Σεξισµός και αντισεξισµός – Φύλο και εκπαίδευση





Εχετε αναλογιστεί πόσες ώρες περάσατε στο σχολείο;

Μην αρχίσετε τους υπολογισµούς γιατί θα νυχτωθούµε.

Σίγουρα έχουµε περάσει µέσα στο εκπαιδευτικό σύστηµα µερικές εκατοντάδες ώρες, γεγονός που σηµαίνει ότι έχουµε οικειοποιηθεί - λίγο-πολύ - την κυρίαρχη εκπαιδευτική κουλτούρα.

΄Εχουµε, επίσης, µεγαλώσει σε µια κοινωνία που είναι σεξιστική που µας υπέδειξε ότι περιµένει από εµάς να συµπεριφερθούµε όπως αρµόζει στο φύλο µας.

Η διαδικασία αυτή της κοινωνικοποίησης στο ρόλο του φύλου είναι συνήθως τόσο πετυχηµένη έτσι ώστε συχνά θεωρούνται αυτονόητες και δεδοµένες ορισµένες συµπεριφορές µας, ενδιαφέροντα, δραστηριότητες, χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς µας.

Οι επιδράσεις των στερεοτύπων για τους ρόλους των φύλων έχουν καταγραφεί σε πολλές περιοχές της ανθρώπινης δραστηριότητας. Θα ήταν αφελές να πιστεύαµε ότι το σχολείο δεν έχει υποστεί αυτές τις επιδράσεις και ότι δεν ενισχύει το µήνυµα ότι ο κόσµος είναι διαφορετικός για τα αγόρια και τα κορίτσια. Ακόµη και αν κάνουν τα ίδια πράγµατα, τα αγόρια και τα κορίτσια αποκτούν διαφορετικές εµπειρίες από το σχολείο.

Θα ήταν επίσης αφελές να πιστεύαµε ότι εµείς οι εκπαιδευτικοί δεν έχουµε επηρεαστεί από το σεξισµό που υπάρχει στην κοινωνία µας και δεν αναπαράγουµε - σε µικρό ή µεγάλο βαθµό - στις σχολικές µας τάξεις την ανισότητα που παρατηρείται στην κοινωνία των ενηλίκων.

Γνωρίζω ότι είναι δύσκολο για ορισµένα άτοµα να δεχθούν ότι οι εκπαιδευτικοί µας θεσµοί εµπεριέχουν διακρίσεις φύλου που διαφοροποιούν τις δυνατότητες µάθησης των αγοριών και των κοριτσιών. Εξάλλου, µέχρι πρόσφατα, η εκπαίδευση και η µετεκπαίδευση ή επιµόρφωση των εκπαιδευτικών δεν έχει αντιταχθεί αποτελεσµατικά στον κυρίαρχο λόγο και δεν έχει συµβάλλει στη συνειδητοποίηση/ κατάδειξη αυτών των ανισοτήτων.

Γνωρίζω, επίσης, ότι υπάρχουν ακόµη περισσότερες δυσκολίες και αντιστάσεις στη συνειδητοποίηση των δικών µας στερεότυπων για τους ρόλους των φύλων και κατ’ επέκταση στην αποδοχή ότι πολλές από τις εκπαιδευτικές µας πρακτικές διαφοροποιούν τις δυνατότητες µάθησης των αγοριών και κοριτσιών και κατά συνέπεια το αποτέλεσµα της εκπαιδευτικής διαδικασίας ενισχύοντας, άµεσα ή έµµεσα την ανισότητα των φύλων και τα στερεότυπα για τους ρόλους των φύλων.

Ακόµα και αν αναγνωρίσουµε εµείς οι εκπαιδευτικοί την αναγκαιότητα της ισότητας ανάµεσα στα φύλα, τη σηµασία του ζητήµατος της ισότητας στην εκπαίδευση και την ανάγκη µετασχηµατισµού της εκπαίδευσης προς µη σεξιστική κατεύθυνση το ερώτηµα που γεννιέται στη συνέχεια είναι “Τι κάνουµε όµως µετά;”

Αρκεί να είµαστε ενάντια στο σεξισµό για να µην είµαστε σεξιστές;

Αρκεί να είµαστε ενάντια στο σεξισµό για να συµβάλουµε αποτελεσµατικά στη µείωσή του;

Η εκτίµησή µου είναι ότι ο αντισεξισµός που αποτελείται µόνο από παράπονα, αγανάκτηση, αποδοκιµασία, δεν ήταν αποτελεσµατικός. Απέτυχε. Πολύ περισσότερο δεν µπορεί να είναι αποτελεσµατικός στη σηµερινή συγκυρία.

