωνήσει η ίδια για ένα καινούργιο ραντεβού, κατάλαβα ότι η Μάρα δεν θα ξανάρθει. Η επερχόμενη αλλαγή της δεν ήταν καθόλου αποδεχτή από την οικογένεια. Αυτό, δεν το κρύβω, ότι με στεναχώρησε.


Η λειτουργία της οικογένειας


Δυστυχώς στην περίπτωση της Μάρας βρισκόμαστε μπροστά σε μια περιοριστική λειτουργία της οικογένειας την οποία την ονομάζουμε “αντίσταση στην αλλαγή”. Εκφράζει, μεταξύ των άλλων, μια προσπάθεια καθορισμού της ζωής του νέου μέλους σύμφωνα με τις ιδέες, τις πεποιθήσεις και τους φόβους των γονέων.

Δεκαετίες τώρα έχω καταλάβει ότι η οικογένεια μπορεί να λειτουργήσει σαν φυλακή για το νέο μέλος της. Ότι το παιδί μπορεί να βρεθεί εκτεθειμένο σε ερμηνείες της πραγματικότητας που πηγάζουν από τις διαφορετικές πεποιθήσεις των γονιών. Ότι μπορεί να είναι εκτεθειμένο από το αρνητικό αποτέλεσμα των αλληλεπιδράσεων της σχέσης τους και από την “νοσηρότητα”των συνηθισμένων σκέψεων και ιδεών οι οποίες γίνονται το πλαίσιο της ανάπτυξής του.

Έχω καταλάβει ότι η οικογενειακή σχέση μπορεί να οδηγήσει το παιδί σε μια άτροπο. Σε ένα χώρο ανήλιο χωρίς διέξοδο, και το χειρότερο χωρίς την ικανότητα να βρεθεί διέξοδος, διότι για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο χρειάζεται η αυτοπεποίθηση, χρειάζεται η αυτοεκτίμηση, χρειάζεται η δύναμη που προσφέρει η άρνηση, η οποία ποτέ δεν έχει καλλιεργηθεί από την οικογένεια.

Έχω καταλάβει ότι το παιδί μεγαλώνοντας, αναγκάζεται να υιοθετήσει τον τρόπο σκέψης, ερμηνείας και ενέργειας, που προβάλει σαν “σωστός” από την οικογένεια, ο οποίος είναι καθορισμένος και οροθετημένος από την μορφή των σχέσεων και το ποσοστό ενοχής το οποίο εμπεριέχουν.


Η ερμηνεία της οικογένειας


Έτσι η οικογένεια δημιουργεί συνθήκες πιεστικές καθώς κάθε πράξη του νέου μέλους της, την αξιολογεί και επηρεάζει τον τρόπο που σκέπτεται, που αισθάνεται και τέλος που ενεργεί.

Στην ουσία στην οικογένεια, τα ενεργήματα, οι πράξεις του νέου μέλους, ερμηνεύονται αρνητικά. Οι ενέργειές του δεν λαμβάνονται σαν θετικό στοιχείο, αντίθετα θεωρούνται σαν αντίδραση-αντίσταση-άρνηση προς τους γονείς και το κόσμο που αυτοί έχουν κατασκευάσει.

"Θέλει να κάνει του κεφαλιού του”, αυτή η έκφραση έρχεται να χαρακτηρίσει αρνητικά οποιαδήποτε πρωτοβουλία μπορεί να αναλάβει το νέο μέλος στα πλαίσια της οικογένειας. Ερμηνεύεται σαν άρνηση , ενώ είναι μια πράξη ανεξαρτησίας, η οποία, δυστυχώς δεν θεωρείται θετική.

Δηλαδή σαν η οικογένεια, να μην μπορεί να αντιληφθεί την σημασία της πρωτοβουλίας του παιδιού της. Να μην μπορεί να αντιληφθεί την σημαντικότητα της πράξη του. Να μην θεωρεί ότι αποτελεί μια προσπάθεια γνώσης του εαυτού του, των ικανοτήτων του, καθώς και του κόσμου που το περιβάλλει.

Για μεν τους γονείς μια τέτοια προσπάθεια μπορεί να θεωρηθεί σαν πράξη αμφισβήτησης της ισχύος τους, σαν αμφισβήτηση αυτού που αντιπροσωπεύουν. Υιοθετούν μια συμπεριφορά αρνητική σε κάθε καινούργια προσπάθεια, ερμηνεύοντας την και αποδίδοντας της μια σημασία η οποία απέχει πολύ από την πραγματικότητα του παιδιού, αλλά είναι πολύ κοντά στους φόβους και τις ιδεοληψίες τους. Δηλαδή οι ενέργειες του παιδιού παίρνουν διαστάσεις απειλητικές για τους γονείς.

Για μεν το νέο μέλος, η προσπάθεια του αποτελεί μια γνωριμία με τις ικανότητες του, με την δυνατότητα του να ορίζει και να ελέγξει την σχέσης του με τον κόσμο. Μέσα από τον έλεγχο αυτής της σχέσης θα αποκτήσει την αυτονόμησης και την ακεραιότητα του σαν άτομο.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες η οικογένεια αποτρέπει περισσότερο από το να προτρέπει στο νέο μέλος της να ενεργήσει ελεύθερα και να στηριχτεί στην δική του αντίληψη και ερμηνεία της πραγματικότητας.

Η λειτουργία της δημιουργεί μέσα του ένα χώρο αυτό-αμφισβήτησης της πράξης του, οδηγώντας το να ζητά πάντα την γνώμη των άλλων για οτιδήποτε θέλει να κάνει, ζητώντας του να συνεχίσει να λειτουργεί στα πλαίσια που αυτή έχει ορίσει.

Επίσης αυτή η λειτουργία, περισσότερο από το να προτείνει, απορρίπτει, περισσότερο από το να αποδέχεται, περιορίζει, περισσότερο από το να ανοίγει τους ορίζοντες, τους κλείνει... και το χειρότερο, ενοχοποιεί την μη συμμόρφωση του νέου μέλους της, φθάνοντας μέχρι την τιμωρία, αντί να το απελευθερώνει!

Επίλογος

...Σκέπτομαι την Μάρα και το μακρύ σκοτεινό μονοπάτι που η λειτουργία της οικογένειας της ανοίγει, περιορίζοντας την στα δικά της ανήλια πνευματικά και συναισθηματικά δωμάτια.

Εύχομαι να μεγαλώνει μέσα της το σπέρμα του δικαιώματος και της υποχρέωσης απέναντι στην ζωή της, στον εαυτό της, που είναι πολύ πιο σημαντική από ότι η υποχρέωση απέναντι στους άλλους... όποιοι και αν είναι αυτοί.

Κερεντζής Λάμπρος





Πέμπτη, 18 Φεβρουαρίου 2016

Ο πρόσφυγας και ο πολίτης. Ένας διάλογος που πρέπει να αποτραπεί!





Ο φόβος του συστήματος


Ο κουρασμένος πολίτης, ριγμένος στον καναπέ του σπιτιού του, ξεθεωμένος από την καθημερινότητα που τον απειλεί, παρακολουθεί τον πλανητικό πρόσφυγα να πλησιάζει τον “χώρο” του ακούγοντας την περιγραφή που συνοδεύει την εικόνα του, μετατρέποντας τον από θύμα σε θύτη με απειλητικές διαθέσεις.

Η φαντασία οργιάζει και οι εικόνες της κατάληψης του ζωτικού του χώρου από αυτό στοιχειοθετούνται στο μυαλό ακόμα και όταν δεν υπάρχουν. Η τηλεοπτική γλώσσα(εικόνα-λόγος) κατασκευάζει την πραγματικότητα και πετάει μέσα τον φιλήσυχο πολίτη, παραδίνοντας τον σε ένα διάλογο που εκείνος τρομάζει και ψάχνει τις απαντήσεις μέσα από το οπλοστάσιο της βίας που η ίδια η τηλεοπτική γλώσσα προτείνει.