Μια καλή είδηση για το ζήτηµα αυτό είναι ότι τα βιολογικά θεµέλια του παραδοσιακού σεξισµού έχουν σαφώς κλονισθεί από την επιστήµη. Το ζήτηµα δηλ. της γυναικείας κατωτερότητας που στηρίζεται σε βιολογικούς όρους είναι πλέον µια θεωρία επιστηµονικά εσφαλµένη. Μήπως, όµως αυτό το γεγονός οδήγησε και στη µείωση ή εξαφάνιση του σεξισµού;

Η κακή είδηση ή ο πεσιµιστικός λόγος είναι ότι το ζήτηµα του σεξισµού όχι µόνον δεν έχει λυθεί και δεν εντάχθηκε στη σκοτεινή σφαίρα του λάθους και της “προκατάληψης” αλλά µπορούµε να πούµε ότι “καλά κρατεί”.

Γιατί όµως; Πώς είναι δυνατόν ο σεξισµός να είναι νεκρός ως ψευδοεπιστηµονική θεωρία και ταυτόχρονα σε φοβερή ζωτικότητα στην κοινωνία;

Με τι συνδέεται στις µέρες µας η διάδοση των σεξιστικών αντιλήψεων; Από τι τροφοδοτείται;

Η απάντηση στα ερωτήµατα αυτά καθορίζει και τις στρατηγικές που πρέπει να υιοθετηθούν ενάντια στο σεξισµό και γενικά στον τοµέα της εκπαίδευσης που µας ενδιαφέρει πιο άµεσα.

Από τις µέχρι τώρα έρευνες προκύπτει ότι είναι απαραίτητη η κατανόηση του σεξισµού ούτε ως νοµοτελειακά εµφανιζόµενης συµπεριφοράς και κοινωνικής σχέσης στο πλαίσιο ενός συγκεκριµένου τρόπου κοινωνικής και οικονοµικής οργάνωσης, ούτε ως µέρος της βιολογικής φύσης του ανθρώπου.

Από τα δεδοµένα µέχρι τώρα προκύπτει η ανάγκη να εξετάσουµε το σεξισµό ως αποτέλεσµα της ύπαρξης ταυτοχρόνως και στον ίδιο κοινωνικό χώρο, τόσο κάποιων ειδικών συνθηκών διαβίωσης, όσο και ενός ειδικού λόγου (discourse) ο οποίος σε συγκεκριµένες συνθήκες µεταβάλλεται σε σεξιστικό λόγο και τροφοδοτεί στη συνέχεια σεξιστική συµπεριφορά. Συνεπώς, η έλλειψη ενός από τους δύο παραπάνω παράγοντες, δηλαδή κάποιων ειδικών συνθηκών διαβίωσης και ενός ειδικού λόγου ο οποίος σε συγκεκριµένες συνθήκες µεταβάλλεται σε σεξιστικό, λειτουργεί απαγορευτικά στην εµφάνιση του σεξιστικού λόγου.

΄Εχει καταγραφεί η αδυναµία πολλών µοντέλων να ερµηνεύσουν επαρκώς το φαινόµενο του σεξισµού και του ρατσισµού (δεν εννοώ µόνο στον τοµέα της εκπαίδευσης). Στον τοµέα της εκπαίδευσης έχουν αναπτυχθεί διαφορετικές προσεγγίσεις για τη µείωση της ανισότητας των φύλων στο σχολείο που συνδέονται µε διαφορετικές φεµινιστικές θεωρίες. Κατά συνέπεια υπάρχουν αντιθέσεις στη συζήτηση που έχει αναπτυχθεί για την πιο αποτελεσµατική προσέγγιση. Υπάρχουν προσεγγίσεις που απορρέουν από τη φιλελεύθερη φεµινιστική παράδοση τη σοσιαλιστική/µαρξιστική, τη ριζοσπαστική καθώς και οι µεταστρουκτουραλιστικές και µεταµοντέρνες προσεγγίσεις.

Μπορούµε να κατηγοριοποιήσουµε, σε γενικές γραµµές, τις κύριες προσεγγίσεις σε “φιλελεύθερα” και “ριζοσπαστικά” µοντέλα.

Στόχος των φιλελεύθερων µοντέλων είναι η εγκαθίδρυση της ισότητας ευκαιριών. Προτείνουν µέτρα θετικής δράσης για τη δηµιουργία ενός συστήµατος όπου όλα τα άτοµα µπορούν να ανταγωνιστούν ελεύθερα και ισότιµα στην κοινωνία και/ή το σχολείο. Οι σχεδιαστές της εκπαιδευτικής πολιτικής δρουν ως διαιτητές καθώς προσπαθούν να διασφαλίσουν ότι οι µηχανισµοί επιλογής θα δράσουν δίκαια και ισότιµα. Αυτό σηµαίνει ότι οι πολιτικές ίσων ευκαιριών πρέπει να περιλαµβάνουν αµερόληπτες διαδικασίες που θα εγγυώνται την αποφυγή κάθε µορφής άµεσης ή έµµεσης διάκρισης.

Στην προσέγγιση των ίσων ευκαιριών, το ενδιαφέρον έχει επικεντρωθεί στην προσπάθεια για ισότιµη πρόσβαση των κοριτσιών στις υπάρχουσες εκπαιδευτικές δοµές. Τα κορίτσια πρέπει να έχουν πλήρη δικαιώµατα σε όλες τις περιοχές του αναλυτικού προγράµµατος και τις δυνατότητες του σχολείου. Επίσης, δίνεται έµφαση στην άρση όλων των στοιχείων στην τάξη ή στην οργάνωση του σχολείου που οδηγούν τα κορίτσια σε µειονεκτική θέση. Η κύρια αρχή είναι ότι τα κορίτσια πρέπει να έχουν ίσο µε τα αγόρια κοµµάτι του υπάρχοντος κέικ.

Πολλά άτοµα έχουν ασκήσει κριτική στη φιλελεύθερη προσέγγιση υποστηρίζοντας ότι δεν είναι αρκετό να συµπεριφερόµαστε στους µαθητές/τριες µε ένα τυποποιηµένο τρόπο, καθώς αυτή η πρακτική δεν σηµαίνει ουσιαστικά ίση µεταχείριση. Υπογραµµίζουν ότι οι µαθητές/τριες που αρχίζουν το σχολείο από µια µειονεκτική θέση δεν µπορούν να ανταγωνιστούν σε ισότιµη βάση. Χρειάζεται, λοιπόν, να αναγνωρίσουµε ότι οι µαθητές/τριες ανήκουν σε διαφορετικές κοινωνικές οµάδες και ότι οι διαφορετικές οµάδες έχουν διαφοροποιηµένα προβλήµατα και ανάγκες.

Τα ριζοσπαστικά αντισεξιστικά µοντέλα αναζητούν τρόπους παρέµβασης στο σχολείο έτσι ώστε να πετύχουν µια δίκαιη κατανοµή των ανταµοιβών ανάµεσα στα µέλη των λιγότερο ευνοηµένων οµάδων. Ασχολούνται µε τα αποτελέσµατα του αγώνα και όχι µε τους κανόνες του παιχνιδιού. Η θετική διάκριση χρησιµοποιείται για να προωθήσει τα συµφέροντα των οµάδων που καταπιέζονται και είναι λιγότερο ευνοηµένες.

Εδώ το αίτηµα είναι για ένα νέο και διαφορετικό εκπαιδευτικό κέικ και για την ανάπτυξη των δοµών ενός νέου σχολείου και ενός αναλυτικού προγράµµατος που θα είναι “φιλικό” προς τα κορίτσια.

Η αντισεξιστική προσέγγιση δίνει έµφαση στις σχέσεις εξουσίας ανάµεσα στους άνδρες και τις γυναίκες και στον τρόπο που αυτή η άνιση σχέση εξουσίας µπορεί να οδηγήσει τα κορίτσια σε µειονεκτική θέση στο σχολείο. Τα άτοµα που υιοθετούν αυτή την προσέγγιση υποστηρίζουν ότι η προσέγγιση της ισότητας ευκαιριών δεν µπορεί να αντιµετωπίσει το ζήτηµα των άνισων σχέσεων εξουσίας γιατί δεν αναγνωρίζει τα εγκαθιδρυµένα συµφέροντα αυτών που ασκούν εξουσία και θα εξακολουθήσουν να την ασκούν.