Αλλά και ο πλανητικός πρόσφυγας με τον φιλήσυχο πολίτη εδώ και καιρό έχουν ξεκινήσει ένα κρυφό διάλογο με φόντο το πολιτικοοικονομικό σύστημα. Στην ουσία είναι ένας διάλογος κουφών διότι τα μηνύματα του καθένα μπορούν να φθάσουν στον άλλον μόνο μέσω της διαστρεβλωτικής διαμεσολάβησης των ΜΜΕ

Ο φόβος του συστήματος είναι η αποκρυπτογράφηση της πραγματικότητας του πλανητικού πρόσφυγα και η συνειδητοποίηση της κατάστασης του φιλήσυχου πολίτη. Αυτές οι δύο καταστάσεις δεν πρέπει να συνομιλήσουν μεταξύ τους, δεν πρέπει να έρθουν σε διάλογο, διότι θα δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα στην συνοχή του συστήματος με την δική τους ένωση.


Ο διάλογος αλληλεγγύης και συμπόνιας


Αυτό που θα μπορούσε να επιτευχθεί από ένα διάλογο κατευθείαν μεταξύ τους, θα ήταν να εκφραστεί η αλληλεγγύη και συμπόνια. Επίσης ο ανθρωπισμός θα γινόταν το βασικό στοιχείο του. Θα ενεργοποιούταν οι ταυτίσεις μέσα από την ομοιότητα των κοινωνικών βιωμάτων που στην φόρμα διαφέρουν, αλλά στο περιεχόμενο είναι τα ίδια. Διότι τόσο ο φιλήσυχος πολίτης όσο και ο πλανητικός πρόσφυγας έχουν βιώσει τον πόνο, τον αποκλεισμό, την ανεργία, την φτώχεια, το ξερίζωμα, την προσβολή, όπως έχουν νιώσει την χαρά της αποδοχής, την οικογενειακή ζεστασιά, την επαγγελματική επιτυχία...

Είναι άξιο προσοχής πόσα κοινά πράγματα ενώνουν τον φιλήσυχο πολίτη και τον πλανητικό πρόσφυγα. Πως αυτή η σχέση αποτελεί μια επανάληψη της σχέσης του εαυτού με τον άλλον, τον διαφορετικό, του οποίου όμως η διαφορετικότητα μένει στην φόρμα και όχι στο περιεχόμενο.

Το περιεχόμενο είναι γεμάτο από τα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης ύπαρξης αφημένης στην αγριότητα του οικονομικοπολιτικού συστήματος και τα εκάστοτε συμφέροντά του, κάτι που αφορά τόσο τον πλανητικό πρόσφυγα, όσο και τον φιλήσυχο πολίτη.

Με τον ίδιο τρόπο που ο πλανητικός πρόσφυγας κουβαλάει τον ξεριζωμό, τον ξενιτεμό, την πλήρη καταστροφή της οικογενειακής του εστίας, καταδικασμένος από αποφάσεις για τις οποίες ποτέ δεν ρωτήθηκε. Έρμαιο συμφερόντων, τα οποία ξεπερνούν την ύπαρξή του και την χρησιμοποιούν σε στόχους που δεν μπορεί να τους φανταστεί...

Με τον ίδιο τρόπο που το σώμα του διωγμένο, κακοποιημένο, νεκρό μαζεύεται από εθελοντές σε απομεμακρυσμένες παραλίες. Με τον ίδιο τρόπο που το πνεύμα του βιάζεται καθημερινά από αδιόρατους βιαστές που δεν αισθάνονται καμιά ενοχή, αλλά αντιθέτως υπερασπίζονται το δίκαιο των αποφάσεων δικαιολογώντας τις παράπλευρες απώλειες...

Με τον ίδιο τρόπο και ο φιλήσυχος πολίτης γίνεται τις περισσότερες φορές έρμαιο κυβερνητικών αποφάσεων, όπου ο φόβος του αποκλεισμού, ο φόβος της ανεργίας, της φτώχειας, ο φόβος του “ξεριζωμού” που θα τον οδηγήσει στο πεζοδρόμιο του πολιτισμού, όπως τόσους άλλους φιλήσυχους πολίτες, επικρατεί και τον τρομοκρατεί καθημερινά.

Με τον ίδιο τρόπο το σώμα του φιλήσυχου πολίτη πουλιέται και αγοράζεται στις αγορές του κόσμου και το πνεύμα του βιάζεται καθημερινά στην αποδοχή του εκβιαστικής ζωής απέναντι στην απειλή του αποκλεισμού
Όλες αυτές οι ανθρώπινες καταστάσεις εκκολάπτουν τα συναισθήματα αλληλεγγύης που μέσα από τον διάλογο με τον άλλον δημιουργούν τα σημεία επανεύρευσης και εν συναίσθησης τόσο του άλλου όσο και του εαυτού.

Αυτό όμως που παρατηρείται είναι ότι η διαμεσολάβηση των ΜΜΕ δεν επιτρέπει αυτόν το διάλογο. Με την διαμεσολάβηση όλα αυτά τα στοιχεία επανεύρευσης και αλληλεγγύης του άλλου... μετατρέπονται σε στοιχεία διαχωρισμού και αποτροπής


Ο διάλογος της απειλής


Πολιτικά συστήματα που καταχρηστικά ονομάζονται “δημοκρατίες” βουτάν τους πληθυσμούς τους στα σκοτάδια του φόβου και της αγωνίας ενός δολοφονημένου αύριο.

Χώρες ερμητικά κλεισμένες με αυταρχικές κυβερνήσεις και ανελεύθερους πληθυσμούς, που και οι ίδιοι σύρθηκαν και σέρνονται γυμνοί μέσα στην ιστορία. Που φυλακίστηκαν, διώχτηκαν και αναγκάζονται, χάριν του φιλελευθερισμού να οριοθετήσουν τα όνειρα τους με μεροκάματα τις φτώχειας και της δυστυχίας.

Κάτω από αυτές τις συνθήκες ο ανυπεράσπιστος φιλήσυχος πολίτης θεωρεί τον πλανητικό πρόσφυγα σαν απειλή, σαν εχθρό, σαν εξωτερικό κίνδυνο. Αυτό φανερώνει ότι έχει πιεστεί από το κοινωνικό σύστημα της πατρίδος που υπηρετεί και δεν συνειδητοποιεί την μανία του εσωτερικού εχθρού που είναι το ίδιο το σύστημα που τον καθυποτάσσει.

Έτσι η παρουσία του πλανητικού πρόσφυγα δίνει μια ευκαιρία στο πολιτικοοικονομικό σύστημα για μια περαιτέρω καταπίεση του φιλήσυχου πολίτη και ενώ θα μπορούσε η παρουσία του να γίνει απειλή μέσα από την συνειδητοποίηση της ανθρώπινης κατάστασης, αυτό έχει την ικανότητα να την μετατρέπει σε όπλο για την προστασία και την αναπαραγωγή του.

Τα ΜΜΕ τον αναγκάζουν τον φιλήσυχο πολίτη σε ένα κατευθυνόμενο διάλογο με τον πλανητικό πρόσφυγα κάνοντας τον να νιώθοντας την αγχωτική ανάσα του μέσα στα σπίτι του. Έτσι ώστε ο γυμνός, διωγμένος, κυνηγημένος ενός παράλογου πολέμου γίνεται εχθρός που κάθε μέρα έρχεται να ψιθυρίσει ανήσυχα λογάκια στο φοβισμένο αυτί του.

Κάθε μέρα το οικονομικοπολιτικό σύστημα με την παρουσία του πλανητικού πρόσφυγα αναβαπτίζει τον διάλογο με τον φιλήσυχο πολίτη φοβίζοντας τον ακόμα περισσότερο. Μιλώντας του για το βαθμό ξεπεσμού της ανθρώπινης ύπαρξης. Για το βαθμό αφαίρεσης των δικαιωμάτων. Για το θάνατο του παρελθόντος και την εκτέλεση μέλλοντος.

Όλα αυτά τα λόγια θορυβούν τον πολίτη των ανεπτυγμένων δημοκρατιών. Φέρνουν πιο κοντά τον εφιάλτη που θέλει να αποφύγει κάνοντας ότι δεν τον βλέπει. Αισθάνεται μεγαλύτερη την πίεση της δικής του απάνθρωπης καθημερινότητας. Ο διάλογος της πολιτισμένης μιζέριας με την πραγματικότητας του πρόσφυγα γίνεται ένα εκρηκτικός εσωτερικός διάλογος που κανείς δεν μπορεί να αποφύγει.

Οι Ευρωπαίοι πολίτες νιώθουν ότι απειλούνται τα παιδιά, οι δουλειές, η πατρίδα τους και κλεισμένοι μέσα στο φόβο, τρέμουν μήπως χάσουν την μιζέρια της δολοφονικής πραγματικότητας που ζουν από τους ξυπόλυτους εισβολείς. Με αυτό τον τρόπο βοηθάν την απανθρωπιά του συστήματος να αναπαράγεται καθημερινά.

Το σφαγείο που συνωστίζονται οι φιλήσυχοι πολίτες δεν το κατασκεύασαν οι πλανητικοί πρόσφυγες, αλλά ήταν κατασκευασμένο από καιρό. Φιλήσυχοι πολίτες, όπως και οι πλανητικοί πρόσφυγες, χάνονται μέσα του σιγά, σιωπηλά χωρίς να τους παίρνει χαμπάρι κανείς.

Η παρουσία των προσφύγων είναι η εκφρασμένη εικονικά απειλή του οικονομικοπολιτικού συστήματος για τον φιλήσυχο πολίτη του μέλλοντος. Η εξαθλίωση της ζωής τους μένει έτσι να κρέμεται πάνω από το κεφάλι τους, σαν την υπαρξιακή γκιλοτίνα, τρομοκρατώντας την φαντασία τους.

Οι φιλήσυχοι πολίτες μάταια τροφοδοτούν με ρατσιστικά ιδεολογήματα την χαμένη από καιρό ικανότητα να αντιληφθούν τον πολιτικό-οικονομικό τερατούργημα που κατασκευάζει πρόσφυγες, μετανάστες και υποταγμένους μεροκαματιάρηδες του 21ου αιώνα.

Νομίζουν ότι υπερασπίζονται τον εαυτού τους ενώ στην ουσία υπερασπίζονται το οικονομικοπολιτικό σύστημα που αυθαιρετεί μετατρέποντας την ζωή σε ένα απέραντο σφαγείο όπου ο καθένας προσπαθεί να μην είναι το θύμα, αλλά να σπρώξει κάποιον άλλον στην θέση του. Η ίδια μιζέρια, φτώχεια και αλλοτρίωση μαστιγώνει την καθημερινότητα του φιλήσυχου πολίτη και του πλανητικού πρόσφυγα.

Η προβολή των εξαθλιωμένων σαν εισβολείς και η προσπάθεια αποκοπής του ερχομού τους με οποιοδήποτε μέσο, φανερώνει την διαστροφική μορφή του οικονομικού συστήματος που κατασκευάζει το διάλογο ανάμεσα στο θύμα και τον θύτη με τέτοιο τρόπο ώστε κανείς να μην συνειδητοποιεί την κατάστασή του, έτσι ώστε και οι δύο, να νιώθουν θύτες, και θύματα εναλλάξ.

Ο φόβος της δυστυχίας που νιώθουν οι φιλήσυχοι πολίτες της Ευρώπης δεν είναι μια κατάσταση που φέρνει η παρουσία των προσφύγων ή των μεταναστών, αλλά κάτι που προϋπάρχει και επιβάλλεται επιστημονικά από το οικονομικοπολιτικό παγκόσμιο κατεστημένο.


Κερεντζής Λάμπρος

φωτογραφία PaulaRosa-



Σάββατο, 13 Φεβρουαρίου 2016

Η Ασέβεια προς τους Kοινωνικούς Θεσμούς




Κάθε μέρα γινόμαστε μάρτυρες διασυρμού των κοινωνικών θεσμών με τον έναν ή τον άλλο τρόπο από αυτούς που τους αντιπροσωπεύουν σε οποιαδήποτε κλίμακα της κοινωνικής ιεραρχίας και αν βρίσκονται. Όλοι αυτοί ξεχνάνε ότι, αν μια κοινωνία λειτουργεί αυτό το πετυχαίνει μέσα από την ύπαρξή τους.

Μάλλον σε αυτό το σημείο θα πρέπει να υπενθυμίσουμε, τι είναι Θεσμός και πως, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, μέσω αυτών μπόρεσε να επιβιώσει και να λειτουργήσει το πολιτικό και κοινωνικό σύστημα.

Η λέξη “θεσμός” ετυμολογικά προέρχεται από το αρχαίο “τίθημι” με ρίζα θεμο- που σημαίνει τοποθετώ, βάζω στην θέση του κάτι. Ο θεσμός έχει σχέση επίσης με το ρήμα θεμελιώνω και το ουσιαστικό “θεμέλιο”. Ο θεσμός θεμελιώνει μια κοινωνία. Είναι η βάση πάνω στο οποίο στηρίζεται το οικοδόμημα της.

Οι κοινωνικοί θεσμοί είναι κοινωνικές δομές οργάνωσης οι οποίες έχουν σαν λειτουργία την διατήρηση της κοινωνίας. Διαμορφώθηκαν μέσα από το πέρασμα των χρόνων και αποτελούν τις βάσεις του κοινωνικού συστήματος. Αποτελούν ένα οργανωμένο σύστημα κοινωνικών λειτουργιών το οποίο εκφράζει τους κανόνες, τις υποχρεώσεις και τις κοινωνικές συμβάσεις που διευκολύνουν την δόμηση της κοινωνίας καθορίζοντας επίσης και τα όρια μέσα στα οποία πρέπει να κινηθεί τόσο η ίδια όσο και ο πολίτης. Δηλαδή οι θεσμοί εξασφαλίζουν την οργάνωση και την λειτουργία της.

Σαν θεσμούς μπορούμε να θεωρήσουμε τόσο κοινωνικές δομές όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η δικαιοσύνη, η οικογένεια, όπως και μορφές λειτουργίας της κοινωνίας όπως το κράτος, η οικονομία, το πολίτευμα και τα επιμέρους μέρη του, κόμματα, ιδεολογίες, αλλά και οι ρόλοι που τα απαρτίζουν, όπως ο ρόλος του πολιτικού, του βουλευτή, του πρωθυπουργού, του προέδρου της κυβέρνησης, και τέλος του πολίτη. Όλοι και όλα που αναφέρουμε, αποτελούν το σύνολο των κοινωνικών θεσμών που ασφαλίζουν, όπως είπαμε, την εύρυθμη λειτουργία της κοινωνίας.

Η δημοκρατία λοιπόν είναι ένα θεσμός και κάθε πρόσωπο το οποίο εκλέγεται αντιπροσωπεύει το θεσμό, δηλαδή είναι το αποτέλεσμα μιας κοινωνικής λειτουργίας την οποία καλείται να υπερασπιστεί. Βρίσκεται εκεί που βρίσκεται μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες οι οποίες και αυτές εκφράζουν μορφές λειτουργίας της κοινωνίας στις η συμμετοχή του πολίτη σαν κοινωνικός θεσμός, είναι απαραίτητη.

Είναι εκπληκτικό με πόση ευκολία, από την μια αυτοί που εκφράζουν το θεσμό (θεσμικοί λειτουργοί), δεν τον προστατεύουν, αλλά αντιθέτως τον φθείρουν με την συμπεριφορά που υιοθετούν, και από την άλλη οι πολίτες, με πόση ευκολία στρέφονται ενάντια σε πρόσωπα και λειτουργίες που αντιπροσωπεύουν την ύπαρξη των θεσμών και εκφράζουν θεμελιώδεις λειτουργίες του κοινωνικού συστήματος, το οποίο τους περιβάλει.