Πάντως και τα δύο µοντέλα παρέµβασης έχουν πολλά κοινά σηµεία αιχµής και δραστηριοτήτων. Το είδος της πολιτικής που υιοθετούν εκπαιδευτικοί και οι αρχές εξαρτάται από το πως εξηγούν την ανισότητα των φύλων στην κοινωνία. ∆εν υπάρχει δηλαδή γενική συµφωνία για τις στρατηγικές επίτευξης της αλλαγής γεγονός αναπόφευκτο στο βαθµό πολιτικό και εµπεριέχει σύγκρουση στο επίπεδο των αξιών και του τρόπου ζωής. Οι πιο πολλές παρεµβάσεις - όπως είναι αναµενόµενο - επιχειρήθηκαν στο πλαίσιο της προσέγγισης για την ισότητα ευκαιριών. Τελευταία, όµως, άρχισαν να πολλαπλασιάζονται και οι προσπάθειες για ανάπτυξη προγραµµάτων αντισεξιστικής παρέµβασης σε πολλούς τοµείς, και στην εκπαίδευση.

Οι τοµείς που θεωρούνται σηµαντικοί και είναι στόχος των προγραµµάτων παρέµβασης στο σχολείο (προσχολική, πρωτοβάθµια και δευτεροβάθµια εκπαίδευση) είναι:

α) η οργάνωση του σχολείου

β) το αναλυτικό πρόγραµµα και το περιεχόµενο του µαθήµατος

γ) το “κρυφό” αναλυτικό πρόγραµµα και οι στάσεις/προσδοκίες των εκπαιδευτικών

δ) οι εξετάσεις και η αξιολόγηση

ε) ο κόσµος της εργασίας και ο σχολικός επαγγελµατικός προσανατολισµός

΄Εχουν εφαρµοστεί πολλά προγράµµατα διεθνώς σε κάθε ένα από αυτούς τους τοµείς µε πολλούς στόχους και είχαν επιτυχία. ΄Εχουν όµως προκύψει και ορισµένα προβλήµατα από τις µέχρι τώρα παρεµβάσεις. Η κύρια κριτική που έχει εκφραστεί είναι ότι το ζήτηµα της ισότητας των φύλων στην εκπαίδευση δεν έχει αντιµετωπιστεί σοβαρά από πολλές κυβερνήσεις και κατ’ επέκταση από τις αρµόδιες εκπαιδευτικές αρχές και τα σχολεία.

Σήµερα γίνονται πολλές έρευνες στον τοµέα αυτό, αξιολογούνται οι παρεµβάσεις έτσι ώστε να γνωρίζουµε τις πιο αποτελεσµατικές στρατηγικές για το µέλλον.

Αποτελεσµατική δουλειά στον τοµέα αυτό προϋποθέτει σχεδιασµό, ύπαρξη πηγών και υλικοτεχνικής υποδοµής και άµεση εµπλοκή και συνεργασία των εκπαιδευτικών στη διαδικασία αλλαγής.

Η επιτυχία των πολιτικών ισότητας στην εκπαίδευση εξαρτάται σε µεγάλο βαθµό από τους εκπαιδευτικούς. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να κατανοήσουν από την αρχή ότι η πολιτική ισότητας του σχολείου είναι τµήµα οργανικό του αναλυτικού προγράµµατος και γενικότερα της εκπαιδευτικής διαδικασίας και όχι κάτι το οποίο προστίθεται και µάλιστα εκ των άνω.

Σας ανέφερα προηγουµένως - πριν δηλαδή τη συνοπτική παρουσίαση των διαφορετικών προσεγγίσεων, άρα και στρατηγικών, για την αντιµετώπιση του ζητήµατος της ανισότητας των φύλων στο σχολείο - ότι έχει καταγραφεί η αδυναµία πολλών µοντέλων να ερµηνεύσουν επαρκώς το φαινόµενο του σεξισµού/ρατσισµού. Η ανεπάρκεια αυτών των µοντέλων (όπως υποστηρίξαµε µε τον Γ. Τσιάκαλο το 1994) δεν συνίσταται απλώς στην προφανή αδυναµία τους να ερµηνεύσουν το φαινόµενο στο σύνολό του, αλλά, κυρίως, στην αδυναµία τους να δώσουν µια δυνατότητα πρόβλεψης της εµφάνισης του φαινοµένου και ταυτόχρονα να ερµηνεύσουν το φαινόµενο της µη εµφάνισής του όταν υπάρχουν συνθήκες που σύµφωνα µε το κάθε µοντέλο είναι γενεσιουργές. ∆ηλαδή, η ανεπάρκειά τους στοιχειοθετείται επιπλέον µε την αδυναµία τους να θεµελιώσουν ένα µοντέλο πρόληψης και αντιµετώπισης του σεξισµού.