Με πόση μανία ζητάνε την αποπομπή προσώπων, την κατάργησή λειτουργιών, ξεχνώντας ότι η επιλογή τους ήταν αποτέλεσμα μια θεσμικής λειτουργίας που εξασφάλισε και εξασφαλίζει την κοινωνική λειτουργία στην οποία και οι ίδιοι συμμετείχαν! Ξεχνώντας πως η βίαιη έξω-θεσμική κατάργησή τους στρέφεται πρωτίστως ενάντια στην υπόσταση του ίδιου τους του εαυτού τους σαν πολίτη, σαν θεσμικού παράγοντα και θεματοφύλακα, του δημοκρατικού συστήματος.

Πολλές φορές αυτή η στάση τους μας κάνει να σκεφτούμε ότι, δεν εκλαμβάνουν την παρουσία τους σαν μέρος του κοινωνικού και πολιτικού συστήματος. Εμφανίζονται πάντα σαν να είναι έξω από όλα αυτά και μακριά από την υπευθυνότητα τους για την λειτουργία του. Σαν να μην αντιλαμβάνονται ότι είναι κομμάτι των θεσμών ενάντια των οποίων στρέφονται και ότι οι θεσμοί αυτοί ασφαλίζουν την σταθερότητα της κοινωνίας που ανήκουν.

Η ασέβεια προς τους κοινωνικούς θεσμούς εκφράζει την υποτίμηση τόσο της κοινωνία όσο και της ίδιας της δημοκρατίας. Εκφράζει επίσης υποτίμηση και της ίδιας παρουσίας του πολίτη διότι και ο πολίτης, όπως είπαμε, αποτελεί ένα θεσμό της κοινωνίας και είναι αναπόσπαστο κομμάτι της λειτουργίας της.

Ο πολίτης υπάρχει και λειτουργεί σαν αναπόσπαστο κομμάτι του κοινωνικού συστήματος και των θεσμών που αντιπροσωπεύει και αυτή η ενότητα είναι που ασφαλίζει την διατήρηση και την σταθερότητα τόσο του κοινωνικού περιβάλλοντος που ανήκει, όσο και την σταθερότητα του εαυτού του.

Δηλαδή ο πολίτης βρίσκεται σε μια συνεχή αλληλεξάρτηση και αλληλεπηρεασμό με τους άλλους θεσμούς, τόσο σαν χρήστης όσο και σαν παραγωγός τους. Είναι αυτός που πρέπει να τους στηρίζει για να στηρίζεται και ο ίδιος. Είναι αυτός που πρέπει να φροντίζει για την ύπαρξή τους για να μπορεί να υπάρξει και αυτός. Μέσα από την υποστήριξη και την έμφαση της σημασίας τους για τον ίδιο, εξυψώνει τον εαυτό του και τον ορίζει σαν θεσμικό παράγοντα ο οποίος εμπεριέχει και υπεραμύνεται όλων των κοινωνικών θεσμών εξασφαλίζοντας την ύπαρξή τους, που με την σειρά τους εξασφαλίζουν την δική του ύπαρξή.

Η υποτίμηση και η κατάλυση των κοινωνικών θεσμών επιφέρει την υποτίμηση και κατάργηση τς έννοιας του πολίτη.


Κερεντζής Λάμπρος

πίνακας: Ilya Répine





Παρασκευή, 12 Φεβρουαρίου 2016

Β) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΓΚΛΗΜΑ




Τι είναι το διαδίκτυο.

Το διαδίκτυο αποτελεί μία από τις βάσεις της σημερινής κοινωνίας. Έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ο κόσμος επικοινωνεί, δουλεύει, μαθαίνει και το σπουδαιότερο ζει. Το διαδίκτυο (ιντερνέτ) μπορεί να περιγραφεί ως ένα τεράστιο πλέγμα ψηφιακών γραµµών, το οποίο διασυνδέει εκατοµµύρια υπολογιστών σε χιλιάδες δίκτυα, διασκορπισµένα σε ολόκληρο τον κόσµο, παρέχοντας σε αυτούς ποικιλία υπηρεσιών και εργαλείων. 5

Αποτελεί την κύρια μηχανή με την οποία άτομα επικοινωνούν μεταξύ τους ταχύτερα πλέον από ποτέ. Στα σπουδαιότερα πλεονεκτήματα του έχουν περιληφθεί, η ταχύτητα και η άνεση. Τα πάντα μπορούν να πραγματοποιηθούν με το πάτημα ενός κουμπιού του πληκτρολογίου ή με ένα κλικ του ποντικιού. Στο διαδίκτυο ο τόπος χάνει την σημασία του. Η σωστή χρήση του διαδικτύου μπορεί να ανεβάσει το μορφωτικό επίπεδο των χρηστών του προσφέροντας τους επίκαιρα στοιχεία από όλους τους τομείς της σύγχρονης γνώσης Το διαδίκτυο και κατ’ επέκταση οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές (Η/Υ), έχουν καταστεί αναπόσπαστα κοµµάτια της καθημερινότητας µας, είτε ως μέσα ψυχαγωγίας- ενημέρωσης, είτε, το πιο σημαντικό, ως εργαλεία πληροφόρησης και διεκπεραίωσης επαγγελματικών υποχρεώσεων και δραστηριοτήτων. Η πληροφορία στην εποχή του διαδικτύου έχει αποκτήσει τη θέση ενός αυτόνομου αγαθού. Οι ποσότητες πληροφοριών-δεδοµένων που καθημερινά μεταδίδονται, διαδίδονται και επεξεργάζονται είναι ανυπολόγιστες σε όγκο αλλά και σε αριθµό. Στις µέρες µας, γίνεται σε µεγάλο βαθµό και η χρήση εφαρµογών κοινωνικής δικτύωσης (facebook, twitter, chat rooms).

Ποια η λειτουργία του διαδικτύου.

Το διαδίκτυο6 είναι παγκοσμίως το μεγαλύτερο σύστημα υπολογιστών, το οποίο λόγω της ανοικτής δομής και της απεριόριστης εξάπλωσής του συνδέει εκατοντάδες εκατομμύρια χρήστες σε όλο τον κόσμο. Βασικό χαρακτηριστικό του είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχει ένα συντονιστικό κέντρο7 και τούτο σημαίνει ότι σε περίπτωση που καταστραφεί κάποιο τμήμα του, τότε οι πληροφορίες ακολουθούν άλλη δίοδο που παρακάμπτει το κατεστραμμένο τμήμα, ώστε να επιτυγχάνεται η συνεχής ροή δεδομένων εντός του συστήματος, δίνοντας έτσι την εντύπωση ενός ενιαίου πλέγματος. Ειδικότερα, όλοι οι συνδεδεμένοι με το διαδίκτυο ηλεκτρονικοί υπολογιστές συνεργάζονται για να μεταφέρουν πληροφορίες προς διάφορες κατευθύνσεις σε όλο τον κόσμο. Με την αποστολή μιας τέτοιας ηλεκτρονικής πληροφορίας αυτή χωρίζεται από το TCP (Transmission Control Protocol) και το ΙΡ (Internet Protocol)8 σε μικρότερα κομμάτια που ονομάζονται πακέτα (packets) και το καθένα αποκτά τη δική του ταυτότητα το κάθε μικρότερο κομμάτι της πληροφορίας (πακέτο) ακολουθεί διαφορετικό δρόμο, για να φτάσει στον προορισμό του. Όταν η ηλεκτρονική πληροφορία φτάσει στον προορισμό της, τότε όλα τα διασπασμένα κομμάτια (πακέτα) της πληροφορίας ενώνονται ξανά και υπεύθυνο για την ασφαλή και ορθή επανένωση αυτή είναι το TCP (Transmission Control Protocol) και το ΙΡ (Internet Protocol). Την κυκλοφορία μέσω του διαδικτύου διευθύνει ένας ειδικός υπολογιστής που ονομάζεται Router. Ένα πακέτο μπορεί να περάσει από πολλούς Routers ως τον προορισμό του. Για να αποκτήσει κάποιος πρόσβαση στο διαδίκτυο, ώστε να γίνει δέκτης του πλήθους των υπηρεσιών που προσφέρει, πρέπει να επιλέξει έναν από του εξής τρόπους σύνδεσης με το διαδίκτυο:
  1. Διαρκής σύνδεση με το διαδίκτυο υφίσταται όταν ο ηλεκτρονικός υπολογιστής είναι μόνιμα και άμεσα συνδεδεμένος με ένα δίκτυο, το οποίο είναι ακολούθως συνδεδεμένο με το διαδίκτυο. Μ' αυτόν τρόπο ο χρήστης έχει στη διάθεσή του διαρκώς όλες τις υπηρεσίες που προσφέρει το διαδίκτυο. Όμως λόγω του αυξημένου κόστους αυτού του τρόπου σύνδεσης αυτός είναι απαγορευτικός για τους απλούς χρήστες και προτιμάται από μεγάλες επιχειρήσεις και ιδρύματα.
  2. Προσωρινή άμεση σύνδεση με το διαδίκτυο επιτυγχάνεται με τη χρήση ενός υπολογιστή, μιας συσκευής modem9 και μιας τηλεφωνικής γραμμής και μέσω κλήσεως ενός συνδέσμου εισόδου που οδηγεί ευθέως στο διαδίκτυο. Κλασσικό παράδειγμα αυτού του είδους σύνδεσης είναι οι πανεπιστημιακοί σύνδεσμοι. Έτσι κάποιος φοιτητής καλώντας τον αριθμό τηλεφώνου του συνδέσμου εισόδου του πανεπιστημίου από τον προσωπικό του υπολογιστή και δίδοντας το όνομα συμμετοχής του και τον προσωπικό κωδικό εισόδου του στο δίκτυο συνδέεται άμεσα με το διαδίκτυο.
  3. Ο συνηθέστερος τρόπος σύνδεσης με το διαδίκτυο είναι η προσωρινή έμμεση σύνδεση, που προϋποθέτει έναν υπολογιστή, μια συσκευή modem, μια τηλεφωνική γραμμή και την πληρωμή συνδρομής σε ένα φορέα παροχής πρόσβασης (Internet Service Provider)10. Πρακτικά, ο χρήστης καλεί τον αριθμό του παροχέα και μόλις επιτευχθεί η σύνδεση του είναι επιτρεπτή η «είσοδος» στο διαδίκτυο, όπου μπορεί να κάνει χρήση των διαφόρων λειτουργιών και υπηρεσιών του.

Ποια η έννοια του ηλεκτρονικού-διαδικτυακού εγκλήματος.

Το ιντερνέτ και οι Η/Υ παρέχουν στους χρήστες αφενός μεν ασύλληπτες δυνατότητες και αφετέρου όμως εισαγάγουν νέες μορφές παραβατικής συμπεριφοράς. Επιπρόσθετα «γεννώνται» αξιόποινες πράξεις που υφίστανται µόνο µε τη χρήση Η/Υ και του ιντερνέτ, όπως η διασπορά κακόβουλου λογισµικού σε Η/Υ και η παραβίαση ηλεκτρονικών αρχείων. Έτσι, παραδοσιακές εγκληματικές πράξεις όπως εξύβριση ή δυσφήμιση, µέσω µιας ιστοσελίδας (web site) ή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, διαπράττονται πλέον ταχύτερα, µε το διαδίκτυο να αποτελεί το κύριο µέσο τέλεσης τους. Το καθεστώς της ανωνυμίας των δραστών, η δυσκολία των διωκτικών αρχών στην διαλεύκανση της ηλεκτρονικής εγκληματικότητας με αποτέλεσμα την ελαχιστοποίηση της τιμωρίας του δράστη είναι εκείνα τα στοιχεία που τους ωθούν στην τέλεση αξιόποινων πράξεων μέσω Διαδικτύου Στις µέρες µας, παρά την εξέλιξη και ανάπτυξη των διωκτικών µηχανισµών, η διαλεύκανση της ηλεκτρονικής εγκληματικότητας παραμένει µία δύσκολη υπόθεση.

Είναι όμως το ηλεκτρονικό έγκλημα διαδικτυακό;

Είναι πλέον αναγκαίο να γίνεται διάκριση μεταξύ του λεγόμενου ηλεκτρονικού εγκλήματος και του διαδικτυακού (cyber crime) το οποίο παρουσιάζει ποιοτικά σημαντικές διαφοροποιήσεις από το πρώτο λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του διαδικτύου, που συνοψίζονται στη δυνατότητα ανταλλαγής δεδομένων και προγραμμάτων μεταξύ όλων των συνδεδεμένων υπολογιστών.

Επίσης πρέπει να σημειωθεί η δυσκολία στη διατύπωση ενός ενιαίου ορισμού που να περιλαμβάνει όλες τις εκφάνσεις του διαδικτυακού εγκλήματος, κάτι που παρατηρείται και αναφορικά με τον εννοιολογικό προσδιορισμό εν γένει της ηλεκτρονικής εγκληματικότητας. Τούτο συμβαίνει διότι οι παραβάσεις στο διαδικτύου παρουσιάζουν ποικιλομορφία ως προς τις μορφές εκδήλωσης τους και κατατείνουν στην προσβολή διαφόρων κάθε φορά έννομων αγαθών. Συμφωνά µε ορισμό που δόθηκε από τους Forester and Morrison (1994), είναι «Μια εγκληματική πράξη στην οποία ο ηλεκτρονικός υπολογιστής χρησιμοποιείται ως το κυριότερο µέσο τέλεσής της». Ένας άλλος ορισμός, από τους πλέον διαδεδομένους, είναι αυτός που δόθηκε από τον Οργανισµό Οικονοµικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, αρκετά χρόνια πριν (1986). Έτσι λοιπόν, «Ηλεκτρονικό έγκλημα συνιστά κάθε παράνομη, ανήθικη ή χωρίς έγκριση συμπεριφορά που περιλαμβάνει την αυτόματη επεξεργασία δεδομένων ή/και τη μετάδοση δεδομένων».

Απαραίτητο στοιχείο για την τέλεση ηλεκτρονικού εγκλήματος, θεωρείται η ύπαρξη συσκευής ηλεκτρονικής επεξεργασίας δεδομένων όπως είναι ο ηλεκτρονικός υπολογιστής, το κινητό τηλέφωνο κλπ. Σύμφωνα µε τον Shinder (2002), ο ρόλος που διαδραματίζει ο Η/Υ στα πλαίσια του ηλεκτρονικού εγκλήµατος είναι κυρίαρχος καθώς:
Μπορεί να αποτελεί το στόχο κάποιας επίθεσης, στη συγκεκριμένη περίπτωση ο Η/Υ είναι το «θύμα» της επίθεσης.
Δύναται να αποτελεί μέσο για τη διάπραξη κάποιας επίθεσης. Εδώ είναι το εργαλείο που χρησιμοποιείται από το δράστη για την πραγματοποίηση εγκληματικού σκοπού.
Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση που ο Η/Υ αποτελεί βοηθητικό µέσο για τη διάπραξη του εγκλήματος.

Μέχρι στιγμής έχουμε προσδιορίσει τον όρο «ηλεκτρονικό έγκλημα», ο οποίος διαφοροποιείται από τον όρο του διαδικτυακού εγκλήματος . Η παραπάνω παρατήρηση δεν παραβλέπει σε καμία περίπτωση τη σχέση που τις συνδέει, η οποία είναι σχέση γένους προς είδος. Το ηλεκτρονικό έγκλημα είναι έννοια γένους που περιλαμβάνει εννοιολογικά και το διαδικτυακό έγκλημα χωρίς όμως να ταυτίζεται με αυτό. Το διαδικτυακό έγκλημα είναι δηλαδή μία ειδικότερη μορφή του ηλεκτρονικού εγκλήματος
Κατά τον ορισµό του Donn Parker «το διαδικτυακό έγκλημα λοιπόν ή αλλιώς κυβερνοέγκληµα (cyber-crime), είναι µία ειδικότερη μορφή του ηλεκτρονικού εγκλήματος, αυτό για την τέλεση του οποίου ο δράστης χρησιμοποιεί ειδικές γνώσεις γύρω από τον κυβερνοχώρο. Σχετίζεται µε την οιονδήποτε μορφή κατάχρησης των δυνατοτήτων που προσφέρει το διαδίκτυο».