Αυτό είναι σηµαντικό στοιχείο για την αξιολόγηση ενός θεωρητικού µοντέλου για το σεξισµό και ρατσισµό, εφόσον αποτελεί κοινωνικό και πολιτικό πρόβληµα για την επίλυση του οποίου καλείται η επιστηµονική έρευνα να δώσει τα απαραίτητα εργαλεία.

Υπάρχουν εννοιολογικά κενά στο θεωρητικό πλαίσιο και θεωρητικές αδυναµίες στις στρατηγικές και πρακτικές αντιµετώπισης του σεξισµού.

Επιλέγεται, εν µέρει, λάθος στόχος.

εν έχουµε να καταπολεµήσουµε τον παλιό σεξισµό, αλλά ένα που µετατοπίστηκε σε άλλο πεδίο, άλλαξε την επιχειρηµατολογία του, έγινε πιο έµµεσος και κατά συνέπεια πιο επικίνδυνος. Σήµερα ο σεξιστικός λόγος χρησιµοποιεί “ετερόφυλες” διατυπώσεις (π.χ. το δικαίωµα στη διαφορά, η αξία της διαφοράς) αντί να στηρίζεται σε “ετερόφοβους” λόγους (π.χ. η γυναίκα που γίνεται αντιληπτή ως διαφορετική αλλά κατώτερη).

Είναι, λοιπόν, απαραίτητη η ενασχόληση µας µε το σεξιστικό λόγο και τις συνθήκες στις οποίες εµφανίζεται και τροφοδοτεί σεξιστική συµπεριφορά στην Ελλάδα. Υπάρχει διεθνής βιβλιογραφία, αλλά έχει διαφορετικό περιεχόµενο από περίπτωση σε περίπτωση. Ο λόγος, που κάτω από ορισµένες συνθήκες µεταβάλλεται σε σεξιστικό, προέρχεται συνήθως από άλλους “ειδικούς” λόγους (π.χ. ο λόγος που επικρατεί στην εκπαίδευση, στη βιολογία, στην ψυχολογία). Το στοιχείο αυτό έχει µεγάλη σηµασία στην ανάπτυξη µοντέλων αντισεξιστικής παρέµβασης.

Γιατί;

Ο σεξιστικός λόγος µπορεί να µείνει άτρωτος αν δεν γίνουν παρεµβάσεις στα πεδία από τα οποία αντλεί τα στοιχεία του.

Ο σεξιστικός λόγος µπορεί να ανατρέψει σε όφελός του τα αντισεξιστικά επιχειρήµατα.Κατορθώνει να αναδιατυπώνει µε τα ίδια λόγια αναπαραστάσεις και επιχειρήµατα του αντισεξισµού, αφοµοιώνοντας και µετασχηµατίζοντάς τα.

Είναι ανάγκη να αντιληφθούµε έγκαιρα αυτή τη µεταµόρφωση. ∆εν αρκεί να αντιληφθούµε έγκαιρα αυτή τη µεταµόρφωση. ∆εν αρκεί η καταγγελία του σεξισµού που αντιµετωπίζεται ως κληρονοµιά του βιολογικού ανισωτισµού.

Τι να κάνουµε;

Υπάρχουν αρκετά ερωτήµατα/θέµατα που πρέπει να σκεφτούµε για να υπερβούµε το σεξιστικό παράδειγµα στον τοµέα της εκπαίδευσης.