Αν λοιπόν θέλουμε να κατηγοριοποιήσουμε τις βασικές κατηγορίες ηλεκτρονικών εγκλημάτων, σύμφωνα µε τον Αργυρόπουλο (2001), θα διακρίνουμε τα παρακάτω ηλεκτρονικά εγκλήματα:
Εγκλήματα που διαπράττονται σε συμβατικό περιβάλλον καθώς και σε περιβάλλον ηλεκτρονικών υπολογιστών. Σε αυτήν την κατηγορία έχουμε εγκλήματα όπως η συκοφαντική δυσφήμηση που μπορεί να διαπραχθεί και σε διαδικτυακό περιβάλλον (ανάρτηση ιστοσελίδας µε προσβλητικό περιεχόμενο για κάποιο πρόσωπο). Εδώ το διαδίκτυο αποτελεί απλά ένα ακόµα µέσο τέλεσης του εγκλήματος.
Εγκλήματα που τελούνται µε τη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή αλλά χωρίς την ύπαρξη δικτύωσης. Τέτοιο έγκλημα θεωρείται η παράνομη αντιγραφή λογισμικού.
Εγκλήματα που σχετίζονται αποκλειστικά µε το διαδίκτυο (τα λεγόμενα διαδικτυακά εγκλήματα). Η χρήση του διαδικτύου είναι απαραίτητο στοιχείο για την εγκληματική συμπεριφορά του δράστη. Εδώ εντάσσουμε τη διασπορά κακόβουλου λογισμικού.

Σύμφωνα με τον Neil Barrett (1997) τα ηλεκτρονικά εγκλήματα διακρίνονται σε δύο (2) κατηγορίες :
α) σε εκείνα που στρέφονται κατά των Η/Υ και στα οποία περιλαμβάνεται η κλοπή των υλικών μερών ενός Η/Υ , η εισβολή σε ηλεκτρονικά αρχεία και ο ψηφιακός βανδαλισμός καθώς και η διασπορά καταστρεπτικών ιών
β) σε εκείνα που υποστηρίζονται από Η/Υ και οποία περιλαμβάνονται η πορνογραφία, η πειρατεία λογισμικού, οι διάφορες απάτες και το ξέπλυμα μαύρου χρήματος που γίνονται ηλεκτρονικά

Σύμφωνα με τον Donald Pipkin (2003) τα ηλεκτρονικά εγκλήματα διακρίνονται σε τέσσερις (4) κατηγορίες :
α) στην πρώτη κατηγορία ανήκουν τα παραδοσιακά εγκλήματα τα οποία τελούνται με χρήση Η/Υ και ως τέτοια αναφέρει την απάτη, την κλοπή στοιχείων ιδιοκτητών πιστωτικών καρτών και την κλοπή της ηλεκτρονικής ταυτότητας.
β) στην δεύτερη κατηγορία υπάγονται τα ειδικά εγκλήματα των Η/Υ και σαν τέτοια ο συγγραφέας θεωρεί την επίθεση της άρνησης παροχής υπηρεσίων , την άρνηση πρόσβασης σε πληροφόριες και τη διασπορά καταστρεπτικών ιών.
γ) στην τρίτη κατηγορία τοποθετεί τα αδικήματα που στρέφονται κατά της πνευματικής ιδιοκτησίας όπως είναι η κλοπή πληροφοριών και η εμπορία και καταστροφή πληροφοριών που έχουν κλαπεί
δ) στην τέταρτη κατηγορία ανήκουν τα εγκλήματα που στρέφονται κατά του προσωπικού απορρήτου.
Μια άλλη οπτική είναι η κατηγοριοποίηση των ηλεκτρονικών εγκληµάτων που προτάθηκε από την Εξεταστική Επιτροπή της Μεγάλης Βρετανίας, ένα ανεξάρτητο σώµα που από την ίδρυση του στις αρχές της δεκαετία του 1980, διενήργησε έρευνες µε στόχο να εξακριβώσει την έκταση του εγκλήµατος µέσω Η/Υ σε δηµόσιο και ιδιωτικό τοµέα. Οι κατηγορίες είναι11
1.απάτη: Για προσωπική ωφέλεια (αλλοίωση των εισαγόμενων με νόμιμο τρόπο, καταστροφή /συμπίεση/ ακαταλληλότητα εκροών, αλλοίωση των δεδομένων του Η/Υ, αλλοίωση ή κακή χρήση των προγραμμάτων (εξαιρούμενων των προσβολών από τους ιούς)
2. κλοπή: των δεδομένων, του λογισμικού
3. χρήση λογισμικού χωρίς άδεια: χρήση παράνομων αντιγράφων λογισμικού
4.ιδιωτική εργασία: μη εγκεκριμένη χρήση δυνατοτήτων των συστημάτων Η/Υ του οργανισμού για αποκοδιμή κέρδους ή για ίδιον όφελος
5. χάκινγκ: :ελεύθερη πρόσβαση σε ένα σύστημα Η/Υ συνήθως με την χρήση των δυνατοτήτων της επικοινωνίας 6. σαμποτάζ: η διαμεσολάβηση με την πρόκληση ζημίας στον τρέχοντα κύκλο ή εξοπλισμό 7. εισαγωγή: πορνογραφικού υλικού 8. ιοι: διάχυση ενός προγράμματος με σκοπό την ματαίωση της τρέχουσας εφαρμογής


Σημειώσεις

3 Γ.Α. Μαγκάκης «Ποινικό Δίκαιο», έκδοση γ΄ βελτιωμένη, εκδόσεις Παπαζήση, 1984
4 Γ.Α. Μαγκάκης «Ποινικό Δίκαιο», έκδοση γ΄ βελτιωμένη, εκδόσεις Παπαζήση, 1984
5 Ζάννη Αναστασία «Διαδικτυκό Έγκλημα» σελ. 23
6 Ονομάζεται εκτός από internet και net (δίκτυο) ή information superhighway (λεωφόρος των πληροφοριών) ή cyberspace (κυβερνοχώρος) 7 Κιούπης Δ., «Ποινικό Δίκαιο και Internet», σελ. 22 και Καράκωστας Ι., «Δίκαιο και internet», σελ. 3 8 Υπενθυμίζεται ότι το TCP (Πρωτόκολλο ελέγχου μεταβίβασης) και το ΙΡ (Πρωτόκολλο του διαδικτύου) είναι η κοινή γλώσσα των συνδεδεμένων με το διαδίκτυο υπολογιστών
9 Δηλαδή ενός κωδικοποιητή που μετατρέπει τις πληροφορίες ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή σε τέτοια μορφή που μπορεί να μεταδοθεί μέσω τηλεφωνικών γραμμών και αντίστροφα 10 Οι φορείς παροχής πρόσβασης διακρίνονται σε : α) παροχείς πρόσβασης, που ανοίγουν στους πελάτες δίοδο στο διαδίκτυο μέσω δικής τους πρόσβασης σ’ αυτό και β) παροχείς περιεχομένου, που προσφέρουν πρόσβαση στο διαδίκτυο και παράλληλα δυνατότητα πρόσβασης σε δικό τους περιεχόμενο και άλλες πρόσθετες υπηρεσίες
11 11 Steven Furnell, «Κυβερνοέγκληµα, καταστρέφοντας την κοινωνία της πληροφορίας», µετάφραση Φωτεινή Μηλιώνη, εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2006, σελ.26,28 20 1.

Απόσπασμα από την 
ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 
της

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑΣ Π. ΛΙΑΝΟΥ 
με τίτλο
ΕΓΚΛΗΜΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Τρίτη, 9 Φεβρουαρίου 2016

Μπρούνερ Τζερόμ Ψυχολόγος




Ο Bruner της άλλης Αμερικής

Οι άνθρωποι του 20ου και του 21ου αιώνα ευτύχησαν να γνωρίσουν τον καθηγητή Ψυχολογίας Jerome Bruner και το επιστημονικό του έργο. Πολλοί ισχυρίζονται, μαζί και ο γράφων, ότι ο Bruner ανήκει στην κατηγορία των μεγάλων πρωτοπόρων της ψυχολογίας, όπως οι Freud, Vygotsky, Piaget.

Ο Bruner σπούδασε ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο Duke και έκανε τις μεταπτυχιακές του σπουδές στο τμήμα Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Harvard, όπου και δίδαξε για 27 χρόνια (1945-1972). Στη συνέχεια δίδαξε στην Οξφόρδη για επτά χρόνια, ενώ απασχολήθηκε και ως επισκέπτης καθηγητής σε πολλά άλλα πανεπιστήμια στην Αμερική και την Ευρώπη. Το 1961 ίδρυσε το περίφημο Κέντρο Γνωστικών Σπουδών στο Harvard, το οποίο και διηύθυνε έως το 1972. Από το 1991 μέχρι σήμερα διδάσκει στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης και από το 1998 φέρει τον τίτλο Research Professor of Psycology στο ίδιο πανεπιστήμιο. Εχει τιμηθεί με τον τίτλο του επίτιμου διδάκτορα από 15 πανεπιστήμια (Harvard, Columbia, Yale, Σορβόννη, Βερολίνου, Μαδρίτης, Γενεύης κ.α.) καθώς και από πολλούς επιστημονικούς συλλόγους, έχει προταθεί και έχει κερδίσει διεθνή επιστημονικά βραβεία (Balzan, G.S. Hall κ.α.). Διετέλεσε πρόεδρος του Συλλόγου Αμερικανών ψυχολόγων και το 1997 έγινε επίτιμος δημότης της Reggio Emilia στην Ιταλία για την προσφορά του στην ανάπτυξη των περίφημων νηπιαγωγείων του.

Το πρώτο βιβλίο του εκδόθηκε το 1944 (Mandate from the People) ακολούθησαν άλλα 19 καθώς και 300 περίπου επιστημονικά άρθρα και ανασκοπήσεις. Μεγάλο μέρος της ερευνητικής του εργασίας επικεντρώθηκε στο πώς οι άνθρωποι αποκτούν και χρησιμοποιούν τη γνώση και στο πώς η κουλτούρα συνδράμει σε αυτό.

Πολλοί επίσης ευτύχησαν να τον γνωρίσουν ως πρόσωπο. Οπως διαπιστώνουν, πρόκειται για ένα πολύ απλό, χαμογελαστό, χωρίς έπαρση άνθρωπο-πολίτη του κόσμου, με υψηλή αίσθηση κοινωνικής ευθύνης και χιούμορ. Ατομο ανήσυχο για τα βάσανα των ανθρώπων, όλων των ανθρώπων. Νους ανοικτός. Με μια ασίγαστη και συνάμα απίστευτη δημιουργική παραγωγικότητα. Σήμερα, στα 88 του χρόνια, ο Jerome Bruner εξακολουθεί να διδάσκει, να γράφει, να ερευνά, να συμμετέχει σε επιστημονικές συναντήσεις και σε κοινωνικές διαμαρτυρίες.

Δεν του αρκούν τα γεγονότα. Θέλει μια άλλη πραγματικότητα, πιο ανθρώπινη. Γι’ αυτό φεύγει, όπως ο ποιητής του Αριστοτέλη, παρασέρνοντάς μας στη χώρα του πιθανού, εκεί όπου διστάζουμε να πάμε για να μη χάσουμε τα κεκτημένα και τη βολή μας, εκεί όπου η ζωή-για όλους-θα μπορούσε να είναι πιο υποφερτή. Σ’ αυτή τη χώρα ανέκαθεν μόνο οι μεγάλοι ποιητές, οι κοινωνικοί επαναστάτες και οι δημιουργικοί επιστήμονες τολμούσαν να πατήσουν: στη χώρα του πιθανού, τη χώρα που τρέμουν οι βολεμένοι σύγχρονοι “ρεαλιστές” πολιτικοί, τη χώρα που χαλά τον ύπνο τον κάθε λογής παλιών και σύγχρονων τυράννων και τυραννίσκων. Ο Bruner γράφει ότι αυτό συχνά κάνουν οι πρωτοπόροι. Εκείνο που δεν γράφει είναι ότι το ίδιο ακριβώς κάνει και αυτός εδώ και πολλές δεκαετίες. Με τις νέες επιστημονικές ιδέες του και τις εξαιρετικά ευφυείς και καρποφόρες έρευνές του στην ψυχολογία και στον κόμβο των κοινωνικών επιστημών, ο Jerome Bruner εξακολουθεί να εκπλήσσει τους μαθητές, τους συναδέλφους και τους αναγνώστες του.

Ο ίδιος δεν στάθηκε στον τίτλο του δημιουργού της γνωστικής επανάστασης, δηλαδή στο ξεπέρασμα του συμπεριφορισμού (behaviorism) και στην επαναφορά του νοήματος ως κεντρικής έννοιας της ψυχολογίας και των κοινωνικών επιστημών. Προχώρησε στην κριτική εκείνων που μπέρδεψαν την έννοια του νοήματος με την έννοια της υπολογισιμότητας, το νόημα με την πληροφορία, τον ανθρώπινο νου με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Δεν αρκέστηκε στη μελέτη της γνώσης που συντελείται σε κεφάλια μοναχικών ανθρώπων, όπως έκανε ο μεγάλος Piaget, αλλά προχώρησε στη μελέτη των εργαλείων της κουλτούρας και υλοποίησε το όνειρο του μεγάλου Vygotsky-ο νους λειτουργεί μέσα και έξω από το δέρμα μας. Η κουλτούρα ταξιδεύει από γενιά σε γενιά και από μυαλό σε μυαλό, αλλάζοντας τους ανθρώπους, οι οποίοι την αλλάζουν, τονίζει και ξανατονίζει ο Bruner, χωρίς να πτοείται από την έπαρση της σύγχρονης βιολογικής αιτιοκρατίας και του άκρατου αναγωγισμού. Η ανθρώπινη δράση διαμορφώνεται από την κουλτούρα και την αναζήτηση νοήματος, ενώ η βιολογία είναι μια συνθήκη για δράση ή ένας περιορισμός της δράσης, τον οποίο η κουλτούρα μπορεί να χαλαρώσει, ισχυρίζεται ο Bruner.

Ο Bruner δεν αρκέστηκε στον πρωταγωνιστικό ρόλο που έπαιξε στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση η οποία έλαβε χώρα στις ΗΠΑ κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, ούτε αρκέστηκε στο γεγονός ότι υπήρξε από τους εμπνευστές του Head Start στην πατρίδα του, αλλά εξακολουθεί να υπηρετεί την προσχολική εκπαίδευση εργαζόμενος ως σύμβουλος, από το 1995, στα περίφημα κέντρα προσχολικής αγωγής της Reggio Emilia στην Ιταλία. Ούτε και κουράστηκε μετά από 58 χρόνια πανεπιστημιακής διδασκαλίας, και έτσι σήμερα τον βρίσκουμε να διδάσκει στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. Επιπλέον, οι πάμπολλες επιστημονικές διακρίσεις δεν τον οδήγησαν στην αλαζονεία· αντίθετα, τον έκαναν πιο επικίνδυνο για εκείνους που υπονομεύουν την παιδεία.

Εχει λεχθεί ότι ο Bruner είναι πολύ πιο επαναστάτης από ό,τι φαίνεται. Αυτό που δεν λέγεται είναι ότι τα τελευταία 60 χρόνια ο Bruner, ως επιστήμονας και πολίτης του κόσμου, έχει “κερδίσει” παντού αμέτρητους φοιτητές και επιστήμονες, αλλά και μη ειδικούς-ανθρώπους που ώθησε να δουν πώς θα μπορούσε να είναι ο κόσμος αν... Ο Bruner-της άλλης Αμερικής-δεν είναι πια μόνος, όπως από κάποιο χρονικό σημείο και μετά δεν ήταν μόνοι οι Ευρωπαίοι Freud, Vygotsky και Piaget.