  • Να διερευνήσουµε κριτικά τις εµπειρίες µας, να δούµε πώς είναι δοµηµένη η δική µας πραγµατικότητα και πώς ο σεξισµός έχει επιδράσει στη δόµηση αυτή.
  • Να δούµε τις αντιλήψεις και τις στάσεις µας που αποτελούν το υπόστρωµα πάνω στο οποίο αναπτύσσεται ο σεξισµός, δηλαδή την υποκειµενική/ατοµική διάσταση του σεξισµού (χωρίς αυτό να σηµαίνει ότι ο σεξισµός είναι µόνο ζήτηµα στάσεων και ατοµικών πρακτικών) και να αναγνωρίσουµε τις αντιστάσεις που µας εµποδίζουν να υιοθετήσουµε µη σεξιστική συµπεριφορά.
  • Να αµφισβητήσουµε αυτή “την αυτονόητη” γνώση για την εκπαίδευση, να ανιχνεύσουµε το θεσµικό σεξισµό και να καταδείξουµε την αναγκαιότητα δηµιουργίας ενός νέου λόγου στην εκπαίδευση.
  • Να αναθεωρήσουµε ορισµένες πρακτικές µας που είναι σεξιστικές και άλλες που θεωρούνται αντισεξιστικές (όπως η πολεµική χρήση του όρου σεξιστής).
  • Να αναρωτηθούµε σε τι βοηθούν θεαµατικές κινήσεις, εκδηλώσεις που στοχεύουν στα ΜΜΕ, η µόδα της ενασχόλησης µε την ισότητα των φύλων στην εκπαίδευση, η ξαφνική πληθώρα ατόµων που ασχολούνται µε το ζήτηµα αυτό, η αύξηση των µαθηµάτων που εντάσσονται στις γυναικείες σπουδές στα ΑΕΙ όταν χρησιµοποιούν παλιούς τρόπους διδασκαλίας, λειτουργούν δηλαδή µέσα στη λογική της “ενσωµάτωσης” ή της “πρόσθεσης”.
    Μήπως όλα αυτά συµβάλλουν στη µείωση της αξιοπιστίας του αντισεξιστικού/αντιρατσιστικού κινήµατος;
    Μήπως υποβαθµιστεί σε ρητορική της παραδειγµατικής καταγγελίας;
    Πώς µπορούµε να αναθεµελιώσουµε τον αντισεξισµό;
    εν υπάρχει θαυµατουργή συνταγή, µπορούµε όµως να σχεδιάσουµε κάποιο προσανατολισµό, να υιοθετήσουµε “ορθολογική επιχειρηµατολογία”.
    ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΓΝΩΣΗ εδώ και όχι µύθους εναντίον µύθων, στερεότυπα εναντίον στερεοτύπων.
    Το καθήκον του σχολείου είναι εποµένως θεµελιακό (αλλά και των δηµοσιογράφων, των διανοουµένων, του κάθε ατόµου χωριστά).
    Επιπλέον, και κυρίως, χρειάζεται ο αντισεξισµός να βασίζεται σε µια σταθερή βούληση να βρεθούν λύσεις στα ζητήµατα που τροφοδοτούν το σεξισµό και τεχνογνωσία.
    Αυτό προϋποθέτει την εγκατάλειψη µιας αµυντικής στρατηγικής και την υιοθέτηση µιας στρατηγικής που να βασίζεται στην πρόληψη και την πρόβλεψη.
    Να προλάβουµε µέσα από το σχολείο και από τους µηχανισµούς από τους οποίους πηγάζουν οι διακρίσεις.
    Να υιοθετήσουµε µια διαφορετική µατιά στα προβλήµατα.
    Να δούµε το σεξισµό ως ένα αποτέλεσµα και όχι µόνο να αναφερόµαστε στα αίτια και να αναλύουµε τους παράγοντες που συµβάλλουν στην αναπαραγωγή της ανισότητας των φύλων.
    Η αποτελεσµατικότητα των πολιτικών στον τοµέα της εκπαίδευσης δεν εξαρτάται µόνο από την πολιτική βούληση των σχεδιαστών της, τις προτεραιότητες των κέντρων λήψης αποφάσεων ή τα διαθέσιµα κονδύλια.
    Οι πολιτικές αναπτύσσουν µια δική τους δυναµική, συναντιούνται µε την κοινωνία, τις πραγµατικότητες των ανθρώπων που τις υλοποιούν ή στις οποίες απευθύνονται, αναπτύσσουν νέες δυνατότητες και νέους κινδύνους, µπορούν να χρησιµοποιηθούν “σωστά” ή “λαθεµένα”.
    Χρειάζεται, δηλαδή, να δρούµε δηµόσια και ιδιωτικά µη σεξιστικά αλλά µε αποτελεσµατικό τρόπο, χωρίς µεγάλα λόγια και τυµπανοκρουσίες
    από την
     ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΟΓΚΙΔΟΥ
    Καθηγήτρια Ψυχολογίας
    Παιδαγωγικό τμήμα
    δημοτικής εκπαίδευσης

ΠΗΓΉ
ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ  ΙΣΟΤΗΤΑΣ





Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η Τραγικότητα της Ελληνικής Οικογένειας

Μια Πόρσε στην Εθνική οδό, ή... Μια οικογενειακή κατασκευή του θανάτου

Ο “Μαμάκιας”: Μια δυσλειτουργία του πατρικού ρόλου.