Τι θα μπορούσαν άραγε να απαντήσουν πολλοί πολιτικοί της χώρας του (και άλλων δυτικών χωρών) στον Bruner, ο οποίος επικρίνει με αφοπλιστικό τρόπο την αδράνεια και την πλήρη απουσία προβληματισμού τους σε θέματα παιδείας, καθώς και την “τυφλή” και “αποτυχημένη” διεθνή πολιτική τους; Αδραντείτε, τους ρωτά, επειδή “νικήσαμε” τους Ρώσους, επειδή η πιο πλούσια χώρα της γης έχει αλλά και παράγει φτωχούς; Αδρανείτε τη στιγμή που δεν υπήρξε ούτε ενός λεπτού σιγή για τις χιλιάδες καταπιεσμένων Ιρακινών πολιτών που σκοτώθηκαν στην Καταιγίδα της Ερήμου; Ποιά ιστορία και με ποιό τρόπο θα αφηγηθούμε στα παιδιά μας όσα συμβαίνουν σήμερα στη χώρα μας και σε άλλες χώρες εξαιτίας μας, εμείς που μείναμε η μόνη υπερδύναμη στη γη; Αυτά έγραφε ο Bruner πέντε χρόνια πριν το τρομοκρατικό χτύπημα στους δίδυμους πύργους (The Culture of Education, 1996, σελ. 88, το βιβλίο μεταφράζεται και σύντομα θα εκδοθεί στη γλώσσα μας).

Και αυτός είναι ο πιο ήπιος Bruner-και συνήθως είναι πολύ ήπιος ως άνθρωπος-γιατί στο ανα χείρας έργο θα τον βρούμε με συστηματικό, ευφυή και σοφό τρόπο να αποκαλύπτει, μέσω της χρήσης και της ανάλυσης των ιστοριών, κρυμμένες όψεις του δικαίου (νομικές ιστορίες που δείχνουν ότι “ο νόμος ανήκει ακόμα στη λαό”), κρυμμένες όψεις της λογοτεχνίας (που την καθιστούν εργαλείο ελευθερίας, φαντασίας και λογικής), κρυμμένες όψεις του εαυτού (που πάνε πέρα από όσα πρόταξε ο μεγάλος Freud), κρυμμένες δυνατότητες της ιατρικής (που την εξανθρωπίζουν)-ο Bruner της Αλλης Αμερικής.

Οταν αναφέρονται στον Bruner, τα εγχειρίδια ψυχολογίας γράφουν για τα επιστημονικά του ευρήματα στις περιοχές της αντίληψης, της μνήμης, της μάθησης, της σκέψης, της γλώσσας, της ψυχολογικής ανάπτυξης, της πολιτισμικής του ψυχολογίας, της διεπιστημονικής του προοπτικής, της τρέχουσας ερμηνευτικής του προσέγγισης. Σπάνια όμως κάνουν αναφορά στον άνθρωπο. 

Ο Bruner γεννήθηκε τυφλός και είδε το φως μετά τα δυο του χρόνια, ύστερα από πολλές εγχειρήσεις. Εφυγε νέος από τις ΗΠΑ και ήρθε στην Ευρώπη για να πολεμήσει τους Ναζί. Υποστήριξε σε δικαστικές μάχες τα δικαιώματα των μαύρων παιδιών για πραγματικά ίση μεταχείριση στην εκπαίδευση των ΗΠΑ.

Τα εγχειρίδια όμως σπάνια αναφέρουν ότι φοβάται τα μεγάλα συστήματα σκέψης, ότι πιστεύει στη δύναμη του πιθανού που ενέχει την ελπίδα για έναν κόσμο με λιγότερα βάσανα. Δεν γράφουν ότι στον Jerome Bruner δεν αρέσουν η πειθαρχία και τα όρια, γι’ αυτό και φεύγει συνεχώς -από την έρευνα στον ένα ψυχολογικό κλάδο φεύγει και πάει στην έρευνα σε έναν άλλο κλάδο, από την ψυχολογία περνά στην γλωσσολογία, στην ανθρωπολογία, στη φιλοσοφία, στη φιλολογία, στη νομική· πετά από τη μια κορφή στην άλλη, γνωρίζοντας ότι δεν υπάρχει Ολυμπος από όπου θα μπορούσε να δει και να κατανοήσει τα πάντα.

Και από όπου περνά ο Bruner η έρευνα, η θεωρία και η σοβαρή παρέμβαση ανθίζουν. Σε αυτή τη συναρπαστική πορεία ποτέ δεν διέκοψε τους διαλόγους με μικρούς και μεγάλους: ανάμεσά τους ο Αριστοτέλης, ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής, πολλοί άλλοι αρχαίοι αλλά και σύγχρονοι διανοητές, καθώς και πολλοί φοιτητές.

Ο Bruner είναι το τέταρτο παιδί μιας μεσοαστικήκς πολωνο-εβραϊκής οικογένειας. Ανατράφηκε σε ένα περιβάλλον με έντονη την εβραϊκή σκεπτικιστική παράδοση· ήταν ένα παιδί που πάντα έφευγε και συνεχίζει να φεύγει στην αβέβαιη θάλασσα του πιθανού-εκεί όπου δεν υπάρχουν διακρίσεις, όπως εκείνες που έζησε ως νεαρός, εβραϊκής καταγωγής φοιτητής στο κολέγιο του Duke-, στην ίδια θάλασσα που αργότερα, μαζί με το συνάδελφό του Α. Amsterdam, οδήγησαν τους νεαρούς φοιτητές της Νομικής του Harvard να πουν λόγια σκληρά για τον ίδιο το Θεό του Αβραάμ, όπως θα διαβάσετε στο ανα χείρας έργο.

Ο Bruner γεννήθηκε το 1915 στη Νέα Υόρκη των ΗΠΑ, μια πόλη που λατρεύει. Πατέρας δυο παιδιών, παππούς εγγονών που αγαπά, “πατέρας” πολλών παραγωγικών και καλά γνωστών επιστημόνων, ο “Jerry” συνεχίζει το ταξίδι του στην επιστήμη και στη ζωή με τη σύζυγό του, καθηγήτρια Ψυχολογίας Carol Fleisher Feldman, μια παρουσία αντάξια της συναρπαστικής και παραγωγικής του περιπέτειας στην Αλλη τους Αμερική.

Τον Οκτώβριο του 2002, σε μια σεμνή τελετή στο Ρέθυμνο, ο καθηγητής Jerome Seymour Bruner αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Κρήτης. Στο Ηράκλειο, πριν την αναγόρευση, έλαβε χώρα ένα διεθνές συμπόσιο προς τιμήν του καθηγητή Bruner, όπου εκτός από τον τιμώμενο και τη σύζυγό του συμμετείχαν αρκετοί συνάδελφοι από το εξωτερικό (C. Trevarthen, D. Stern, κ.α.), το εσωτερικό, καθώς και πάρα πολλοί Ελληνες φοιτητές. Τα πρακτικά του συμποσίου πρόκειται σύντομα να εκδοθούν στην αγγλική γλώσσα και πιθανόν και στην ελληνική.

Ο Colwyn Trevarthen είπε, μεταξύ άλλων, για τον ερχομό του Bruner στην Κρήτη:

Τιμώντας τον Jerome Bruner το Πανεπιστήμιο Κρήτης αποτίει φόρο τιμής σε ένα γίγαντα μεταξύ των δασκάλων, σε πρόσωπο γεμάτο “ενθουσιασμό” με την αρχική ελληνική σημασία της λέξης. Από ψηλά, στη σπηλιά του, ο Δίας θα είναι ευχαριστημένος.


Κείμενο
 του

Κουγιουμουτζάκης Γιάννης

Καθηγητής Αναπτυξιακής Ψυχολογίας και Επιστημολογίας της Ψυχολογίας